ประวัติชื่อเมืองพิษณุโลก

   พิษณุโลก เป็นเมืองเก่า มีประวัติความเป็นมาตั้งแต่ครั้งสมัยสุโขทัย มีชื่อเมืองหลายชื่อที่เป็นชื่อทางประวัติศาสตร์ ดังนี้

   1. เมืองสองแคว ปรากฏในศิลาจารึกสมัยสุโขทัย เหตุที่เรียก "สองแคว" เพราะนัยว่ามีแม่น้ำ 2 สาย คือ แม่น้ำน่านและแม่น้ำแควน้อย มาบรรจบกันที่เหนือตัวเมือง ประมาณ 12 กิโลเมตร

   2. เมืองสองแก้ว เป็นชื่อที่ปรากฏอยู่ในบทลักษณะลักพา ของประมวลกฏหมายตราสามดวงในสมัยพระเจ้าอู่ทอง

   3. เมืองสระหลวง- สองแคว จากการศึกษาข้อความในศิลาจารึกหลักที่ 2 (ศิลาจารึกวัดศรีชุม)

   4. เมืองชัยนาท พบในเอกสารชินกาลมาลีปกรณ์ และในลิลิตยวนพ่าย ตอนพระบรมไตรโลกนาถเข้ามาประทับในเมืองพิษณุโลก เพื่อปราบข้าศึก

   5. เมืองทวิสาขะ พบในเอกสารตำนานพระพุทธสิหิงค์ ตอนที่มีความว่า "พระเจ้าอัตถลือไทย อัญเชิญพระพุทธสิหิงค์ไปด้วย บูชาอยู่ในนครสองแควเป็นนิจ" คำว่า "สองแคว" แปลจากภาษาบาลี ว่า "ทวิสาขะนคร"

   6. เมืองโอฆบุรีและเมืองจันทบูรณ์ พบในพงศาวดารเหนือ ตอนที่กล่าวถึง พระศรีธรรมไตรปิฏก มอบให้จ่านกร้องและจ่าการบูร มาสร้างเมืองพิษณุโลก และใช้ชื่อบริเวณฝั่งตะวันออกว่า เมืองโอฆบุรีและบริเวณตะวันตกว่า เมืองจันทบูรณ์

   7. เมืองพระพิษณุโลก ชาวพิษณุโลก ใช้เรียกชื่อเมืองในระยะหลังปีพ.ศ.2112 ตอนหลังที่กรุงศรีอยุธยา เสียแก่พม่าครั้งที่ 2

   8. เมืองพิษณุโลก พบในเอกสารเรื่องสาส์นสมเด็จ กล่าวว่า เมืองพิษณุโลก เริ่มมีการใช้ครั้งแรกในสมัยพระบรมไตรโลกนาถ เพราะพระองค์เสด็จมาประทับที่เมืองสองแคว ในฐานะเป็นราชธานี นานถึง 25 ปี ดังข้อความที่ปรากฏในสาส์นสมเด็จว่า ...เปลี่ยนชื่อใหม่ให้สมพระเกียรติ และชื่อนั้นจะต้องสอดคล้องกับพระนามเฉลิมพระเกียรติของพระเจ้าแผ่นดินกรุงศรีอยุธยาว่า "สมเด็จพระรามาธิบดี" เกี่ยวเนื่องกับพระนารายณ์ทุกพระองค์ จึงได้ชื่อว่า "เมืองพิษณุโลก"