การเพาะเห็ดนางฟ้า

           มีความเข้าใจผิดว่าการเพาะเห็ด โดยเฉพาะเห็ดที่ต้องทำก้อนเชื้อ  ต้องมีวัสดุ-อุปกรณ์มากมาย มีเทคนิคที่ซับซ้อน ขั้นตอนการปฏิบัติมาก วัตถุดิบหายาก จนคนทั่วไปไม่สามารถทำได้ อันที่จริงความเข้าใจนี้ถูกแต่เพียงครึ่งเดียว กล่าวคือ หากจะทำการเพาะเห็ดเป็นอาชีพ ทำในปริมาณมากๆเพื่อจำหน่าย หรือต้องการควบคุมการผลิตให้มีคุณภาพสูง ควบคุมปริมาณให้สม่ำเสมอ เพื่อเป็นการค้า ก็คงต้องใช้วิธีการเช่นนั้น  แต่สำหรับบุคคลทั่วไป โดยเฉพาะเกษตรกร ผมเห็นว่าการเพาะเห็ดเพื่อบริโภคในครัวเรือน คนละ 100-200 ก้อน เป็นเรื่องที่ทำได้ง่าย โดยใช้วัสดุอุปกรณ์ที่หาได้ในท้องถิ่น สิ่งสำคัญคือท่านต้องมีแหล่งที่หาซื้อเชื้อเห็ดได้ ซึ่งเดี๋ยวนี้ก็มีแหล่งจำหน่ายมากมายหาได้ง่ายกว่าแต่ก่อนเยอะที่เดียว

วัสดุ-อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม

1.ฟางข้าวใหม่(ไม่ผ่านการหมัก)

2.หม้อซึ่งนึ่งผัก หรือ ถังจารบี/ถังน้ำมัน ขนาด 100-200 ลิตรก็ได้

3.รำข้าว

4ถุงร้อนพับฐาน (ถุงเพาะเห็ด) หรือ ถุงร้อน ขนาด 8x12 นิ้ว

5.คอขวดพลาสติก หรือ กระบอกไม้ไผ่รวกลำต้นขนาด 1.5 นิ้ว มาตัดเป็นท่อนๆด้วยเลื่อยลันดา ความยาว 1 นิ้ว(ใช้แทนคอขวดพลาสติก)

6.มีดหั่น-ตัด ฟาง

7.หนังยาง

8.หัวเชื้อเห็ดนางฟ้า หรือ นางรม

9.กระดาษหนังสือพิมพ์  สำลีหรือเศษผ้า

 

วิธีการ

1.นำฟางข้าวลงแช่นำนาน 1-2 ชัวโมง ให้ฟางข้าวเปียก นุ่ม จากนั้นนำขึ้นมาวางให้สะเด็ดน้ำ

2.ใช้มีดสับ/ตัดฟางข้าวเป็นท่อนๆ ความยาวขนาด 1 คืบ

3.ใช้รำละเอียดโรยลงบนกองฟางข้าว 3 กก./ฟาง 5 มัด(ใส่หรือไม่ใส่ก็ได้ แต่หากใส่รำละเอียดผลผลิตจะเพิ่มขึ้นมาก)

4นำฟางข้าวที่คลุกเคล้ารำละเอียดแล้วยัดบรรจุลงถุงพลาสติก จนเต็มถุง ใช้มือกดให้ฟางข้าวยุบตัวแน่น เมื่อกดแล้ว 1 ถุง จะหนักประมาณ 8 ขีด

5.ใส่คอขวดที่ปากถุง รัดด้วยยางรัดวง  ปิดปากถุงด้วยสำลี หรือ เศษผ้าเก่า และปิดด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์เก่าอีกครั้ง และรัดด้วยยางรัด

6.นำไปนึ่งในหม้อซึ่งนึ่งข้าว หรือ นึ่งในถังจารบี/น้ำมัน เป็นเวลานาน 3 ชั่วโมง

7.เมื่อนึ่งจนครบกำหนดเวลา นำก้อนเชื้อออกมาวางเรียงให้เย็น

8.ใส่หัวเชื้อเห็ด ถุงละ ประมาณ 1 ช้อนชา จากนั้นปิดฝาเหมือนเดิม แล้วหุ้มกระดาษหนังสือพิมพ์และรัดด้วยยางรัดวง

9.นำก้อนเชื้อไปวางไว้ในที่ลมสงบ ปราศจากมด แมลง ไม่โดนแดดฟาด หรือ อุณหภูมิร้อนจัด

10.ทิ้งไว้เป็นระยะเวลาประมาณ 25 วัน เชื้อเห็ดเดินเต็มก้อนอาหารเห็นเป็นเส้นใยสีขาวทั่วถุง(เส้นใยเดินไวกว่าในขี้เลื่อย)นำไปไว้ในโรงเปิดดอก หรือ ที่เย็น ในห้องน้ำ (ห้องนำควรเป็นห้องที่สะอาด ไม่มีกลิ่นเหม็นเพราะเห็ดจะซับกลิ่นเหม็นในธรรมชาติทำให้ดอกเห็ดมีกลิ่นติดไปด้วยเมื่อเก็บมาบริโภค)

11.เมื่อครบ 30 วัน เส้นใยเห็ดเริ่มแก่เต็มที่จะเริ่มเห็นดอกตูมขึ้นในถุง ให้รีบนำไปเปิดดอก โดยนำสำลีออก    3-5 วันหลังเปิดหน้าดอกจะได้เห็นดอกเห็ดที่เจริญเต็มที่พร้อมที่จะเก็บไปบริโภคได้(ดอกที่แก่ปลายใบจะม้วนงอลงด้านล่างและมีรสขม)

12.ก้อนเชื้อเห็ดที่เก็บดอกแล้ว จะออกดอกให้เก้บได้อีก 2-3 ครั้ง โดยจะทิ้งช่วงออกดอกครั้งละ 7-10 วัน (ในระยะที่เห็ดพักตัวอาจไม่รดนำก็ได้แต่ให้สังเกตว่าเมื่อเริ่มเห็นดอกตุมขึ้นมาให้รีบรดนำให้ความชื้นใหม่ทันที)

13.เห็ดที่เพาะจากฟางข้าวอย่างเดียวจะให้ผลผลิตรวมประมาณ 2 ขีด/ก้อน ซึ่งไม่น้อยเลยทีเดียว ในขณะที่ต้นทุนการผลิตจะตำกว่าการผลิตด้วยขี้เลื่อย 2-3 บาทเลยทีเดียว

(หมายเหตุ : หัวเชื้อเห็ดหาชื้อได้ตามฟาร์มเห็ดใกล้บ้าน เก้บในตู้เย็นได้นาน ประมาณ 1 เดือน โดย1 ขวดสามารถทำก้อนเชื้อเห็ดได้ประมาณ 50-80 ก้อน เลยที่เดียว หากไม่สามารถซื้อได้ทั่วไป สามารถส่งทางไปรณีย์ได้)