... ภาพที่ 1: แปรงซอกฟัน (interdental brush) > Thank [ curaprox ] ช่องว่างระหว่างฟัน 2 ซี่กับเหงือกมีลักษณะเป็นช่องว่างรูปคล้าย 3 เหลี่ยม (บริเวณที่อาจารย์ท่านใช้แปรงซอกฟันสอดเข้าไป)... ปกติช่องว่างนี้จะเล็ก และสอดอะไรเข้าไปได้ยาก ... เมื่อคนเราโตขึ้น... การแปรงฟันแรงเกิน บ่อยเกิน ใช้ขนแปรงแข็ง แปรงเสื่อมสภาพ คราบจุลินทรีย์บนผิวฟันทำให้เหงือกอักเสบเรื้อรัง คราบหินปูนบนผิวฟันครูดกับเหงือก ทำให้เหงือกสึกหรือเหงือกร่นต่ำลง ช่องนี้จะกว้างขึ้น และพอสอดอะไรเข้าไปได้ ส่วนใหญ่จะเป็นวัย 40up หรือ 40 ปีขึ้นไป ... ภาพที่ 2: แปรงซอกฟัน > Thank [ dentp ] แปรงซอกฟันมีลักษณะเป็นแปรงขนาดเล็ก มีขนแปรงอ่อนๆ ล้อมรอบดังภาพ ... ภาพที่ 3: แปรงซอกฟัน > Thank [ whatsinasmiles ] แปรงซอกฟันใช้ทำความสะอาดที่ดัดฟัน ซึ่งควรเรียนถามหมอฟันที่ดูแลท่านว่า จะใช้แบบไหนอย่างไรจึงจะดี ... ภาพที่ 4: แปรงซอกฟัน > Thank [ toothshop.co.nz ] ภาพแสดงช่องว่างรูปคล้าย 3 เหลี่ยมระหว่างฟัน 2 ซี่กับเหงือก เมื่อเหงือกสึกหรือร่นลง จะทำให้เห็นส่วนคอฟันมากขึ้น คอฟันมีความกว้างน้อยกว่าตัวฟัน ทำให้ช่องว่างนี้กว้างขึ้น ... การแปรงฟันทำความสะอาดผิวฟันได้ประมาณ 60-70% ไม่เต็มร้อย... ถ้าอยากจะทำความสะอาดให้เต็มร้อย จำเป็นต้องฝึกใช้ไหมขัดฟันให้ถูกวิธี และถ้าเหงือกร่นหรือสึกลงมาก... ควรพิจารณาใช้แปรงซอกฟันช่วยทำความสะอาดดังภาพ ... ภาพที่ 5: แปรงซอกฟัน > Thank [ curaprox ] การใช้แปรงซอกฟันให้ถูกวิธี คือ ให้สอดเข้าไปเบาๆ... การสอดแปรงซอกฟันเข้าไปในช่องว่างรูป 3 เหลี่ยมก็เหมือนกับเรื่องอื่นในชีวิตคนเรา คือ ให้ใช้ความอ่อนโยน อย่าทำอะไรรุนแรง ถ้าใช้ความรุนแรง... เหงือกจะชอกช้ำ และสึกมากขึ้น ... แปรงซอกฟันมีส่วนที่ยืดหยุ่นได้ ทำให้ยุบตัวได้ในที่แคบ ขยายได้ในที่กว้าง จึงทำความสะอาดเข้าไปในส่วนที่ "แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง" ได้ดี การใช้แปรงซอกฟันช่วงแรกจะทำให้คราบจุลินทรีย์หลุดออก และอาจเกิดแผลถลอกเล็กน้อย ทำให้เลือดซึมออกมาได้... เราอาจใช้มือที่ล้างสบู่แล้วกดลงไปเบาๆ เพื่อห้ามเลือดคราวละ 5-10 นาทีได้ และถ้าเลือดยังซึมออกมาหลัง 7-10 วัน ควรปรึกษาหมอฟัน ... ภาพที่ 6: แปรงซอกฟัน > Thank [ gotandpleje ] ภาพซ้ายแสดงช่องว่างรูป 3 เหลี่ยม ซึ่งอยู่ระหว่างฟัน 2 ซี่กับเหงือก แกนโลหะของแปรงซอกฟันอยู่ตรงกลาง ขนแปรงอยู่รอบๆ ซึ่งแปรงสีฟันเข้าไม่ถึง ใช้น้ำยาบ้วนปากก็ช่วยอะไรไม่ได้ เพราะมีคราบจุลินทรีย์เหนียวเกาะเกรอะกรัง ทำให้น้ำยาอะไรก็เข้าไม่ถึงทั้งนั้น ... ภาพขวาแสดงให้เห็นการทำความสะอาดของแปรงซอกฟัน ซึ่งวิธีใช้คือ ... ถ้าใช้แปรงซอกฟันขนาดเล็กเกินไป อาจทำให้เกิดช่องว่างระหว่างแปรงกับผิวฟัน ทำความสะอาดได้ไม่ทั่วถึง ควรเปลี่ยนไปใช้แปรงซอกฟันที่มีขนาดใหญ่ขึ้น หรือแปรงซอกฟันรูปกรวยแทนรูปทรงกระบอก