ประชุมเครือข่าย รพ. กลุ่มสถาบันแพทยศาสตร์ แห่งประเทศไทย UHOSNET ครั้งที่ 36 โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 10-11 มิย. 2552
ผู้นำทางการพยาบาลจาก ศรีนครินทร์ ศิริราช จุฬา สงขลา ธรรมศาสตร์ ร่วมอภิปราย "วิกฤตพยาบาลขาดแคลน แนวทางแก้ไข"
ประมวลและสรุปรายงานโดย น้องติ๋ม เตือนใจ พิทยาวัฒนชัย หอผู้ป่วยพิเศษ 6ก โรงพยาบาลศรีนครินทร์
การประชุมเครือข่ายโรงพยาบาลกลุ่มสถาบันแพทย์แห่งประเทศไทย (UHOSNET) ครั้งที่ 36
วิกฤตวิชาชีพพยาบาลในโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยในอนาคต
|
หน่วยงาน |
วิกฤตวิชาชีพพยาบาล / สาเหตุ |
แนวทางการแก้ไข |
|
คุณวิไลพร บุณยฤทธิ์ หัวหน้าฝ่ายการพยาบาล โรงพยาบาลศิริราช
|
-อัตราการลาออกของพยาบาล ปี 2549 = 5.6 %, 2550 = 4.2 %, 2551= 6.2 % -อัตราการลาออกของพยาบาล ที่มีอายุงาน 3-5 ปี ปี 2549 = 30 %, 2550 = 31 %, 2551= 41 % -ร้อยละของพยาบาลที่คงอยู่ในฝ่ายการพยาบาลฯ มีอายุการทำงานโดยเฉลี่ย 6-10 ปี คิดเป็นร้อยละ 25 -สาเหตุการลาออก 6 อันดับแรก ได้แก่ • กลับภูมิลำเนา • ศึกษาต่อ • ไม่สะดวกที่จะอยู่เวร • ที่พักอาศัย/ปัญหาการเดินทาง • ได้งานใหม่ที่มีโอกาสดีกว่า • ความไม่มั่นใจในสวัสดิการ การรักษาพยาบาล เมื่อเปลี่ยนสถานภาพ เป็นพนักงานมหาวิทยาลัย - ประเด็นสำคัญของการขาดอัตรากำลังเชิงปริมาณ • อัตราการลาออกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น • มีการขยายบริการของโรงพยาบาลเพิ่มขึ้น • เปิดศูนย์ Excellence ต่างๆที่ต้องการคนเพิ่ม (ปริมาณ,คุณภาพ) • การผลิตพยาบาลใหม่ไม่เพียงพอ ได้แก่ ผลิตไม่ทัน ครูพยาบาลไม่เพียงพอ ขาดการประสานงานระดับมหาวิทยาลัย เพื่อเพิ่มการผลิต -ประเด็นสำคัญของการขาดอัตรากำลังเชิงคุณภาพ • ขาดพยาบาลที่มีศักยภาพสูง • พยาบาลที่มีอายุงาน 3–5 ปี มีแนวโน้มลาออกสูงขึ้น • ไม่ต้องการอยู่เวร บ่าย/ดึก
-การเปลี่ยนแปลง ปัจจุบันและในอนาคตของโรงพยาบาลมหาวิทยาลัย · การพัฒนาศูนย์ความเป็นเลิศด้านบริการทางการแพทย์ของโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยในห้วงระยะเวลาเดียวกัน เช่น โรงพยาบาลศิริราช โรงพยาบาลรามาธิบดี โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ • การเปลี่ยนเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ กฎหมายใหม่ • พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ 2550-2554 • แผนพัฒนาสุขภาพแห่งชาติ พ.ร.บ.ใหม่ • พ.ร.บ.ระเบียบการบริหารราชการ 2550 เปลี่ยน ซี เป็น แท่ง • พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค การบริโภคสินค้าไม่ได้มาตรฐาน -การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของสังคม สิ่งแวดล้อม 1. พิบัติภัยทางธรรมชาติ 2. โรคอุบัติใหม่ อาวุธเคมีและชีวภาพ 3. ปัญหาพฤติกรรมและสุขภาพจิต เด็กติดเกมส์ 4. ความรุนแรงทางเพศและการทำร้าย 5. ภัยการเมืองและความขัดแย้ง 6. ภัยจากอาชญากรรมข้ามชาติ (เกมส์ออนไลน์ /ค้ามนุษย์ /ยาเสพย์ติด) |
