สถานการณ์เศรษฐกิจ การเมืองในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต
เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2552 สำนักส่งเสริมและฝึกอบรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ได้เชิญ ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์ เลขาธิการมูลนิธิพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ระหว่างประเทศ บรรยาย เรื่อง “ สถานการณ์เศรษฐกิจ การเมืองในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต” แก่ข้าราชการระดับ ซี 7-8 จำนวน 64 คนที่โรงแรมมารวย และได้เปิดบล๊อกนี้ให้ผู้ฟังได้ร่วมแสดงความคิดเห็นกัน
เพราะเหตุใดมนุษย์จึงยึดติดกับการเมืองและเศรษฐกิจครับ
เป็นไปได้หรือไม่ครับที่การเมืองจะแค่บริหารจัดการบ้านเมืองให้เป็นระบบตามวัฒนธรรมท้องถิ่น
และเศรฐกิจก็เป็นแบบเสมอภาคทางค่าเงิน และไม่ใช้กำไรมาเป็นตัวตั้ง
หากเป็นไปได้อนาคตคงเป็นโลกที่สงบสุขและน่าอยู่มากๆใช่หรือเปล่าครับ
สวัสดีครับชาว Blog
ในวันนี้ผมได้รับเกียรติจากสำนักส่งเสริมและฝึกอบรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เชิญให้บรรยาย เรื่อง “สถานการณ์เศรษฐกิจ การเมืองในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต กับ กรอบแนวคิดในการกำหนดนโยบายและวางแผนพัฒนาเศรษฐกิจในอนาคต” ให้แก่ข้าราชการระดับ 7 และ 8 ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ซึ่งเ ข้ารับการอบรมหลักสูตรนักบริหารการพัฒนาสังคม
สำหรับเนื้อหาของการบรรยายในวันนี้น่าสนใจ และทำให้ผมได้ทบทวนความคิดเกี่ยวกับเศรษฐกิจ การเมืองและผลกระทบต่อสังคมไทยอย่างรอบคอบอีกครั้ง และก็ได้วางแผนสำหรับการบรรยายในครั้งนี้
ก่อนอื่น ผมได้เริ่มต้นด้วยการตั้ง Hypothesis ว่า “สังคมต้องมีความรู้ด้านเศรษฐกิจและการเมือง”
หากจะวิเคราะห์ถึงสถานการณ์เศรษฐกิจซึ่งถ้าจะสรุปสั้น ๆ แล้วในอดีต
n การพัฒนาเศรษฐกิจแบบเป็นทางการเริ่มจริง ๆ ก็ประมาณ 50 ปีที่แล้ว คือ มีสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ปัจจุบันมีแผน 11 แล้ว
n แรก ๆ เรามีทรัพยากรธรรมชาติมาก – เราเจริญได้โดยใช้ทรัพยากรธรรมชาติ และลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน (Infrastructure) เช่น ไฟฟ้า, เขื่อนขนาดใหญ่ (เพื่อไฟฟ้า), ถนน, สนามบิน
n เราเน้นเศรษฐกิจแบบตะวันตก คือ มองอุตสาหกรรมเป็นหลัก ไม่ได้ดูถึงจุดแข็งของเรา คือ เกษตรและการท่องเที่ยว
n ไม่สนในเรื่องทรัพยากรมนุษย์เลย สมัยผมอยู่ธรรมศาสตร์ เมื่อเริ่มตั้งสถาบันทรัพยากรมนุษย์ คนตกใจที่พูดเรื่องทรัพยากรมนุษย์ เพราะไม่เข้าใจว่าคืออะไร?
