ท่ามกลางคำที่มีมากมายนับอนันต์แต่มีสองคำที่มีอิทธิพลต่อมนุษย์อย่างสูงยิ่ง

ในโลกนี้มีคำอยู่มากมาย  มีคนอยู่ที่ใหน  ก็มีคำอยู่ที่นั้น  เพราะคนเป็นผู้สร้างคำและคำเป็นผู้สร้างคน

ท่ามกลางคำนับอนันต์  มีคำอยู่สองคำ  ทีมีอิทธิพลต่อมนุษย์อย่างสูงยิ่ง

หนึ่งคำแรก  คือ  คำว่า  ติ

อีกหนึ่งคำ   คือ  คำว่า  ชม

คำติเหมือนน้ำโคลน  คำชมเหมือนน้ำหอม ไม่มีใครต้องการน้ำโคลน มีแต่คนต้องการน้ำหอม

แต่ในโลกของความเป็นจริงนั้น มนุษย์ไม่สามารถรับเฉพาะคำชมแล้วปฏิเสธคำติ  

  เพราะคำติและคำชมไม่ได้ขึ้นอยู่กับเราเพียงคนเดียว  แต่ยังคงสัมพันธ์กับคนอื่นด้วย  หากเรานั้นทำตัวดี  อันมีเหตุให้ควรชมก็ย่อมได้รับคำชม  แต่หากเราทำตัวเลว  อันเป็นเหตุให้ได้รับคำติ  ก็ย่อมได้รับคำติ

  แต่ในบางที  คำติ  คำชม ไม่ได้ขึ้นตามวิถีที่กล่าวมานี้ หากแต่มีอยู่เสมอที่คนทำดีกลับถูกติ  คนทำชั่วกลับถูกชม   คำติ  คำชม  จึงเป็นสิ่งสัมพันธ์ดังนี้

   หนึ่งสัมพันธ์กับความดี  ความชั่ว

   หนึ่งสัมพันธ์กับตัวเรา  และคนอื่น                 

   หนึ่งสัมพันธ์กับผลได้  และผลเสีย

คำติ คำชม  มีผลต่อความสุข  ความทุกข์  ความสำเร็จ  ความล้มเหลวในชีวิตของคนเรานั้นสูง

  คนบางคน  สร้างตัว  จากคำติ

  คนบางคน   สร้างตัว  จากคำชม

  คนบางคน    เสียคน   จากคำชม

  คนบางคน  เป็นผู้เป็นคน จากคำติ

คำชมที่ไม่ได้เกิดจากความจริงใจ  มีค่าควรติ  คำติที่เกิดจากความจริงใจ  มีค่าควรชม

คำติและคำชมจึงมีค่าอนันต์และมีโทษมหันต์ เราจึงควรปฏิบัติอย่างมีปัญญา คือต้องรู้ให้เท่าทัน และต้องปฏิสัมพันธ์ให้ถูก

  เมื่อถูก  ชม  จึงไม่ควรฟู     จนขาดสติ

  เมื่อถูก  ติ    จึงไม่ควรแฟบ  จนไปต่อไม่ได้

เราจึงควรนำคำเหล่านั้นมาพิจารณา  หาแง่มุมที่จะเปลี่ยนแปลงแก้ไขให้เกิดการ  กำจัดจุดอ่อน  - เสริมสร้างจุดแข็ง  มาเป็นกระจกวิเศษ ที่สะท้อนให้เราได้เห็นความอัปลักษณ์ในชีวิตของเราเอง  เราจึงสามารถครองคนในท่ามกลางดอกไม้ (คำชม) และก้อนอิฐ (คำติ) อย่างมีความสุข