วันก่อนผู้เขียนได้เขียนเรื่องหมากแงว...ผลไม้รสเปรี้ยวของชาวอีสานไปแล้ว..วันนี้ก็เลยนึกถึงหมากหลอด  บางครั้งก็เรียกสลอด ข้าพเจ้ามาบรรจุเป็นครูที่ อ.ปากชม  จ.เลย ก็ได้มาเห้นผลไม้ชนิดหนึ่งสีแดงมีรสเปรี้ยวมากๆๆๆ แต่อาจจะมีบางพันธ์ให้รสหวานบ้าง(แต่ก็ยังออกจะฝาดๆไม่หวานจับใจเหมือนผลไม้สุกชนิดอื่น  เพียงแค่ มันไม่เปรี้ยวจัด เราก็เหมาว่ามันหวานเอาเอง) ผู้เขียนก็เลยให้ชื่อว่าหมากหลอดไทเลย...เพราะถามเพื่อนๆที่เป็นคนจังหวัดอื่นไม่เคยกินมาก่อนเลย (ข้าพเจ้าเป็นคนชัยภูมิ) แต่ก็อร่อยติดใจไปเลย จึงขอเก็บข้อมูลมาฝากนะจ๊ะ

                  

ลักษณะ

หมากหลอดลูกเล็กๆ เรียวๆ สีเขียวเมื่อสุกจะออกส้ม-แดง  ล้ำต้นเป็นเถา มีเมล็ดรูปรียาวตามโครงสร้างของผล            

                        

วิธีรับประทาน

นำมาล้างน้ำ จะจิ้มน้ำพริกน้ำปลาหวานเหมือนมะม่วงก็ได้ใส่ข้าวคั่วนิดก็ดี  หรือจะตัดชิ้นเล็กๆ เหมือนมะม่วงลงไปแช่ในน้ำจิ้มแล้วใช้ช้อนซดกินก็แซ่บอย่าบอกใครเชียว...

ชื่อสมุนไพร : สลอด

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Croton tiglium Linn.

ชื่อสามัญ : Purging Croton, Croton Oil Plant

ชื่ออื่น ๆ : สลอดต้น, หมากหลอด, หมากทาง, หมากยอง, มะข่าง, มะคัง, มะตอด, หัสคืน, ลูกผลาญศัตูร
 
วงศ์ : EUPHORBIACEAE
ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ : ไม้พุ่ม สูง 3-6 ม. ต้นเกลี้ยง ใบเดี่ยวรูปไข่ เรียงสลับกัน ปลายใบแหลม ฐานใบกลม ขอบใบหยัก แบบซี่ฟัน มีเส้นใบ 3-5 เส้น ที่ฐานใบมีต่อม 2 ต่อม เนื้อใบบาง ก้านใบเรียวเล็ก ดอกเล็ก ออกเดี่ยว ๆ หรือออกเป็นช่อที่ยอด ใบประดับมีขนาดเล็ก ดอกเพศผู้และดอกเพศเมียอยู่บนต้นเดียวกัน หรืออยู่ต่างต้นกัน ดอกเพศผู้ มีขนรูปดาว กลีบรองกลีบดอก 4-6 กลีบ
ปลายกลีบมีขน กลีบดอก 4-6 กลีบ ขอบกลีบมีขน ฐานดอกมีขน และมีต่อมจำนวนเท่ากันและอยู่ตรงข้ามกันกับกลีบรองกลีบดอก เกสรผู้มีจำนวนมาก ก้านเกสรไม่ติดกัน เมื่อดอกยังอ่อนอยู่ ก้านเกสรจะโค้งเข้าข้างใน ดอกเพศเมีย กลีบรองกลีบดอกรูปไข่ มีขนที่โคนกลีบ ไม่มีกลีบดอก หรือถ้ามีก็เล็กมาก รังไข่มี 2-4 ช่อง ผลแก่จัดแห้งและแตก รูปขอบขนานหรือรี กว้าง 1-1.5 ซม. ยาวประมาณ 2 ซม. หน้าตัดรูปสามเหลี่ยมมนๆ เมล็ดรูปขอบขนานแกมรูปรี สีน้ำตาลอ่อน (ลีนา ผู้พัฒนพงศ์, 2530)

ประโยชน์ทางยา:

สรรพคุณและวิธีใช้ : เนื้อในเมล็ดเป็นยาถ่ายอย่างแรง จึงต้องใช้ด้วยความระมัดระวังเป็นพิเศษ

สารประกอบทางเคมี: phorbol esters

ข้อบ่งใช้ : เมล็ด

ฤทธิ์ทางชีวภาพ ,
ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา
หรือผลการรักษาทางคลีนิก : สารสกัดชั้นเมทานอลยับยั้งการแบ่งตัวของเชื้อ HIV-1 (IC100 : 0.04 mcg/ml) และยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ HIV-1 protease (El-Mekkawy et al., 1998)

หลักฐานความเป็นพิษ และการทดสอบความเป็นพิษ : Cytotoxicity test on MT-4 cell ของสารสกัดชั้นเมทานอลมีค่า CC0 : 0.37 mcg/ml (El-Mekkawy, 2000)

เอกสารอ้างอิง: กองโรคเอดส์ กรมควบคุมโรคติดต่อ กระทรวงสาธารณสุข. 2544. แนวทางการส่งเสริมสุขภาพ ผู้ติดเชื้อ/ผู้ป่วยเอดส์สำหรับบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข พิมพ์ครั้งที่ 2 โรงพิมพ์การศาสนา กรุงเทพมหานคร 106 หน้า. คณะกรรมการโครงการพัฒนาระบบบริการดูแลผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยเอดส์อย่างครบถ้วนและต่อเนื่อง,2545. แนวทางการดูแลผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยเอดส์อย่างครบถ้วนและต่อเนื่อง กองโรคเอดส์ กรมควบคุมโรคติดต่อ กระทรวงสาธารณสุข 41 หน้า