แนวคิด "ห้องเรียนคุณภาพ" จะประสบความสำเร็จมากน้อยเพียงใด ขึ้นอยู่กับกระบวนการบริหารจัดการ หรือการขับเคลื่อนที่เป็นระบบ อิงหลักวิชาการ

ในครั้งที่แล้ว ผมได้เขียนเรื่อง “ห้องเรียนคุณภาพ” กับ การขับเคลื่อนหลักสูตร 2551โดยนำเสนอให้เห็นตรงกันว่า “ห้องเรียนคุณภาพ” คืออย่างไร และในการขับเคลื่อนหลักสูตร 2551 ควรสอดแทรกหลักการในเรื่องนี้เข้าสู่โรงเรียนอย่างไร ในบทนี้ ผมจะนำเสนอแนวคิดที่คิดว่าน่าจะเป็นรูปธรรมมากขึ้น ในการขับเคลื่อนเรื่องนี้ ในสถานศึกษา เป็นเนื้อหาสาระที่ผมบรรยายเมื่อวันที่ 30 เมษายน 2552 เรื่อง การนำแนวคิด“ห้องเรียนคุณภาพ” สู่การปฏิบัติ ให้แก่ รองผู้อำนวยการสถานศึกษา ในสังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา กทม.เขต 2 ณ โรงแรม ฮอลิเดย์ อินน์–รีเจนต์  ชะอำ จังหวัดเพชรบุรี   ดังรายละเอียดต่อไปนี้

ในการขับเคลื่อนแนวคิด “ห้องเรียนคุณภาพ” สู่การปฏิบัติ ผมใคร่เสนอแนวทางดังต่อไปนี้

1. สร้างความตระหนักถึงความจำเป็นในการ

 “นำความเปลี่ยนแปลงสู่ห้องเรียน”: หน่วยปฏิบัติการที่เล็กที่สุด โดยจะต้องร่วมกันกำหนดเป้าประสงค์ว่า “ทุกรายวิชา จะต้องผ่านการรับรองมาตรฐานการจัดการเรียนการสอนระดับ “ดี-ดีมาก” ภายในปี  2553

2.  กำหนดภาพความสำเร็จ  ตัวชี้วัดความสำเร็จของ “ห้องเรียนคุณภาพ” อย่างชัดเจน เป็นที่เข้าใจตรงกัน

โดยสรุป “ห้องเรียนคุณภาพ” เป็นแนวคิด ที่มีกรอบการปฏิบัติ ดังนี้

1) มุ่งนำการเปลี่ยนแปลงสู่ห้องเรียน: จะต้องเปลี่ยน/ยกระดับคุณภาพของผู้เรียน ให้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่เป็นรูปธรรม ชัดเจน

2) ให้ความสำคัญกับออกแบบการจัดการเรียนรู้อิงมาตรฐาน

3) วิจัยในชั้นเรียน (CAR): ให้ความสำคัญกับการสร้างนวัตกรรมที่เหมาะสมกับธรรมชาติของผู้เรียนหรือเนื้อหาวิชา เพื่อยกระดับคุณภาพการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่อง

4) ใช้ ICT เพื่อการสอนและสนับสนุนการสอน

5)  สร้างวินัยเชิงบวก (Positive Discipline): เน้นการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม หรือคุณลักษณะ ด้วยกระบวนการเสริมแรงเชิงบวก

หากพิจารณา ความเปลี่ยนแปลงระดับครูผู้สอน จะต้องมองเห็นการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ 4

ประการ คือ

1) Effective Syllabus : กำหนดหน่วยการเรียนรู้/หลักสูตรระดับรายวิชาที่มีประสิทธิภาพ

2) Effective Lesson Plan : จัดทำแผนการสอน/แผนจัดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ

3) Effective Teaching: จัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ ใช้เทคนิคการสอนที่หลากหลาย  สอดคล้องกับธรรมชาติของผู้เรียน จุดประสงค์การเรียนรู้ หรือ เนื้อหาสาระ

4) Effective Assessment: วัดและประเมินผลอย่างมีประสิทธิภาพ ให้ความสำคัญกับการประเมินตามสภาพจริง

 3. จัดทำแผนงาน/โครงการหรือกิจกรรมการพัฒนาเพื่อก้าวสู่ “ห้องเรียนคุณภาพ”

-การออกแบบการเรียนรู้รายวิชา

-โครงการ/กิจกรรมระดับกลุ่มสาระ

-โครงการ/กิจกรรมระดับโรงเรียน

-โครงการระดับกลุ่มโรงเรียน/เขต

4. จัดทำปฏิทินการบริหารจัดการในรอบปี เพื่อก้าวสู่ “ห้องเรียนคุณภาพ”

