ในครั้งที่แล้ว ผมได้เขียนเรื่อง ห้องเรียนคุณภาพ” กับ การขับเคลื่อนหลักสูตร 2551 โดยนำเสนอให้เห็นตรงกันว่า “ห้องเรียนคุณภาพ” คืออย่างไร และในการขับเคลื่อนหลักสูตร 2551 ควรสอดแทรกหลักการในเรื่องนี้เข้าสู่โรงเรียนอย่างไร ในบทนี้ ผมจะนำเสนอแนวคิดที่คิดว่าน่าจะเป็นรูปธรรมมากขึ้น ในการขับเคลื่อนเรื่องนี้ ในสถานศึกษา เป็นเนื้อหาสาระที่ผมบรรยายเมื่อวันที่ 30 เมษายน 2552 เรื่อง การนำแนวคิด“ห้องเรียนคุณภาพ” สู่การปฏิบัติ  ให้แก่ รองผู้อำนวยการสถานศึกษา ในสังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา กทม.เขต 2 ณ โรงแรม ฮอลิเดย์ อินน์–รีเจนต์  ชะอำ จังหวัดเพชรบุรี   ดังรายละเอียดต่อไปนี้

ในการขับเคลื่อนแนวคิด “ห้องเรียนคุณภาพ” สู่การปฏิบัติ ผมใคร่เสนอแนวทางดังต่อไปนี้

1. สร้างความตระหนักถึงความจำเป็นในการ

 “นำความเปลี่ยนแปลงสู่ห้องเรียน”: หน่วยปฏิบัติการที่เล็กที่สุด โดยจะต้องร่วมกันกำหนดเป้าประสงค์ว่า “ทุกรายวิชา จะต้องผ่านการรับรองมาตรฐานการจัดการเรียนการสอนระดับ “ดี-ดีมาก” ภายในปี  2553

2.  กำหนดภาพความสำเร็จ  ตัวชี้วัดความสำเร็จของ “ห้องเรียนคุณภาพ” อย่างชัดเจน เป็นที่เข้าใจตรงกัน

โดยสรุป “ห้องเรียนคุณภาพ” เป็นแนวคิด ที่มีกรอบการปฏิบัติ ดังนี้

1) มุ่งนำการเปลี่ยนแปลงสู่ห้องเรียน : จะต้องเปลี่ยน/ยกระดับคุณภาพของผู้เรียน ให้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่เป็นรูปธรรม ชัดเจน

2) ให้ความสำคัญกับออกแบบการจัดการเรียนรู้อิงมาตรฐาน

3) วิจัยในชั้นเรียน (CAR) : ให้ความสำคัญกับการสร้างนวัตกรรมที่เหมาะสมกับธรรมชาติของผู้เรียนหรือเนื้อหาวิชา เพื่อยกระดับคุณภาพการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่อง

4) ใช้ ICT เพื่อการสอนและสนับสนุนการสอน

5)  สร้างวินัยเชิงบวก (Positive Discipline): เน้นการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม หรือคุณลักษณะ ด้วยกระบวนการเสริมแรงเชิงบวก

หากพิจารณา ความเปลี่ยนแปลงระดับครูผู้สอน จะต้องมองเห็นการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4

ประการ คือ

1) Effective Syllabus : กำหนดหน่วยการเรียนรู้/หลักสูตรระดับรายวิชาที่มีประสิทธิภาพ

2) Effective Lesson Plan : จัดทำแผนการสอน/แผนจัดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ

3) Effective Teaching : จัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ ใช้เทคนิคการสอนที่หลากหลาย  สอดคล้องกับธรรมชาติของผู้เรียน จุดประสงค์การเรียนรู้ หรือ เนื้อหาสาระ

4) Effective Assessment : วัดและประเมินผลอย่างมีประสิทธิภาพ ให้ความสำคัญกับการประเมินตามสภาพจริง

 3. จัดทำแผนงาน/โครงการหรือกิจกรรมการพัฒนาเพื่อก้าวสู่ ห้องเรียนคุณภาพ

-การออกแบบการเรียนรู้รายวิชา

-โครงการ/กิจกรรมระดับกลุ่มสาระ

-โครงการ/กิจกรรมระดับโรงเรียน

-โครงการระดับกลุ่มโรงเรียน/เขต

4. จัดทำปฏิทินการบริหารจัดการในรอบปี เพื่อก้าวสู่ ห้องเรียนคุณภาพ

ปฏิทินงานพัฒนาห้องเรียนคุณภาพ ปี 2552

1) กำหนดตัวชี้ ห้องเรียนคุณภาพ พร้อมประชาพิจารณ์ ......เม.ย. 2552

2) วิเคราะห์สภาพปัจจุบัน ปัญหา กำหนด Baseline............พ.ค.  2552

3) วางแผน/จัดทำแผนงาน โครงการ/กิจกรรม ..................พ.ค. 2552

4) ดำเนินการตามแผน(1) : กำกับ ติดตาม  นิเทศ

และ ประเมินความก้าวหน้า 1.............................................มิ.ย.-ก.ย. 2552