ถ้าซอกฟันหรือช่องว่างรูป 3 เหลี่ยมแคบ... อย่าใช้แปรงซอกฟัน ให้ใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดแทน เพื่อป้องกันแรงกดจากแปรงไปทำให้ฟันสึก หรือเหงือกสึก ... ภาพที่ 7: แปรงซอกฟัน > Thank [ gotandpleje ] ภาพซ้ายแสดงแปรงซอกฟันที่ดี คือ ขนแปรงกระจาย ไม่กระจุกตัว ทำให้ทำความสะอาดซอกฟัน หรือช่องว่างรูป 3 เหลี่ยมระหว่างฟัน 2 ซี่กับเหงือกได้ดีกว่าขนแปรงที่กระจุกตัว (ภาพที่ 6) ... ภาพขวาแสดงแปรงซอกฟันขนาดพอดี และขนแปรงกางตัวออกได้ดี (คล้ายร่มที่กางออกได้ดี) ทำให้กระจายตัวไปทำความสะอาดผิวฟันได้ดี ...................................................................................... การแปรงฟันให้ถูกวิธี ใช้แปรงขนอ่อนหรืออ่อนมาก (แปรงขนแข็งขนาดกลางหรือแข็งมาก อาจทำให้ฟันสึก เสียวฟัน ฟันผุได้) แปรงฟันเบาๆ และใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ วันละ 2-3 ครั้งๆ ละ 2-3 นาทีช่วยทำความสะอาดผิวฟันได้ประมาณ 60-70% ของผิวฟันทั้งหมด การฝึกใช้ไหมขัดฟัน (dental floss) วันละครั้ง มีส่วนช่วยทำความสะอาดผิวฟันส่วนที่เหลือได้ ... การแปรงลิ้นวันละครั้งช่วยลดปริมาณเชื้อในช่องปากได้มาก... การบ้วนปากบ่อยๆ ช่วยลดโอกาสเกิดฟันผุได้มากเช่นกัน ถ้ามีฟันห่าง หรือมีช่องซอกฟัน (ช่องรูป 3 เหลี่ยมระหว่างฟัน 2 ซี่กับเหงือก) กว้าง, การใช้แปรงซอกฟันมีส่วนช่วยได้มาก ... ถ้าเป็นไปได้... ควรนำไปตากแดด หรือตากลมให้แห้งสนิทอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง เพื่อป้องกันเชื้อโรคโตที่ผิวแปรง และเปลี่ยนแปรงเมื่อขนแปรงบานออก ยุบตัวลง(พบบ่อยในแปรงซอกฟัน) หรือแปรงมีอายุครบ 3 เดือน การไปตรวจฟันกับหมอฟันทุกๆ 6-12 เดือน การพูดคำพูดที่ดีและมีประโยชน์มีส่วนช่วยให้สุขภาพช่องปากดีในระยะยาว ... ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ ... ที่มา 
> [ perio.dent.chula.ac.th ]; [ Dentanet.org.uk ]; [ curaprox ]; [ toothshop.co.nz ]; [ whatsinasmiles ]; [ gotandpleje ]
> 9 มิถุนายน 2552.
(1). สอดแปรงเข้าไปในช่อง 3 เหลี่ยมซอกฟันเบาๆ วางแปรงให้ชิดหรือแนบไปใกล้ฟันทีละซี่ เวลาแปรงให้คิดว่า เราจะถูฟันทีละซี่ ไม่ใช่ทำความสะอาดซอกฟัน เพื่อให้จำได้ว่า กำลังทำความสะอาดฟันซี่ไหน
(2). ถูไปมาเบาๆ แบบ "ดันเข้า-ดึงออก" หรือ "เข้าๆ ออกๆ" ซี่ละ 3-4 ครั้ง
(3). "หมุนแปรง" หรือ "ปั่นแปรง" เป็นรูปวงกลมเบาๆ อีก 1-2 รอบ
(4). บ้วนปากหลังใช้แปรง
นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ โรงพยาบาลห้างฉัตร ลำปาง สงวนลิขสิทธิ์. ยินดีให้นำไปเผยแพร่โดยอ้างอิงที่มาได้. ห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า >
ข้อมูลทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูงจำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้.