ปฏิทินงานพัฒนาห้องเรียนคุณภาพ ปี 2552

1) กำหนดตัวชี้ ห้องเรียนคุณภาพ พร้อมประชาพิจารณ์ ......เม.ย. 2552

2) วิเคราะห์สภาพปัจจุบัน ปัญหา กำหนด Baseline............พ.ค.  2552

3) วางแผน/จัดทำแผนงาน โครงการ/กิจกรรม ..................พ.ค. 2552

4) ดำเนินการตามแผน(1) : กำกับ ติดตาม  นิเทศ

และ ประเมินความก้าวหน้า 1.............................................มิ.ย.-ก.ย. 2552

5) ดำเนินการตามแผน(2) : กำกับ ติดตาม  นิเทศ ...............พ.ย.52-ก.พ.2553

6) ประเมิน สรุปผลการดำเนินงานในรอบปี ..........................25 มีนาคม 2553

 

4. กำกับ ติดตามงาน ตามสายงานบังคับบัญชา  หรือคำนึงถึง "Monitorial System”

Ò  งานเป็นไปตามแผนหรือไม่(ปัจจัยใดบ้าง ช่วยให้งานเป็นไปตามแผนหรือไม่เป็นไปตามแผน-เก็บสะสมเป็นองค์ความรู้/เป็นบทเรียน)

Ò  มีปัญหา อุปสรรค ที่สำคัญ ๆ อย่างไรบ้าง(ทางออกในการแก้ปัญหาที่ได้ผล คืออย่างไร ปัจจัยใดบ้างช่วยให้สามารถแก้ปัญหาได้ – เก็บสะสมเป็นองค์ความรู้/เป็นบทเรียน)

Ò  ผลงานที่เกิดขึ้นตามช่วงเวลา มีคุณภาพ เป็นที่น่าพอใจหรือไม่ เพียงใด

5. ให้หน่วยงานย่อย สรุปความก้าวหน้าในการดำเนินงานของตนเอง อย่างต่อเนื่อง เป็นระยะ ๆ

6. ใช้หลักสัญญาประชาคม ช่วยในการกำกับ ติดตามงาน   อาทิ

-ประสานแผนก่อนการดำเนินงาน

-จัดทำปฏิทินในการติดตามงาน

-จัดให้มีการเผชิญหน้าระหว่างหน่วยงานที่เทียบเท่ากัน เพื่อรายงานความก้าวหน้า

ในการดำเนินงาน

 -ฯลฯ

7. ใช้การสัมมนาประเมินผลการดำเนินงานโดยใช้หลักการเสริมแรง(Advocacy Model) หรือ" เน้นการชี้จุดเด่นของแต่ละหน่วยงาน/ฝ่าย/กลุ่มสาระ/บุคคล มากกว่า การชี้จุดอ่อน หรือ ติ"

8. พัฒนาระบบการสื่อสารให้รวดเร็ว คล่องตัว  เช่น

-เครือข่ายข้อมูล

-ระบบฐานข้อมูล

-การประชุม/ห้องประชุม V.I.P ทาง Internet

ฯลฯ

9. หน่วยงานระดับบน ควรจัดกิจกรรมให้หน่วยงานระดับล่าง หรือระดับรอง มีโอกาสรับทราบความเคลื่อนไหวของกันและกันเช่น

-จัดทำวารสาร  จดหมายข่าว

-การให้ข้อมูลป้อนกลับอย่างรวดเร็ว

          ฯลฯ

10. ใช้เทคนิคหลากหลายในการติดตามงานอาทิ

-การรายงานด้วยเอกสาร

-การออกเยี่ยมนิเทศงาน

-การสัมมนารายงานผลการปฏิบัติงาน

ฯลฯ

11. ประเมินผลการดำเนินงานในรอบปี

-รายงานการดำเนินงาน ห้องเรียนคุณภาพ จำแนกตามกลุ่มสาระ

-รายงานการดำเนินงานตามมาตรฐาน สพฐ.

-สรุปผลงาน Best Practices

-ประเมินศักยภาพครู/พัฒนาการ/ความก้าวหน้าในวิชาชีพของครู

12. ส่งเสริมความก้าวหน้าในวิชาชีพสำหรับครู ควบคู่กับการพัฒนาสู่“ห้องเรียนคุณภาพ”(กำหนดเป้าหมายร้อยละของครู คศ.3-5)

หลักการ แนวคิด และแนวปฏิบัติ ดังกล่าวข้างต้น ในแต่ละประเด็นจำเป็นต้องกำหนดรายละเอียด หรือแนวปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมมากขึ้น โดยสถานศึกษา สามารถประยุกต์ใช้ให้เหมาะสม ตามบริบทของตนเอง