n พึ่งพาการส่งออก 70% ของ GDP และพึ่งเงินทุนต่างประเทศ
n มีการตั้งกำแพงภาษี- เป็นลักษณะ Import Substitution อุตสาหกรรมอยู่ได้เพราะมีภาษีนำเข้าแพง
n ผ่านได้สักพักหนึ่งจึงต้องปรับตัวหันมาดูแลเรื่องการแข่งขันเพราะมี WTO - ปัญหาสิ่งแวดล้อม และปัญหาเรื่องทุนมนุษย์เพิ่มขึ้น
n แต่โดยสรุป เศรษฐกิจไทยในอดีตถึงปัจจุบันก็คือ
n พึ่งตลาดต่างประเทศ คนรวยกระจุกตัว มีการกระจายรายได้ที่ไม่เป็นธรรม สร้างความเหลื่อมล้ำระหว่างเมือง/ชนบทมาก คนส่วนมากยังไม่มีการพัฒนาเท่าที่ควร จุดนี้แหละที่สร้างปัญหาสังคมมากมาย
สำหรับมุมมองเศรษฐกิจในปัจจุบัน ผมคิดว่าเรากำลังเผชิญกับปัญหามากมาย
§ เจอปัญหาโลกาภิวัตน์
§ เจอปัญหาการเงินระหว่างประเทศ เช่น Sub-prime
§ เจอปัญหาขาดความยั่งยืนในการพัฒนา ซึ่งผมขอเสนอแนวคิดเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนดังนี้
6 ปัจจัยของความยั่งยืน (Chira 's 6 factors )
§ ปัจจัยแรกคือการพัฒนาอย่างยั่งยืนต้องเน้นให้ระยะสั้นสร้างความสมดุลในระยะยาว อย่าให้ระยะสั้นดี แต่ทำลายระยะยาว ผมได้ตัวอย่างมาจากเศรษฐกิจฟองสบู่แตกในประเทศไทย คือรวยระยะสั้น แต่มีปัญหาระยะยาวมากมายอย่างที่เห็นกัน
§ ปัจจัยที่ 2 คือ การพัฒนาอย่างยั่งยืนต้องสอดคล้องกับสภาพแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติต้องไม่ถูกทำลาย และต้องไปด้วยกันกับ การพัฒนา บางแห่งเรียกว่าเป็น Green Development
§ ปัจจัยที่ 3 คือ การพัฒนาอย่างยั่งยืนต้องมีทั้งคุณธรรมและจริยธรรมควบคู่กันกับความเจริญ คือมีศีลธรรม คุณธรรมคู่ไปกับกับพัฒนา
§ ปัจจัยที่ 4 คือ ต้องคิดเป็นวิทยาศาสตร์ วิเคราะห์เป็น หาความรู้อย่างต่อเนื่อง เป็นสังคมการเรียนรู้
§ ปัจจัยที่ 5 คือ ต้องให้ประชากรส่วนใหญ่ของสังคม ชุมชนหรือประเทศ มีความเจริญเพิ่มขึ้นอย่างกระจาย ไม่ใช่กระจุกตัวอยู่ในกลุ่มเล็กๆ
§ และปัจจัยที่ 6 ต้องเป็นการพัฒนาที่พึ่งตัวเอง self - reliance ไม่ใช่รอความช่วยเหลือจากคนอื่นอย่างเดียว
§ เจอปัญหาคนไทยคิดไม่เป็น
§ เจอปัญหาการศึกษาแบบ High – Volume, Low Value
ปัญหาเหล่านี้ผลกระทบต่อสังคมคืออะไร?
และหากจะมองต่อไปในอนาคต ผมคิดว่า
7.1) ต้องสร้างทุนมนุษย์ - คิดเป็น มีทุนทางปัญญา
7.2) ต้องมี Creativity และInnovation มากขึ้น
7.3) ต้องปฏิรูปการศึกษา
7.4) ต้องพึ่งพาตัวเองมากขึ้น
7.5) ต้องดูแลความสมดุลระหว่างมนุษย์กับสังคม
และมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม
สำหรับมุมมองทางด้านการเมือง ผมคิดว่า
การเมืองในอดีต
n เราเข้าสู่ประชาธิปไตยโดยไปลอกความคิดของตะวันตกมา ฝรั่งเศสบ้าง อเมริกาบ้าง
n ประชาธิปไตยไทยไม่มีวัฒนธรรมการเมืองของเราเอง
n บ้าคลั่งรูปแบบ คือ ต้องมีเลือกตั้ง ต้องมีสภา ต้องมีนักการเมือง
n ฉีกรัฐธรรมนูญบ่อย (18 ครั้ง) บทบาทของทหารและข้าราชการในอดีตยังมีสูงอยู่
การเมืองในปัจจุบัน
n เงินเป็นตัวหลักสำคัญในการเล่นการเมือง
n องค์กรอิสระดีขึ้นแต่ยังไม่เข้มแข็ง
n การเมืองและผลกระโยชน์มากเกินไป
n ภาคประชาชนดีขึ้นแต่ยังไม่พอ