เพิ่มปริมาณ 1. แผนการรับนักศึกษาและการผลิตพยาบาลพร้อมใช้ร่วมกับคณะพยาบาลศาสตร์รับนักศึกษาเพิ่มเป็นปีละ 300 -320 คน ไปอีก 3 – 4 ปี เริ่มปี 2552 2. ร่วมฝึกภาคปฏิบัติ เพิ่มครูช่วยสอน โดยคณะพยาบาลศาสตร์ฯจัดหลักสูตรต่อยอดจากครูพี่เลี้ยงที่เคยผ่านการอบรม 36 ชั่วโมงมาแล้วให้ต่อยอด 4 เดือน 3.ขอให้คณะพยาบาลฯสนับสนุนให้ขอตำแหน่งผศ.แก่ครูพี่เลี้ยงได้โดยมีผลงานร่วม 4. เปิดรับสมัครจากองค์กรภายนอก (Open recruitment) และรับผู้ที่ออกไป กลับเข้ามาปฏิบัติงานใหม่ 5. เพิ่ม Incentive ให้ / สวัสดิการเพิ่มให้ 6. มีอุปกรณ์ ลด Load การทำงานให้เกิดความสะดวก 7. ขอความร่วมมือทำ MOU กับวิทยาลัยพยาบาลอื่นๆ เพื่อผลิตพยาบาลเพิ่ม เช่น วิทยาลัยพยาบาลกองทัพเรือ รับนักศึกษาเพิ่มให้ ศิริราช ปีละ 20-30คนเป็นเวลา 4 ปี เริ่ม ปี 2552 จำนวน 28 คน 8. มีการทำ Roadshow ในสถาบันการศึกษาที่มีนักศึกษาพยาบาลที่ไม่ต้องใช้ทุน เพิ่มคุณภาพ...เพื่อเก่งและดี 1. ฝ่ายการพยาบาลฯมีแผนปรับปรุง Career Path เพื่อพัฒนาบทบาทMentor ให้เป็น Nurse Educator ประจำหอผู้ป่วย เพื่อทำหน้าที่สอนพยาบาลใหม่ 2. ให้มีผู้ชำนาญการช่วยฝึกทักษะ ความสามารถเฉพาะทางและประเมินความสามารถทางการพยาบาล 3. จัดหลักสูตรการพยาบาลเฉพาะทางและโครงการฝึกอบรมระยะสั้นต่างๆ เช่น ICU/ Hemodialysis / Peritoneal dialysis / NICU / PICU/ เคมีบำบัดฯลฯ 4. จัดโครงการพัฒนาบุคลากรด้านภาษาอังกฤษเพื่อเตรียมสู่ Excellence center
แนวทางการแก้ไขในภาวะการเปลี่ยนแปลงของโรงพยาบาลศิริราช 1. ให้ความรู้ ความเข้าใจแก่นักเรียน/นักศึกษา ระดับอุดมศึกษา ต่อวิชาชีพด้านสุขภาพในอนาคต 2. เพิ่มสาระวิชาที่เน้นการรักษาพยาบาลโรคที่มาจากการเปลี่ยนแปลงสังคม/สิ่งแวดล้อม/สุขภาพจิต 3. ฝึกฝนความอดทน คุณธรรม จริยธรรมในวิชาชีพมากขึ้น 3. Change ในเรื่องวัฒนธรรมองค์กรบางอย่าง 5. สร้างความเข้าใจการบริหารจัดการองค์กรสมัยใหม่ กฎระเบียบข้อบังคับ การบริหารงานบุคคลของมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ 6. มี Network ระหว่างองค์กรที่ผลิตพยาบาลให้สามารถเพิ่มปริมาณ/คุณภาพให้พอเพียง 7. ทำ Open house, Road show 8. ส่งเสริมให้ผลิตผู้ปฏิบัติงานพยาบาล (Practical nurse) ที่มีปริมาณ/คุณภาพให้มากขึ้น 9. สร้างขวัญ/กำลังใจ เพิ่มสวัสดิการค่าตอบแทนให้สูงขึ้น
|
|
ดร. สมสมัย สุธีรศานต์ หัวหน้าพยาบาล โรงพยาบาลสงขลานครินทร์
|
