ยุคนี้แมลงและหนอนหน้าตาแปลกๆ ที่แต่ไหนแต่ไรมา ไม่เคยมีโอกาสเป็นอาหารขึ้นห้าง ก็มาปรากฏตัวในศูนย์การค้าของเมืองกรุงกันเป็นพรวน
กระแสนิยมกินแมลงและหนอนมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ นักท่องเที่ยวต่างชาติที่มาเมืองไทยบางกลุ่ม มีเมนูกินแมลงเป็นไฮไลท์ในรายการทัวร์ด้วย
แมลงทอดกลายเป็นอาหารว่างประเภทของขบเคี้ยว รายงานของกระทรวงสาธารณสุขบอกว่าปริมาณการบริโภคแมลงทุกชนิดตกปีละประมาณ 2 ตัน!
แมลงและหนอนทอดที่หาซื้อได้สะดวกในศูนย์การค้า ได้แก่ หนอนไม้ไผ่(รถด่วน) หนอนไหม จิ้งหรีด จิ้งโกร่ง ตั๊กแตนข้าว ตั๊กแตนปาทังกา แมลงกระชอน แมงป่องช้าง แมงดานา ฯลฯ
คนไทยกินแมลงและหนอนมานานแล้วค่ะ เป็นวัฒนธรรมการบริโภคของท้องถิ่น เรียกว่าเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านก็ได้ เพราะการรู้ว่าอะไรกินได้อะไรกินไม่ได้ เป็นเรื่องที่ต้องศึกษา ทดลอง หรือรับรู้ แล้วนำมาปฏิบัติ สืบทอดต่อๆ กันมาจากบรรพบุรุษหรือผู้รู้
ในชนบทที่อาหารโปรตีนประเภทเนื้อสัตว์อย่างวัว หมู ไก่ หายากหรือมีราคาแพง แมลงและหนอนเป็นอาหารทางเลือก เพราะอุดมไปด้วยโปรตีน มีคุณค่าทางโภชนาการที่ทดแทนกันได้
วิธีการที่ชาวบ้านนำแมลงและหนอนมาปรุงเป็นอาหาร มีทั้งการทอด ต้ม ผัด นึ่ง ปิ้ง ย่าง คั่ว หมก อ่อม แกง ยำ และตำน้ำพริก บางคนกินเพราะสภาพเศรษฐกิจ แต่บางคนกินเพราะติดใจในรสชาติ
หนอนที่ฉันเคยลิ้มรสมี 3 ชนิด เคยกินหนอนมะพร้าวครั้งแรกตอนอยู่นครศรีธรรมราช กินหนอนไหมตอนอยู่อุบลราชธานี และกินหนอนไม้ไผ่หรือที่นิยมเรียกว่ารถด่วนตอนอยู่เชียงใหม่
ส่วนแมลงต่างๆ ก็เข้าแถวมาให้กินเช่นกัน เพราะใช้ชีวิตวัยเด็กอยู่ในหลายจังหวัด อาหารว่างไว้ขบเคี้ยวเค็มๆมันๆ จึงเป็นจิ้งโกร่งและแมงมัน
ช่วงปิดภาคเรียน ฉันพาหลานสาววัย 12 ปีไปเที่ยวพะเยา สาวน้อยขอให้ซื้อแมลงสารพัดชนิดที่วางขายในตลาดสด ฉันต้องถามย้ำว่า “ลูกจะกินไอ้นี่เหรอ” เมื่อได้รับคำยืนยันจึงซื้อให้และพบว่าราคาไม่ถูกเลย ถ้าคิดเป็นกิโลกรัมจะตกอยู่ระหว่าง 500-700 บาท!
ซื้อให้แล้วก็หวั่นใจว่าจะปนเปื้อนสารพิษหรือเปล่าหนอ?
หลังจากสาวน้อยสาธิตวิธีกินแมลงแต่ละชนิดให้ดู ซึ่งบางชนิดต้องเด็ดปีกออกเพราะแข็งมาก และจัดการให้ทุกตัวเดินทางเข้าไปอยู่ในกระเพาะเรียบร้อยแล้ว ฉันก็คอยดูว่าหลังจากกินเข้าไปแล้ว 4 ชั่วโมง สาวน้อยจะคลื่นไส้ อาเจียน เวียนหัว ตามอาการของคนที่อาหารเป็นพิษหรือเปล่า ปรากฏว่าไม่มีอะไรผิดปกติ เฮ้อ!
แมลงและหนอนมีคุณค่าทางโภชนาการค่ะ เพราะมีโปรตีนสูง แต่การกินโดยไม่รู้แหล่งที่มาก็มีความเสี่ยงเรื่องอันตรายจากสารปนเปื้อน อย่างเช่น ยากำจัดศัตรูพืช ยาฆ่าแมลง
ขอให้เลือกกินอย่างปลอดภัยนะคะ
แบบนี้ไม่ไหว ยังทำใจไม่ได้ ขอกินปลาร้าสับแทนไปก่อนค่ะ
ค่ะ ป้าเจี๊ยบยอมแพ้เหมือนกัน เพราะสงสารตัวแมงพวกนั้นมากกว่า อิ่มก็ไม่อิ่ม ถ้าอิ่มก็หลายชีวิตเลยแหละ..
หนูเคยทานหนอนไหมค่ะ เพราะที่บ้านทำผ้าไหมทอมือกัน สมัยเด็กๆ จะไปคอยนั่งยองๆ หยิบรังไหมที่เขาสาวไหมออกหมดแล้วจะเหลือเพียงเยื่อบางๆ หุ้มลอยตุ๊บป่องๆอยู่ในหม้อสาวไหม เวลาหยิบบางทีถูกน้ำร้อนลวกมือก็มี แต่สนุกค่ะ แต่ถ้ามีมาก แม่จะนำไปตากแห้งเก็บไว้ได้นาน โรยเกลือนิดหน่อยเพื่อเพิ่มรสชาติ หรือนำไปแปรรูปทำเป็นน้ำพริกก็อร่อยค่ะ แต่ทุกวันนี้ไม่เห็นแล้วค่ะเพราะเครื่องจักรเข้ามามีบทบาท เลยทำให้วิถีไทยบางอย่างเปลี่ยนแปลงไป แต่หนอนอย่างอื่นไม่เคยทางเลยค่ะ