n การศึกษาและวิธีคิดภาคประชาชนยังขาดการสร้างวัฒนธรรมประชาธิปไตย
n สื่อมวลชนมีบทบาททางลบมากเกินไป
n นักวิชาการยังไม่เข้มแข็ง (ขายตัว)
n การวิจัยและพัฒนาจิตสำนึกนักการเมืองมีน้อย
และหากจะมองไปถึงการเมืองในอนาคต ผมคิดว่า
n ต้องสร้าง/ปลูกฝังวัฒนธรรมการเมืองแบบไทย ๆ
n ภาคประชาชนต้องเข้มแข็งกว่าเดิม
n การศึกษากับการเมืองต้องเอาจริง
n กกต. และสถาบันอิสระต้องสนใจเรื่องการปลูกฝังความรักและความหวงแหนประชาธิปไตยแบบไทย ๆ
n ต้องให้การเมืองสามัคคี
n การเมืองระหว่างประเทศต้องดี
n ระวังเรื่องความรุนแรง เช่น ปัญหาภาคใต้, เสื้อเหลืองกับเสื้อแดง
n การเมืองท้องถิ่นต้องมีคนดี มีคุณธรรมเพิ่มขึ้น
n จัดตั้งสถาบันธรรมมาภิบาล นักการเมืองทุกคนที่เล่นการเมืองต้องผ่านหลักสูตรนี้
n การเมืองยุคอนาคตต้องถามว่าเป็นนักการเมืองเพื่ออะไร
n ประชาชนชนได้อะไร ไม่ใช่ฉัน (นักการเมือง) ได้อะไร
และเมื่อจะให้พูดถึงกรอบแนวคิดในการกำหนดนโยบายและวางแผนพัฒนาเศรษฐกิจในอนาคตนั้น ผมมีความเห็นดังต่อไปนี้
1. การวางแผนควรจะ Top – Down หรือแบบประชาชนมีส่วนร่วม
2. การวางแผนระยะ 5 ปีล้าสมัย ควรจะวางแผน 20 – 30 ปี เช่น เกาหลี
3. อย่าให้การเมืองมายุ่งจนเกินไป
4. สนใจเรื่องการกระจายรายได้ และความเป็นธรรมในสังคม
5. ปัญหาทุนมนุษย์ต้องเอาจริง
6. ปัญหาทุนมนุษย์ต้องเอาจริง
7. ปัญหาโลกร้อน
8. ปัญหาประชากรแก่ (Aging Population)
9. ปัญหาคนไทย/ต่างประเทศ และแรงงานต่างด้าว
10. ปัญหาค่านิยมในสังคมที่เน้นวัตถุจะทำอย่างไร
11. สุดท้าย แผนไม่ใช่กระดาษ ต้องนำมาปฏิบัติ- ผมเลยเสนอทฤษฎี Execution
Execution Your Strategy ต้อง..
1. ยั่งยืน
2. ปรับตัวตลอดเวลา
3. การมีส่วนร่วม
4. การ Share ข้อมูลให้ทุกฝ่ายได้รับทราบ
5. การใช้ Internet เพื่อการวางแผนและ Share ข้อมูล
6. การเป็นเจ้าของแผนงานของประชาชน
ก็หวังว่ามุมมองเหล่านี้จะเป็นประโยชน์สำหรับทุกท่าน นำไปคิด นำไปใช้ได้ต่อไปครับ
จีระ หงส์ลดารมภ์
การเปลี่ยนแปลงระบบเศรษฐกิจจากภาคเกษตรไปอุตสาหกรรมอย่างรวดเร็ว ขาดความรอบคอบ และการมองแต่เพียงมิติเดียว ส่งผลกระทบอย่างใหญ่หลวง แต่การเรียนรู้ที่จะอยุ่ในสังคมที่ยั่งยืน และเห็นความสำคัญต่อการรับผิดชอบต่อสังคม จะเป็นสิ่งที่ส่งเสริมให้สังคมทั้งระบบอยู่รอด
การเติบโตทางเศรษฐกิจทำให้วงจรชีวิตของมนุษย์เปลี่ยนแปลงไป ส่งผลกระทบต่อวิถีทางการดำรงชีวิตซึ่งเดิมมีความรักความอบอุ่นเอาใจใส่ต่อกัน ดังนั้นการพัฒนาสังคมจึงควรมองย้อนมาสู่จุดดั้งเดิม และผสมผสานโดยมุ่งเน้นในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์
ความรู้ที่ได้รับ ทำให้รู้จักเศรษฐกิจของไทยในอดีต ซึ่งแตกต่างจากปัจจุบัน ในหลายๆ ด้าน
เพ็ญจันทร์ อ่อนภิรมย์
นักวิเคราะห์นโยบายและแบบชำนาญการ
โทร. 083-4381630
ได้รับความรู้ด้านเศรษฐกิจ ที่มีผลกระทบกับการปฏิบัติงานที่ พม. ในด้านของแหล่งเงินทุน ที่จะส่งเสริมงานด้านต่างๆ ของกระทรวงฯ
น.ส.วิภาภัทร์ มะลังพันธุ์
นักพัฒนาสังคมชำนาญการ
