แนวทางการปรับปรุงคุณภาพน้ำทิ้งจากฟาร์มเลี้ยงกุ้งให้อยู่ในมาตรฐานน้ำทิ้งที่กำหนด

เทคนิคการบำบัดน้ำเสียแบบต่างๆ

วิธีการบำบัดน้ำเสียแบบเคมี

การบำบัดน้ำเสียด้วยวิธีเคมี ใช้สำหรับน้ำเสียที่มีส่วนประกอบอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังต่อไปนี้
- มีกรดหรือด่างสูงเกินไป (พีเอชสูงหรือต่ำเกินไป)
- มีโลหะหนักที่เป็นพิษ เช่น สังกะสี ดีบุก ฯลฯ
- มีตะกอนแขวนลอยขนาดเล็กที่ตกตะกอนได้ยาก
- มีสารประกอบอนินทรีย์ละลายน้ำที่เป็นพิษ เช่น ซัลไฟด์
- มีไขมันหรือน้ำมันละลายน้ำ

อุปกรณ์สำหรับบำบัดน้ำเสียด้วยวิธีเคมี ได้แก่
- ถังกวนเร็ว หรือถังผสมสารเคมีกับน้ำเสีย พร้อมอุปกรณ์กวนน้ำ
- ถังกวนช้า
- ถังตกตะกอน
- ถังกรอง

การทำน้ำให้เป็นกลาง
น้ำเสียที่มีพีเอชต่ำ (เป็นกรด) สามารถทำให้เป็นกลางได้โดยใช้ปูนขาวหรือโซดาไฟหรือโซดาแอช ส่วนน้ำที่มีพีเอชสูง (เป็นด่าง) ทำให้เป็นกลางได้โดยใช้กรดชนิดต่างๆ เช่น กรดกำมะถัน กรดเกลือ หรือบางครั้งอาจใช้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ก็ได้

การกำจัดตะกอนแขวนลอยด้วยกระบวนการโคแอกกูเลชั่น
ตะกอนแขวนลอยขนาดเล็กที่ตกตะกอนได้ช้ามากเรียกว่า คอลลอยด์ (Colloid) คอลลอยด์ไม่สามารถแยกตัวออกจากน้ำได้โดยวิธีตกตะกอนตามธรรมชาติ เนื่องจากมีขนาดเล็กเกินไป การเติมสารเคมีบางชนิด เช่น สารส้ม สามารถทำให้คอลลอยด์หลายๆ อนุภาคจับตัวกันเป็นกลุ่มเรียกว่าฟล็อก (Floc) จนมีน้ำหนักมากและสามารถตกตะกอนได้อย่างรวดเร็ว สารเคมีทำหน้าที่เสมือนเป็นตัวประสานให้อนุภาคมารวมกันเป็นฟล็อก กระบวนการประสานคอลลอยด์นี้เรียกว่า โคแอกกูเลชั่น (Coagulation) ส่วนประกอบสำคัญของกระบวนการนี้มี 2 ส่วน คือ ถังกวนเร็ว และถังกวนช้า ถังกวนเร็วเป็นที่เติมสารเคมีและเป็นทางเข้าของน้ำเสีย สารเคมีและน้ำเสียจะผสมกันทันทีอย่างรวดเร็วในถังนี้ ถังกวนช้าเป็นที่สำหรับสร้างฟล็อกที่เกิดจากการรวมตัวของคอลลอยด์ เพื่อส่งไปตกตะกอนในถังตกตะกอนซึ่งอยู่ตามหลังถังกวนช้า อนุภาคคอลลอยด์ที่ไม่ถูกบำบัดโดยถังตกตะกอน จะถูกส่งต่อไปบำบัดในถังกรอง น้ำที่ออกจากถังกรองจึงมีความใสสูงมาก

การกำจัดโลหะหนักด้วยวิธีตกผลึก
โลหะหนักที่พบในน้ำเสียและเป็นปัญหามักอยู่ในรูปของสารละลายทำให้ไม่สามารถบำบัดออกจากน้ำได้ด้วยวิธีตกตะกอนหรือกรองเพียงลำพัง การกำจัดโลหะหนักจำเป็นต้องทำให้เกิดการตกผลึกของแข็ง (Precipitation) เสียก่อน จากนั้นจึงทำให้ผลึกของแข็ง (มักเป็นคอลลอยด์) รวมกันเป็นกลุ่มก้อนหรือฟล็อก เพื่อให้สามารถแยกออกจากน้ำได้โดยวิธีตกตะกอนและวิธีกรอง
โลหะหนักเช่น Zn, Cu, Pb, Cd ฯลฯ ที่ละลายอยู่ในน้ำเสียมักทำให้ตกผลึกได้โดยการเพิ่ม พีเอช ดังนั้นการเติมปูนขาวให้กับน้ำเสียจนมีพีเอชขึ้นถึงระดับที่เหมาะสมจะทำให้โลหะหนักตกผลึกได้ จากนั้นจึงทำให้ผลึกของแข็งรวมตัวกันกลายเป็นฟล็อกด้วยกระบวนการ โคแอกกูเลชั่น แล้วจึงแยกฟล็อกออกจากน้ำด้วยถังตกตะกอน

การกำจัดไขมันหรือน้ำมันละลายน้ำ
ไขมันหรือน้ำมันที่ละลายในน้ำจนเป็นเนื้อเดียวกัน ไม่สามารถกำจัดออกจากน้ำเสียได้ด้วยวิธีกายภาพ จำเป็นต้องทำให้น้ำมันหรือไขมันแยกตัวออกจากน้ำด้วยวิธีเคมีเสียก่อน จากนั้นจึงใช้วิธีกายภาพกำจัดออกจากน้ำเสีย สารเคมีอาจเป็นสารอนินทรีย์ เช่น กรดกำมะถัน สารส้ม เป็นต้น
หรือสารอินทรีย์สังเคราะห์ กรดกำมะถันเป็นสารเคมีที่นิยมใช้กันมาก แต่สารอินทรีย์สังเคราะห์มักมีประสิทธิภาพสูงกว่า

การกำจัดสีออกจากน้ำเสียด้วยวิธีเคมี
กระบวนการกำจัดสีออกจากน้ำเสีย เป็นเช่นเดียวกับการกำจัดตะกอนแขวนลอยด้วยกระบวนการโคแอกกูเลชั่น และมักใช้สารเคมีชนิดเดียวกันได้ด้วย สารส้มสามารถทำให้สีตกผลึก และรวมตัวเป็นฟล็อกได้ในเวลาเดียวกัน ถังตกตะกอนและถังกรองใช้กำจัดฟล็อกออกจากน้ำเช่นเดียวกับกรณีอื่นๆ