การสอนให้มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

          วันก่อน  ผมได้ดูโทรทัศน์รายการหนึ่ง  เป็นรายการเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ   มีกิจกรรม คือ นำนักเรียนที่อยู่ในเมืองจากโรงเรียนต่างๆ  ประมาณ 100  คน   ไปนั่งเรือชมธรรมชาติทางทะเล  ชมปะการัง และ ชายหาด  พร้อมกันนั้น ก็ได้ให้ความรู้กับนักเรียนในเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ   โดยคนบรรยายบอกว่าเป็นกิจกรรมที่มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้เรียนมีจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

          การจัดกิจกรรมในลักษณะดังกล่าว  ผมพบเห็นบ่อยครั้งครับ  และเท่าที่ผมประเมินกิจกรรม และจากการสังเกตพฤติกรรมของผู้เรียน   ผมไม่แน่ใจว่าจะเป็นกิจกรรมที่จะส่งผลให้ผู้เรียนเกิดจิตสำนึกในการอนุรักษ์ได้มากน้อยแค่ใหน

          ที่จะได้จริง ๆ คือ ได้  “ความรู้ความจำ” นำไปตอบข้อสอบได้บ้าง  หรือได้   “ประสบการณ์”  นำไปเขียนเรื่อง  หรือ นำไปเล่าสู่กันฟัง

          แต่   “จิตสำนึก”  น่าจะเกิดน้อยครับ

          เพราะหลักเบื้องต้นของการสร้างจิตสำนึกให้อนุรักษ์  อยู่ที่การสร้างให้เด็ก “รัก” ในทรัพยากรธรรมชาตินั้นๆ เสียก่อน

          การสร้างกิจกรรมให้เด็ก “รัก” ไม่ใช่สร้างง่ายๆ ด้วยการสอน การบอก การบรรยาย  หรือ  การพาไปดู  นะครับ

          การสร้างกิจกรรมให้เด็ก “รัก” ต้องสร้างด้วยการ จัดกิจกรรมให้เด็กเกิดความรู้สึกเป็นเจ้าของในทรัพยากรธรรมชาติ

          โดยมีขั้นตอนของการสร้างให้เด็กเกิดความรู้สึกเป็นเจ้าของ  จาก

1.     ให้รู้จัก

2.     ให้เห็นคุณค่าคุณประโยชน์

3.     ให้สัมผัสใกล้ชิด  จนเกิดความรู้สึกผูกพัน

4.     ให้รู้สึกเป็นเจ้าของ

          เมื่อเขารู้สึกเห็นคุณค่า เกิดความรู้สึกผูกพัน  และ รู้สึกเป็นเจ้าของ เขาก็จะหวงแหน และ  เกิดจิตสำนึกในการอนุรักษ์ครับ

           นั่นคือ  ต้องให้เด็ก  “รัก”   ก่อนจะให้ “อนุรักษ์” ครับ

           ดังนั้น  ด้วยการอนุรักษ์ตามขั้นตอนดังกล่าว  จึงควรนำเด็กที่อยู่ใกล้บริเวณที่ต้องการอนุรักษ์ หรือ เด็กในท้องถิ่นนั้นๆ  มาจัดกิจกรรมให้อนุรักษ์ครับ เพื่อให้เกิดความรู้สึกผูกพัน และให้เขาเกิดรู้สึกเป็นเจ้าของอย่างยั่งยืน

          เด็กในเมือง   ก็ควรต้องให้อนุรักษ์ทรัพยากรในท้องถิ่นที่เขาอยู่

          จะอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล  ก็ควรนำเด็กชาวเลมาร่วมอนุรักษ์

          อนุรักษ์ในท้องถิ่นที่เขาอยู่   เพื่อให้เกิดความใกล้ชิด และ ความรู้สึกผูกพันครับ

          การสร้างจิตสำนึกให้อนุรักษ์   จึงเป็นเรื่องของจัดกิจกรรมให้เห็นความสัมพันธ์  ระหว่างชีวิต  และ  ธรรมชาติที่อยู่รอบตัวว่ามีความสัมพันธ์และส่งผลเกี่ยวข้องต่อกันและกันอย่างไร

          นั่นคือ  ต้องให้ “ผูกพัน” และ “รัก”   ก่อนที่จะให้ “อนุรักษ์”..ครับ