5) ดำเนินการตามแผน(2) : กำกับ ติดตาม  นิเทศ ...............พ.ย.52-ก.พ.2553

6) ประเมิน สรุปผลการดำเนินงานในรอบปี ..........................25 มีนาคม 2553

 

4. กำกับ ติดตามงาน ตามสายงานบังคับบัญชา  หรือคำนึงถึง "Monitorial System

Ò  งานเป็นไปตามแผนหรือไม่(ปัจจัยใดบ้าง ช่วยให้งานเป็นไปตามแผนหรือไม่เป็นไปตามแผน-เก็บสะสมเป็นองค์ความรู้/เป็นบทเรียน)

Ò  มีปัญหา อุปสรรค ที่สำคัญ ๆ อย่างไรบ้าง(ทางออกในการแก้ปัญหาที่ได้ผล คืออย่างไร ปัจจัยใดบ้างช่วยให้สามารถแก้ปัญหาได้ – เก็บสะสมเป็นองค์ความรู้/เป็นบทเรียน)

Ò  ผลงานที่เกิดขึ้นตามช่วงเวลา มีคุณภาพ เป็นที่น่าพอใจหรือไม่ เพียงใด

5. ให้หน่วยงานย่อย สรุปความก้าวหน้าในการดำเนินงานของตนเอง อย่างต่อเนื่อง เป็นระยะ ๆ

6. ใช้หลักสัญญาประชาคม ช่วยในการกำกับ ติดตามงาน   อาทิ

-ประสานแผนก่อนการดำเนินงาน

-จัดทำปฏิทินในการติดตามงาน

-จัดให้มีการเผชิญหน้าระหว่างหน่วยงานที่เทียบเท่ากัน เพื่อรายงานความก้าวหน้า

ในการดำเนินงาน

 -ฯลฯ

7. ใช้การสัมมนาประเมินผลการดำเนินงาน โดยใช้หลักการเสริมแรง(Advocacy Model) หรือ" เน้นการชี้จุดเด่นของแต่ละหน่วยงาน/ฝ่าย/กลุ่มสาระ/บุคคล มากกว่า การชี้จุดอ่อน หรือ ติ"

8. พัฒนาระบบการสื่อสารให้รวดเร็ว คล่องตัว  เช่น

-เครือข่ายข้อมูล

-ระบบฐานข้อมูล

-การประชุม/ห้องประชุม V.I.P ทาง Internet

ฯลฯ

9. หน่วยงานระดับบน ควรจัดกิจกรรมให้หน่วยงานระดับล่าง หรือระดับรอง มีโอกาสรับทราบความเคลื่อนไหวของกันและกัน เช่น

-จัดทำวารสาร  จดหมายข่าว

-การให้ข้อมูลป้อนกลับอย่างรวดเร็ว

          ฯลฯ

10. ใช้เทคนิคหลากหลายในการติดตามงาน อาทิ

-การรายงานด้วยเอกสาร

-การออกเยี่ยมนิเทศงาน

-การสัมมนารายงานผลการปฏิบัติงาน

ฯลฯ

11. ประเมินผลการดำเนินงานในรอบปี

-รายงานการดำเนินงาน ห้องเรียนคุณภาพ จำแนกตามกลุ่มสาระ

-รายงานการดำเนินงานตามมาตรฐาน สพฐ.

-สรุปผลงาน Best Practices

-ประเมินศักยภาพครู/พัฒนาการ/ความก้าวหน้าในวิชาชีพของครู

12. ส่งเสริมความก้าวหน้าในวิชาชีพสำหรับครู ควบคู่กับการพัฒนาสู่ห้องเรียนคุณภาพ(กำหนดเป้าหมายร้อยละของครู คศ.3-5)

หลักการ แนวคิด และแนวปฏิบัติ ดังกล่าวข้างต้น ในแต่ละประเด็นจำเป็นต้องกำหนดรายละเอียด หรือแนวปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมมากขึ้น โดยสถานศึกษา สามารถประยุกต์ใช้ให้เหมาะสม ตามบริบทของตนเอง