การสอนในรายวิชา กิจกรรมแนะแนว ระดับชั้น ม.6  ปีการศึกษา 2552 ผู้เขียนมีความตั้งใจร่วมกับนักเรียน ที่จะได้จัดทำ "แฟ้มสะสมงาน" (portfolio) และแจ้งแก่นักเรียนไว้แล้วว่า สามารถเข้ามา download แนวทางและข้อมูลการทำแฟ้มสะสมงาน ได้ที่นี่  แฟ้มสะสมงานนักเรียน โรงเรียนเชียงกลมวิทยา ใครเข้ามาแล้ว แสดงความคิดเห็นแจ้งชื่อ-สกุล ให้คุณครูทราบด้วยนะคะ  

     นอกจากนี้ ยังได้ลองหาข้อมูลแนวทางการทำแฟ้มสะสมงาน มาเป็นความรู้เพิ่มเติมให้อีกด้วยคะ ลองอ่านดูเพิ่มความรู้ด้วยกัน

      แฟ้มสะสมงานนักเรียน(Student Portfolio) หมายถึง ที่เก็บหลักฐานผลงานของนักเรียน ที่ทำการสะสมงานอย่างเป็นระบบ มีจุดมุ่งหมายแสดงถึงความสามารถ พัฒนาการ ความก้าวหน้าและผลสัมฤทธิ์ ในส่วนหนึ่งหรือหลายส่วนของการเรียนรู้ในวิชาเรียน ยังเป็นหลักฐานที่สะท้อนการประเมินตนเองของนักเรียนด้วย 

    แฟ้มสะสมงานของนักเรียน  เป็นการประเมินผลย่อยมากกว่าประเมินผลสรุปรวม จึงควรมีลักษณะดังนี้ 

1. นักเรียนต้องมีส่วนร่วมในการคัดเลือกรายการต่าง ๆ ในแฟ้มสะสมงาน

2. ต้องมีเกณฑ์ในการคัดเลือกตัดสินผลงาน

3. มีหลักฐานแสดงผลการประเมิน

จุดเด่นของแฟ้มสะสมงาน

1. เพิ่มแรงจูงในในการเรียนของนักเรียน และมีความคิดสร้างสรรค์

2. พัฒนาทักษะทางวิชาการระดับสูงแก่นักเรียน

3. พัฒนาทักษะการทำงานเป็นหมู่คณะเพื่อให้งานสำเร็จ

4. เป็นการปรับเปลี่ยนการเรียนรู้จากนามธรรมไปสู่รูปธรรม

5. แสดงพัฒนาการของนักเรียนอย่างต่อเนื่อง และได้ปรับปรุงตลอดเวลา

6. วัดความสามารถของนักเรียนได้หลายด้าน

7. นักเรียนมีความสุขในการทำแฟ้มสะสมงานของตน

8. งานทุกชิ้นสามารถเขียนชื่อ วัน เดือน ปี ได้

9. การประเมินจากแฟ้มสะสมงานเป็นการเปิดเผยตรงไปตรงมา

10. แฟ้มสะสมงามสามารถนำผลงานมาปรับเปลี่ยนให้ดีขึ้นได้

องค์ประกอบของแฟ้มสะสมงานนักเรียน

แฟ้มสะสมงานนักเรียนอาจมีรูปร่างอย่างไรก็ได้ ขึ้นอยู่กับสภาพการเก็บสะสม โดยยึดหลักการใช้สะดวก และมีประสิทธิภาพ ซึ่งมีองค์ประกอบดังนี้

ส่วนที่ 1   คำนำ สารบัญ ประวัติส่วนตัว เก็บรายจุดประสงค์การเรียนรู้ ชิ้นงาน งานที่ทำในห้องเรียน ซึ่งครู และนักเรียนร่วมกันคัดเลือก

ส่วนที่ 2   ตัวบ่งชี้ประกอบงาน แบบรายงานแสดงรายละเอียดของงาน จำนวนหนังสือที่อ่าน เวลาที่ใช้ในการ ทำงาน คะแนนจากแบบทดสอบ การบ้าน แบบสำรวจรายการของครู บันทึกประจำวันเกี่ยวกับงาน/วิชาของ นักเรียน

ส่วนที่ 3   เกณฑ์การตัดสินแฟ้มสะสมงาน และข้อมูลประเมินของครู ตนเอง เพื่อน ผู้ปกครอง และผู้สนใจอื่น ๆ รวมทั้งภาคผนวก(ถ้ามี)

การใช้แฟ้มสะสมงานนักเรียน

แฟ้มสะสมงานนักเรียนสามารถนำไปใช้ประเมินนักเรียนโดยตรง และสามารถนำไปใช้ในกิจกรรมต่าง ๆ ดังนี้

1. สะท้อนให้เห็นความคิดของนักเรียน ให้รู้จักการวิพากษ์วิจารณ์ตนเอง

2. กระตุ้นให้นักเรียนเกิดทักษะในการวิเคราะห์และตัดสินใจได้ โดยพยายามให้นักเรียนได้นึกถึงคำถามต่าง ๆ เช่น อะไรส่งเสริมให้งานที่นักเรียนทำกลายเป็นงานชิ้นเอก เป็นต้น