สำนักงานรัฐมนตรี กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
โทร. 081-3723779
1. ทุนมนุษย์
2. ทุนทางสังคม
3. มีการปฏิรูปการศึกษา
4. การมีส่วนร่วมของภาคประชาชน
5. หลักการเศรษฐกิจพอเพียง
การนำหลักเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการดำเนินชีวิต เป็นทฤษฎีที่เหมาะสมกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตและสังคม ถ้าเริ่มจากคนทุกๆคน ก็จะทำให้เกิดความร่วมมือร่วมใจในการพัฒนาสังคม
ได้มองเห็นภาพที่ชัดเจนขึ้น จากการพัฒนาประเทศที่หลงทางจากการมุ่งการเติบโตทางเศรษฐกิจ โดยลืมสังคม ทำให้ประเทศชาติล้มเหลว ในการพัฒนา และกำลังดิ่งลงเหว
เมื่อคนเราทุกคน มีอาชีพ มีงานทำ ย่อมส่งผลให้เรามีรายได้ และเมื่อเรามีรายได้ เราก็จะพึ่งตนเองได้ ไม่เป็นภาระของสังคม ขอให้ทำงานแล้วเราจะอยู่ได้ คนเรามีศักยภาพทุกคน เพียงแต่ให้นำออกมาใช้ให้เกิดประโยชน์
ในเรื่องเศรษฐกิจ ทำให้เกิดรายได้ ไม่เป็นภาระสังคม เรามีอาชีพที่มั่นคง พึ่งพาตนเองได้
เศรษฐกิจ (อดีต , ปัจจุบัน , อนาคต)
- อดีต เราได้บทเรียน / ข้อบกพร่องต่างๆ ในปัญหาสังคม
- ปัจจุบัน มีผลกระทบต่างๆ มากมายจากโลกาภิวัฒน์ เราสามารถพัฒนาคน (ทุนทางสังคม) ให้มีการพึ่งพาตนเอง
- อนาคต กลุ่มเป้าหมาย/ คน สามารถรวมกันเป็นเครือข่าย และเป็นองค์กรที่มากขึ้น (องค์กรรัฐ , เอกชน , NGO หรือองค์กรอื่นๆ เป็นแค่หน่วยที่ให้การส่งเสริม และสนับสนุนกลุ่มเป้าหมายเท่านั้น)
น.ส.วลัยรักษ์ อังคะมาตย์ (086-9710916)
ศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุบ้านบางแค
เศรษฐกิจอดีต ปัจจุบัน มีการเปลี่ยนแปลงไป ตามกระแสโลกาภิวัฒน์
การพัฒนาสังคมจะต้องไม่มองข้ามมิติทางด้านเศรษฐกิจ เนื่องจากเป็นสิ่งที่เชื่อมโยงถึงกัน สังคมจะดีได้ ถ้าคนในสังคมรู้จักพึ่งตนเอง และไม่เบียดเบียนกัน
จุตพร โรจนพานิช
นักพัฒนาสังคม ชำนาญการ
โทร. 085-5121481
"ทุนมนุษย์" มองเรื่องการพัฒนาคนเป็นต้นทุนอย่างหนึ่ง ต่อไปเราต้องลงทุนในการพัฒนาด้านนี้ แล้วก็จะทำให้ระบบเศรษฐกิจ - สังคม - การเมือง ของเราเจริญก้าวหน้าอย่างยั่งยืน
น.ส.วนิดา ทองปล้อง
นักสังคมสงเคราะห์ชำนาญการ
สนง.พมจ.เพชรบุรี
โทร. 081-4409168
ปัจจุบันเศรษฐกิจทั่วโลกตกต่ำ ทำให้คนว่างงาน ตกงาน เป็นปัญหาสังคม ต้องมีการแก้ไข
หลักเศรษฐกิจพอเพียง การพึ่งตนเอง การพัฒนามนุษย์ให้เป็นทรัพยากรที่มีคุณค่า
วรรณปวีณ์ อิ่มพิชัย
ศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุบ้านบางละมุง จ.ชลบุรี
เศรษฐกิจที่มีผลต่อสังคม ตั้งแต่ อดีต ปัจจุบัน อนาคต บนพื้นฐานของเศรษฐกิจ คนไทยยังไม่เข้าใจเท่าที่ควร และไม่มีความมั่นคง ส่งผลกระทบต่อปัญหาสังคม
นายวีระศักดิ์ ไกรสิทธิ์
นักสังคมสงเคราะห์ ชำนาญการ
ความรู้ที่ได้จากการเรียน
- มั่นใจมากขึ้น ที่จะก้าวข้ามศาสตร์ที่เราไม่ชำนาญการ
- มุมมองมีมิติที่เพิ่มขึ้น
ความรู้ที่ข้าพเจ้าได้รับจากอาจารย์จีระ ในการบรรยายครั้งนี้ ก็คือ ประเด็น การเปิดเสรีของไทย ที่เร็วเกินไป ทำให้สังคมเสื่อม คุณภาพชีวิตของคนเลวลง สิ่งแวดล้อมเสื่อมโทรม