มิติใหม่ในชุมชนกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล

 

และแล้ว สธ.ก็ผลักดัน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพระดับตำบลสำเร็จ เริ่ม 1 กันยายน 2552 พยาบาล และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข หรือ หมออนามัยมีบทบาทในด้านการรักษาโรคเบื้องต้นมาช้านานในสถานีอนามัย ศูนย์สาธารณสุขและโรงพยาบาลชุมชน จะทำหน้าที่ตรวจรักษาโรค จ่ายยารักษาโรคพื้นๆและส่งต่อผู้ป่วยที่มีปัญหาซับซ้อน

เรียนรู้วิธีตรวจรักษาโรคด้วยตนเองเป็นส่วนใหญ่เช่นจากตำราต่างๆจากประสบการณ์และการถ่ายทอดอย่างไม่เป็นทางการของแพทย์ และรุ่นพี่ๆ หลักสูตรพยาบาลเวชปฏิบัติจึงเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว  อ.เวียงสา มี สถานีอนามัย 26 แห่ง เริ่ม 1 กันยายน 2552 จำนวน 9 แห่ง พยาบาลวิชาชีพไปเรียนพยาบาลเวชปฎิบัติเกือบ 20 คน ด้านความพร้อม ตอนนี้ ไปแค่ 30% เท่านั้น เพราะระบบการบริหารยาจากโรงพยาบาลยังใช้ยาที่เก่าไม่มียาที่พยาบาลเรียนมาแล้วได้ใช้กับคนไข้ เพราะผู้รับผิดชอบเช่นเภสัชกร หรือแพทย์ใหม่ๆ ไม่กล้าปล่อยให้ออกมา กลัวจ่ายให้คนไข้ไม่ได้ พอRefer คนไข้ แพทย์ก็เป็นลม  ทำไมต้องส่งมา....ในฐานะเป็นพยาบาลเวชปฎิบัติต้องปฎิบัติได้ทันทีกับคนไข้คือ

ปรับบทบาทของตนเอง จากพยาบาลวิชาชีพมาเป็นแพทย์ประจำ รพ ตำบล นำความรู้ที่เรียนมาอย่างหนักหน่วง มาใช้ให้เกิดประโยชน์  มองในภาพ บวก ความรู้ที่มี  เอาออกมา บอกกับเจ้าหน้าที่ บอกกับผู้มารับบริการ เช่น การใช้ยา ยากับยา กับผลไม้ ยากับกาแฟ ยากับแอลกอฮอล์ กินพร้อมกันเป็นอย่างไร พอเรามีความรู้  นำความรู้เผยแพร่ เปลี่ยนความคิดเดิมๆของคนไข้  ที่มา สถานีอนามัย( รพ.ใหม่) ต้องได้ยาอย่างน้อย 2-3 อย่าง ไม่งั้นไม่กลับ ขอยาธาตุนำแดงด้วย(ตอนนี้ไม่ได้แล้วเพราะบัญชียา พย 51 ตัดเพราะมีแอลกอฮอล์เป็นส่วนผสม)ผู้ที่ชอบฝากมาเอายา เจ้าหน้าที่ไม่ให้ เพราะไม่เห็นคนไข้ ไม่ได้วัดความดัน  ไม่ได้ตรวจร่างกาย  มาบุ๊ป ขอยา เจ้า  เอาสีขาว สีเหลือง ขอฉีดยาตวยเจ้า....  พออธิบาย ไม่ฟัง ดื้อดึงจะเอาเพราะเอาไปไว้ถ้าเป็นจะได้ไม่ลำบากมา ไม่ให้ก็ไม่พอใจ เอาไปบ่น เอาไปนินทา ต่างๆ นานา 

ชาวบ้านคิดว่ายาในสถานีอนามัยคุณภาพต่ำ รักษาไม่หาย(ใจร้อน)พอไปรักษาที่คลินิก หายเป็นปิดทิ้ง (ก็ได้เวลามันจะหายอยู่แล้ว) 30 บาทบ่นแล้ว บ่นอีก พอร้อย สองร้อยถึงไหนถึงกัน เจ้าของคลินิกก็ยิ้มคนไข้มาช่วยเก็บเงิน....วันแรกไป1 รักษาที่ สอ. ใจร้อน วันที่สองไปหาคลินิกหมอ กอไก่....ยังไม่รู้สึกจะหาย วันที่สาม ไปหาหมอชื่อ ขอ ไข่...ฉีด ยา ...มหัศจรรย์ไทยแลนด์เก่งแต้เก่งว่า ...ง

สิ่งเหล่านี้เป็นวงจรชีวิตของชาวบ้านทั่วไป มีฐานะหน่อยลูกซื้ออาหารเสริมมาให้ กระป๋องหลายพัน  ซื้อน้ำผลไม้ขวดพันกว่าบาท  เบาหวานหาย(หายที่ไหนน้ำตาลในเลือดเพิ่มขึ้นฉุดไม่อยู่)

ต่อไปนี้เป็นการปรับเปลี่ยน สถานีอนามัยเป็นโรงพยาบาลตำบล

พยาบาลเวชปฏิบัติอยู่ประจำเพื่อทำหน้าที่ตรวจรักษาโรคเบื้องต้น พัฒนาคุณภาพบริการด้านการรักษาพยาบาลของหน่วยบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิพยาบาลหลายคนที่มีประสบการณ์ด้านการรักษาโรคเบื้องต้นและมีทักษะการเรียนรู้ด้วยตนเองสามารถทำงานตรวจรักษาผู้ป่วยจนเป็นที่ยอมรับของชุมชนและสามารถพัฒนาเชื่อมโยงกับงานสาธารณสุข (รวมทั้งการสร้างเสริมสุขภาพ)ในชุมชนได้อย่างมี

ในฐานะที่ตัวเองกำลังเรียน ตัวเองคิดจากการเรียนในแต่ละวิชาว่าต้องนำไปใช้โดยจะเชิญ น้องพยาบาลเวชปฎิบัติทั้งหมดมาประชุมเพื่อวางแผนการทำงาน  การจัดทำแนวทางมาตรฐาน (CPG) การนิเทศงาน การให้คำปรึกษา (ทั้งต่อหน้า และทางไกล) ซึ่งทำแล้วตอนนี้ เรียกว่า สไกลป์ การส่งต่อผู้ป่วยการจัดประชุมวิชาการ (เช่น case conference การฟื้นฟูความรู้ใหม่)ส่งเสริมให้แสดงบทบาทอย่างอื่นเพิ่มเติม เช่น ร่วมดูแลผู้ป่วยคลินิกพิเศษ (เช่นคลินิกเบาหวาน ความดันโลหิตสูง) ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของกลุ่มเสี่ยง โดยให้แกนนำ อสม เป็นผู้ขับเคลื่อนในเชิงรุก

        แต่ ทั้งนี้ขอกำลังใจและแรงจูงใจให้เหมาะสมกับบทบาทความรับผิดชอบที่ถูกมอบหมายรวมทั้งส่งเสริมให้มีการรวมตัวเป็นกลุ่มวิชาชีพเฉพาะสาขาเพื่อให้เกิดพลังในการพัฒนาวิชาชีพเวชปฏิบัติอย่างสืบเนื่องไป