-วิกฤติพยาบาล! แห่ลาออกปีละ 3 พันคน เด็กจบใหม่ไหลไปภาคเอกชน เหตุเครียด-ภาระหนัก -การขาดแคลนพยาบาลของประเทศไทย เป็นปัญหาเรื้อรัง มีแนวโน้มจะรุนแรงมากขึ้น ล่าสุดปี 2551 สภาพยาบาลรายงานว่า มีพยาบาลลาออกจากระบบราชการ รวมทั้งเปลี่ยนสายงาน เฉลี่ยร้อยละ 3 ต่อปีหรือประมาณ 3,000 คน สาเหตุเนื่องจากค่าตอบแทนต่ำ แต่รับภาระงานหนัก รวมถึงการขาดสวัสดิการและแรงจูงใจให้ปฏิบัติงาน ที่สำคัญยังพบว่าพยาบาลที่จบใหม่จากวิทยาลัยพยาบาลของกระทรวงสาธารณสุข ปีละประมาณ 2,500 คน ในจำนวนนี้ครึ่งหนึ่งหรือประมาณ 1,200 คน ไม่ทำงานในโรงพยาบาลรัฐ เนื่องจากเป็นเพียงลูกจ้างไม่ได้เป็นข้าราชการ จึงไม่ได้รับสิทธิสวัสดิการต่างๆ เช่น สิทธิค่ารักษาพยาบาลพ่อแม่ สรุปแล้วขณะนี้จำนวนพยาบาลจบใหม่ที่จะทดแทนพยาบาลที่ลาออกไป อยู่ในสถานะติดลบปีละกว่า 2,000 คน
-การรักษาที่มีคุณภาพเป็นเลิศ มุ่งสู่ระดับนานาชาติ ได้แก่ การพัฒนาศักยภาพในการตรวจรักษาโรคยากอย่างต่อเนื่องให้มีผลการรักษาเทียบเท่านานาชาติ ทีมบริหาร / Excellence center กำหนด ทบทวน และปรับปรุงผลการรักษาโรคยากที่กำหนดอย่างสม่ำเสมอ มีศูนย์ความเป็นเลิศด้านมะเร็งเต้านม (Excellence CA Breast) พัฒนาระบบนัดผู้รับบริการ รวมทั้งปรับระบบให้ผู้ป่วยทุกรายอยู่ในระบบนัดผู้ป่วย ประเมินและปรับปรุงพฤติกรรมการบริการของผู้ให้บริการ และกำหนดเป็นปัจจัยหลักในการประเมินบุคลากร นำระบบสารสนเทศมาพัฒนาการบริการ จัดให้มีการวิจัยและพัฒนา เกิดการเปลี่ยนแปลงในการบริหารงาน • จากแนวคิดแบบยุคอุตสาหกรรม ไปสู่ยุคสารสนเทศ www. • จากเดิมองค์การเน้นความมั่นคงไปสู่ มุ่งเน้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลง • ควบคุมที่ศูนย์อำนาจไปสู่การมุ่งกระจายอำนาจความรับผิดชอบในการตัดสินใจให้แก่พนักงานระดับล่าง • เคยให้ความสำคัญของวัตถุเป็นหลักไปเป็นการยึดความสำคัญของคนและความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน • จากการเน้นความเหมือนกันไปสู่การเน้นให้มีความแตกต่างที่หลากหลาย เป็นต้น แนวโน้มของกระแสการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับองค์การ 1. ด้านโครงสร้าง (Structure) มีลักษณะเปลี่ยนไปเป็นแบบแนวนอนมากขึ้น มีการเน้นการใช้ทีมงานและองค์กรแบบไร้พรมแดน 2. องค์ประกอบของประชากร (Demographic) ประกอบด้วยคนทำงานที่มาจากต่าง วัฒนธรรมมากขึ้น ช่องว่างระหว่างวัยของพนักงานเก่ากับพนักงานใหม่เพิ่มขึ้น 3. เกิดจริยธรรมใหม่ของการทำงาน (New work ethic) โดยความจงรักภักดีต่อองค์การของพนักงานจะลดลง เกิดการเปลี่ยนแปลงด้านค่านิยมในการทำงานมากขึ้น 4. การเรียนรู้และองค์ความรู้ (Learning and knowledge) องค์กรจะมีพนักงานที่เป็นผู้มีคุณวุฒิและมีความรู้สูงขึ้น องค์การจะเปลี่ยนไปเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ (Learning organization) ที่ทุกคนต้องเรียนรู้ตลอดเวลาเพื่อสามารถเท่าทันการเปลี่ยนแปลง 5. เทคโนโลยีและการเข้าถึงสารสนเทศ (Technology and access to