3. นักเรียนสามารถนำแฟ้มสะสมงานของตนไปอภิปรายกับเพื่อน ๆ เพื่อประกาศถึงความสำเร็จ และแลกเปลี่ยน ความคิดเกี่ยวกับผลงานในอนาคต

4. นักเรียนสามารถนำไปแลกเปลี่ยนความคิดกับผู้ปกครอง ทำให้ผู้ปกครองทราบถึงผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนได้อย่าง ถูกต้อง

5. ผลงานในแฟ้มสะสมงามนำไปจัดนิทรรศการ และสามารถเก็บรวบรวมไว้ในแฟ้มสะสมงานของผู้ปกครอง นักเรียน

ขั้นตอนการประเมินผลโดยใช้แฟ้มสะสมงานนักเรียน

1. การวางแผนการจัดทำ (Project)

2. การเก็บรวบรวมผลงาน (Collect)

3. การคัดเลือกงานหรือหลักฐาน (Select)

4. การแสดงความคิดเห็๋นหรือความรู้สึกต่องาน (Interject)

5. การตรวจสอบความสามารถของตน (Reflect)

6. การประเมินผลงาน (Inspect)

7. การแลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับผลงาน (Perfect)

8. การปรับเปลี่ยนผลงาน (Connect)

9. การจัดระบบของแฟ้มสะสมงาน (Inject / Eject)

10. การจัดนิทรรศการแสดงผลงาน (Respect)

การจัดทำแฟ้มสะสมงานอาจปรับปรุงเปลี่ยนแปลงได้บางขั้นตอน  ตามความเหมาะสม แต่ต้องมีขั้นตอนหลัก 4 ขั้นตอน คือ การรวบรวมผลงานหรือหลักฐาน , การคัดเลือกผลงาน , การแสดงความคิดเห็นหรือความรู้สึก และการประเมินผลงาน

      นอกจากนี้ ยังมี แนวทางการจัดทำแฟ้มสะสมงานนักเรียน อื่นๆ ที่น่าสนใจเข้าไปศึกษาดู

   ข้อคิดในการทำแฟ้มสะสมผลงานของนักเรียน
     ในการคัดเลือกชิ้นงานหรือผลงงานมาลงหรือใส่ในแฟ้มไม่จำเป็นต้องเอามาทุกชิ้น แต่ให้พิจารณาคัดเลือกงานที่เราคิดว่าดีที่สุดในแต่ละด้าน ด้านละ1-2 ชิ้นก็ได้ ถ้ามีผลงานหลายด้านมันก็จะเป็นการบอกว่าเรามีความสามารถหลายด้านนะ ถ้าใครไม่เคยเข้าร่วมการแข่งขัน ประกวด หรือกิจกรรมอะไรเลย เพราะไม่ชอบหรือเหตุผลอื่นใดก็ตาม มันก็จะเป็นตัวบอกว่าเราเป็นคนอย่างไร
     โรงเรียนหรือที่ทำงานหลายแห่ง เขาใช้แฟ้มสะสมงานนี้เป็นส่วนหนึ่งในการพิจารณาการรับสมัครเข้าเรียนหรือทำงาน เช่น โรงเรียนชื่อดังแห่งหนึ่งต้องการรับสมัครนักเรียนที่มีความสามารถทางด้านวิทยาศาสตร์ ปรากฎว่ามีนักเรียน 2 คนที่คะแนนสอบหรือเกรดเฉลี่ยนสูสีกัน แต่รับได้เพียงคนเดียวสิ่งที่จะเป็นตัวตัดสินก็คือแฟ้มสะสมงานของนักเรียน เขาก็จะพิจารณาว่า ใครที่มีความสามารถทางด้านวิทยาศาสตร์มากกว่ากัน ถนัดกว่ากัน เช่น เด็กหญิง ก อาจจะได้เกรดเฉลี่ย 3.6 แต่ไม่มีผลงานทางด้านการประกวดหรือเข้าร่วมกิจกรรมที่เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์เลย อีกคนเกรดเฉลี่ย 3.4 แต่มีการเข้าร่วมแข่งขันโครงงานวิทยาศาสตร์ ประกวดเรียงความวิทยาศาสตร์ แข่งขันตอบปัญหาวิทยาศาสตร์ ถึงแม้จะไม่ได้รับรางวัลหรือได้รับบ้างแต่มันก็เป็นการยืนยันความสามารถของเรามากกว่าการที่เราจะไปพูดให้เขาเชื่อหรือฟังเพราะไม่มีน้ำหนักเท่ากับหลักฐานที่ปรากฎ

     เมื่อรู้อย่างนี้แล้ว  นักเรียนที่น่ารักของคุณครู และผู้ที่สนใจ ไม่ทำ...แฟ้มสะสมผลงานของตนเอง ไม่ได้แล้วละคะ... ลงมือทำกันเลยดีกว่า...ใช่ไหมคะ

^_^