... ภาพที่ 1: ภาพประกอบจากฟลิคร์ > Thank picture from [ flickr ] by [ Eneas ]. ... ภาพที่ 2: ระดับการเตือนภัยโรคระบาดไข้หวัดใหญ่ขององค์การอนามัยโลก (WHO) .................................................................................................... เป็นที่ทราบกันดีว่า ตอนนี้องค์การอนามัยโลก (WHO) ประกาศระดับเตือนภัยไข้หวัดใหญ่เม็กซิโก หรือไข้หวัดหมู (swine flu) ที่ระดับ 4 ทีนี้ระดับไหน (phase = เฟส) แปลว่าอะไร... หลักการคือ ปกติเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่มีแหล่งสะสม หรือรังโรคอยู่ในสัตว์ โดยเฉพาะสัตว์ปีก ... การแบ่งเฟสขั้นแรกแบ่งเป็น 3 ช่วงก่อนได้แก่ ... เฟส 1-6 มีระดับความรุนแรงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในรูปแบบ "ขาขึ้น" ดังต่อไปนี้ ... ... ระยะหลังขาขึ้นมี 2 ระยะได้แก่ ...
การป้องกันไข้หวัดใหญ่เม็กซิโก (ไข้หวัดหมู) ที่สำคัญได้แก่ ... กลไกสำคัญที่การปิดปาก-จมูกช่วยลดการแพร่เชื้อคือ เวลาคนเราไอจะมีแรงดันสูงได้จนถึง 300 มิลลิเมตรปรอท สูงกว่าแรงดันเลือดตัวบนมากกว่า 2 เท่า (ปกติไม่เกิน 140 มิลลิเมตรปรอท) แรงดันดังกล่าวทำให้ความเร็วลมช่วงแรกเกิน 25 เมตร/วินาที ถ้าไม่มีอะไรมาขวาง... เศษเสมหะจะกระเด็นไปได้ไกล แต่ถ้ามีอะไรมาขวาง เช่น การปิดปาก-จมูก ฯลฯ ความเร็วจะตกลงอย่างรวดเร็ว ทำให้เศษเสมหะกระเด็นไปได้ไม่ไกล [ Chest ] ... ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ ... ที่มา 
> 28 เมษายน 2552.
(1). เฟส 1-3 > preparedness = ระยะเตรียมพร้อม = มีการระบาดในสัตว์เป็นหลัก มีคนติดโรคน้อยมาก
(2). เฟส 4-6 > need for response & mitigation efforts = ระยะที่ต้องการการตอบสนอง (ลงมือทำ) และทำงานบรรเทาสาธารณภัย = เฟส 4 มีการแพร่โรคจาก "คน-สู่-คน" ต่อเนื่อง; เฟส 5-6 เกิดโรคระบาดในคนอย่างกว้างขวาง
(3). หลังเฟส 6 > postpeak & postpandemic = ระยะหลังจุดที่เกิดภัยพิบัติสูงสุด และหลังระยะระบาดในวงกว้าง; postpeak = ระยะที่อาจมีการกำเริบ หรือระบาดซ้ำ; postpandemic = กลับเข้าสู่ระยะที่โรคพบมากเป็นบางฤดูกาล
(1). เฟส 1 > ไม่พบไวรัสในสัตว์ (ที่อาจเป็นแหล่งสะสมโรค)
(2). เฟส 2 > พบโรคระบาดในสัตว์ (potential pandemic threat = มีโอกาส หรือศักยภาพที่จะระบาดได้ในอนาคต)
(3). เฟส 3 > พบโรคระบาดในสัตว์ กระจายมาสู่คนแบบ "สัตว์-สู่-คน" หรือมีการติดต่อจาก "คน-สู่-คน" ในวงแคบ เช่น ติดโรคไปสู่คนที่ดูแลรักษา หรือสัมผัสโดยตรง ฯลฯ ไม่มากพอที่จะทำให้เกิดการระบาดในวงกว้าง หรือชุมชน
(4). เฟส 4 > ตรวจพบการกระจายโรคแบบ "คน-สู่-คน" ในระดับชุมชน
(5). เฟส 5 > มีการกระจายของโรคแบบ "คน-สู่-คน" ในวงกว้างอย่างน้อย 2 ประเทศในภูมิภาคเดียวกัน (เป็นเขตที่องค์การอนามัยโลกกำหนดเป็น 'region')
(6). เฟส 6 > ระยะระบาดไปทั่วโลก (pandemic phase) มีการกระจายโรคแบบ "คน-สู่-คน" อย่างน้อยอีก 1 ประเทศในพื้นที่ต่างเขต (region) ตามที่องค์การอนามัยโลกกำหนด
ระยะหลังจุดสูงสุด (post-peak period) = การระบาดทั่วโลกลดลง หรืออยู่ใน "ขาลง"
ระยะหลังการระบาด (post-pandemic period) = เริ่มกลับเข้าสู่ภาวะปกติ
(1). ล้างมือด้วยสบู่ หรือถูด้วยเจลแอลกอฮอล์บ่อยๆ > ก่อนกินอาหาร-ดื่มน้ำ หลังเข้าห้องน้ำ ถ้าอยู่ในช่วงการระบาดต้องล้างมือหลังสัมผัสคนนอกบ้าน และของใช้นอกบ้านทุกครั้ง
(2). ปิดปาก-จมูกคนที่ไม่สบาย > ช่วยลดการแพร่กระจายเชื้อได้ แต่ถ้าไม่แน่ใจว่า ใครป่วยหรือไม่... อาจต้องขอให้ทุกคนสวมหน้ากากปิดปาก-จมูก (mask)
(3). การปิดปาก-จมูกด้วยหน้ากากปิดปาก-จมูกทั่วไปยังไม่มีหลักฐานว่า ป้องกันโรคได้
(4). การหลีกเลี่ยง ไม่อยู่ในที่ที่มีคนแออัด เช่น กลุ่มประท้วงการเมืองในไทย ฯลฯ หรือห้องแอร์ช่วยป้องกันโรคได้
(5). การไม่สูบบุหรี่ และไม่หายใจเอาควันบุหรี่ที่คนอื่นสูบเข้าไป ซึ่งส่งผลให้ภูมิต้านทานโรคของระบบทางเดินหายใจอ่อนแอลง > มีส่วนช่วยป้องกันโรคได้
นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ โรงพยาบาลห้างฉัตร ลำปาง สงวนลิขสิทธิ์. ยินดีให้นำไปเผยแพร่โดยอ้างอิงที่มาได้. ห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า >
ข้อมูลทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูงจำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้.
