การสอบสวนโรคทางระบาดวิทยา
กรณีศึกษาจากโรคไข้หวัดนก
สิ่งที่ต้องเตรียมในการสอบสวนโรค
ข้อมูลทั่วไป
- ข้อมูลทั่วไปของโรคและปัจจัยที่ทำให้เกิดโรค
- ลักษณะทางกายภาพของพื้นที่
- จำนวนประชากรสัตว์ และคน
- ลักษณะการเลี้ยงสัตว์
- การบริหารและจัดการในพื้นที่
อุปกรณ์
- อุปกรณ์ป้องกันตนเอง เช่น รองเท้าบู๊ท ถุงมือ หน้ากาก
- น้ำยาฆ่าเชื้อโรคพร้อมอุปกรณ์พ่นยา
- อุปกรณ์สำหรับการเก็บตัวอย่าง
- อุปกรณ์สำหรับการจดบันทึก เช่น แบบสอบสวนโรค
- อุปกรณ์สื่อสาร
- ยานพาหนะ
ขั้นตอนในการสอบสวนโรค
- ตรวจสอบว่ามีการระบาดเกิดขึ้น
- แหล่งที่มาของข้อมูล
- คำนิยามของโรค
"นิยามของโรคไข้หวัดนก"
- รวบรวมข้อมูล ในพื้นที่
- รวบรวมข้อมูลจากใคร ?
เกษตรกรในพื้นที่ที่แจ้งว่ามีสัตว์ป่วย
การค้นหาสัตว์ป่วยเพิ่มเติม
"พยายามค้นหาสัตว์ป่วยรายแรกให้ได้เพราะจะเป็นกุญแจนำไปสู่การค้นหาแหล่งโรค สถานที่ได้รับเชื้อโรค และปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ"
- รวบรวมข้อมูลอะไร ?
ประวัติสัตว์: ประเภทสัตว์ที่ป่วย อายุ เพศ แหล่งที่มา
ลักษณะอาการของโรค: ระยะเวลา อาการ ความรุนแรง
ปัจจัยเสี่ยง: แหล่งแพร่เชื้อ การจัดการ ข้อมูลพื้นที่
"แนวทางตามแบบสอบสวนโรค"
- - รวบรวมข้อมูลอย่างไร ?
การสรุปผลการสอบสวนโรค
- คน และ สัตว์
- สถานที่
- เวลา
- สภาพแวดล้อม
- v ก่อนการระบาด
- v ในขณะที่พบการระบาด
- v (ภายหลังการระบาด)
- การรายงานข้อมูล
- รายงานผลการสอบสวนโรคเบื้องต้นให้สำนักงาน ปศุสัตว์จังหวัดทราบ ทันทีภายหลังจากได้รับแจ้ง ตามแบบ ร.ก.๑
- รายงานสรุปผลการสอบสวนโรคโดยทีมสอบสวนโรคไข้หวัดนกในระดับจังหวัดตามคำสั่งกรมฯ ที่ 896/2548
สิ่งที่ควรปฏิบัติ
- - รวดเร็ว: โทรศัพท์ โทรสาร จดหมาย/พัสดุ email
สรุปขั้นตอนในการสอบสวนโรค
ตรวจสอบว่ามีการระบาดเกิดขึ้น
- แหล่งที่มาของข้อมูล
- คำนิยามของโรค
- รวบรวมข้อมูล ในพื้นที่
- รวบรวมข้อมูลจากใคร ?
- อะไร? (ประวัติสัตว์,ลักษณะอาการของโรค,ปัจจัยเสี่ยง)
- อย่างไร? (เทคนิคการสอบสวนโรค)
- การสรุปผลการสอบสวนโรค
- สัตว์ (person/animal)
- สถานที่ (place)
- เวลา (time)
- สังเกตสภาพแวดล้อม
- การรายงานข้อมูล
- เบื้องต้น
- สรุปผลการสอบสวน
ขั้นตอน การสอบสวนโรคระบาด
เทคนิคการสอบสวนโรค
- เทคนิคการสร้างสัมพันธภาพ
- สร้างความเป็นกันเองกับเจ้าของสัตว์หรือผู้ถูกสัมภาษณ์ โดยที่ไม่ทำให้ผู้ถูกสอบถามรู้สึกอึดอัด
- การใส่ใจด้วยท่าทาง (ภาษากาย) เช่นการแสดงท่าทางที่เป็นมิตร การใส่ใจด้วยคำพูดที่จริงใจ นุ่มนวล
- เทคนิคการตั้งคำถาม
- เริ่มต้นด้วยคำถามที่ตอบง่ายๆ
- ตั้งคำถามที่สั้น ตรงประเด็น เข้าใจง่าย
- ไม่รุมถามจนทำให้ผู้ที่ถูกสอบถามรู้สึกสับสน ประหม่า
- ลักษณะการพูดที่ควรใช้ในการสอบสวนโรค
- การปลอบโยนให้กำลังใจ
- บางสิ่งที่เจ้าของสัตว์ทำดีแล้ว ให้การชมเชย สรรเสริญ
- ให้คำแนะนำเพิ่มเติม โดยยึดประโยชน์ที่เจ้าของสัตว์จะได้รับเป็นหลัก เช่น การปฏิบัติตัว
- ลักษณะการพูดที่ไม่ควรใช้ในการสอบสวนโรค
- การออกคำสั่ง ชี้แนะ
- ข่มขู่
- เทศนา สั่งสอน
- โต้เถียง วิจารณ์
- โยนความผิดให้เจ้าของสัตว์
ข้อควรพิจารณา
- ทำควบคู่ไปกับการควบคุมโรค
- ไม่จำเป็นต้องทำตามลำดับ บางอย่างอาจปฏิบัติควบคู่กันไป
รวดเร็ว
แม่นยำ
ถูกต้อง
สิ่งที่ได้จากการรายงานการสอบสวนโรค
- ออกมาตรการต่างๆในการป้องกันโรค เช่น
- การปรับระบบการเลี้ยงสัตว์ปีก
- การประชาสัมพันธ์
- อื่นๆ
- นิยามโรคไข้หวัดนก
แต่งเองป่ะ อ่านแล้วนะ อิ อิ