information) มีเทคโนโลยีทรงประสิทธิภาพเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว เกิดวิธีการใหม่ ๆ ที่มีประสิทธิภาพในการเข้าถึงและการใช้สารสนเทศร่วมกันได้รวดเร็วมากขึ้น 6. เน้นเรื่องความยืดหยุ่น (Emphasis on flexibility) กล่าวคือ องค์การต้องมีโครงสร้างที่ยืดหยุ่นพร้อมที่จะปรับตัวได้อย่างรวดเร็ว พนักงานขององค์การต้องมีความคล่องตัวและยืดหยุ่นได้สูงเช่นกัน 7. ต้องพร้อมเผชิญต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว (Fast-paced change) อันเนื่องมาจากภาวะไม่แน่นอนที่เกิดขึ้นทั้งภายในและภายนอกองค์การซึ่งไม่สามารถ คาดการณ์ล่วงหน้าได้ 8. มีข้อจำกัดเกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลากรพยาบาลทุกระดับที่ต้องการระบบปฏิรูปสุขภาพ 9. มีอัตราลาออกค่อนข้างต่อเนื่อง ซึ่งยังไม่ เคยเห็นมาก่อน 10. สังคมมีความคาดหวังสูงขึ้นจากการรับบริการสุขภาพที่มีมาตรฐานคุณภาพและความเป็นเลิศ วิกฤตของวิชาชีพพยาบาลในประเทศไทยนั้น ศ. เกียรติคุณ ดร. วิจิตร ศรีสุพรรณ นายกสภาการพยาบาล ( 2550 ) ได้สรุปไว้ 3 ประการ 1. การขาดแคลนกำลังคนทางการพยาบาล – นโยบายปฏิรูประบบสุขภาพทำให้ต้องการพยาบาลวิชาชีพในระดับปริมาณเพิ่มขึ้นมากกว่า 15000 คน – การผลิต การใช้และการกระจายยังไม่ทั่วถึง การขาดแคลนแฝง – ด้านค่าตอบแทน ระบบหล่อเลี้ยง ความก้าวหน้าในวิชาชีพ หรือ การขาดโอกาสร่วมในการตัดสินใจ 2. วิกฤตภาพลักษณ์ของวิชาชีพ – สังคมโดยเฉพาะสื่อมวลชนสะท้อนว่าวิชาชีพการพยาบาลทำงานกับชุมชนได้ดี แต่ไม่เกิดผลลัพธ์ของการปฏิบัติการหรือการบริการพยาบาล – สำหรับมุมมองของผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพที่เกี่ยวข้องสะท้อนให้เห็นว่ามีการยอมรับสถานะในฐานะผู้ร่วมทีมบริการสุขภาพ แต่ยังมีประเด็นของบทบาทที่คาบเกี่ยวเช่น การรักษาเบื้องต้นและการให้ภูมิคุ้มกัน การสอนและการให้คำปรึกษาด้านสุขภาพเป็นต้น – มุมมองของพยาบาลที่สะท้อ |
เสียดายไม่ได้พบท่าน อาจารย์หมอสุธรรม และ ท่านหัวหน้าพยาบาล จาก มอ แฟน หมอสมศักดิ์ สหาย JJ
แมนครับ ท่านหมอสมศักดิ์ เป็นอดีตครัมเมเยอร์ ตอน JJ เป็น น้องใหม่ สามย่าน ดีใจด้วยครับ เดือน สิงหา ลงไปฉลองกับท่านครับ
เสียดายไม่ได้ไปเยี่ยมดูการอบรมนะคะ
เข้ามาหาข้อมูล มีประโยชน์มากคะ
ความทุกข์ของการขาดแคลนพยาบาล จะกดดันให้ช่วยกันหาทางออก นั่นคือ ปัญญา
จึงถือว่าดีต่อวิชาชีพ สังคมจะเห็นความสำคัญของวิชาชีพ
พยาบาลในฐานะผู้ประกอบวิชาชีพคนหนึ่ง ดีใจที่ไม่ตกงานค่ะ
อย่างไรก็ตาม ไม่ต้องการให้ประชาชนเจ็บป่วย
พยาบาล..ควรสนับสนุนด้านการจัดการกับสุขภาพที่ดีเพิ่มขึ้น
จึงไม่ต้องอยู่เวรกันมาก....คือ ลดจำนวนผู้ป่วยเข้ารักษาในโรงพยาบาลลง.... เราก็อยู่เวรลดลง
ความทุกข์ของการขาดแคลนพยาบาล จะกดดันให้ช่วยกันหาทางออก นั่นคือ ปัญญา