เป็นประโยคบอกเล่า...จากเภสัชกร ที่ลงท้ายเรื่องเล่าของตนเองว่า "เภสัชกรชุมชน"...
"รักษาคน ไม่ได้รักษาโรค"
เป็นบทลงท้ายที่ ภก.ต๋อม .หรือเภสัชกรฉัตรพงษ์.. พูดถึงความประทับใจจากการร่วมทำงานเอดส์ อันเป็นงานเด่นของทีมดูแลจากโรงพยาบาลกุฉินาราย์ จังหวัดกาฬสินธุ์... สามวันที่ข้าพเจ้าต้องเดินทาง เพื่อไปทำกระบวนการ R2R ให้เกิดขึ้นสำหรับคนหน้างาน เราเริ่มต้นเรียนรู้จาก "เรื่องเล่า..."
ภก.ต๋อม...
เล่าว่า การที่ร่วมทำงาน กับทีม ทำให้ได้เห็นความทุ่มเทการทำงานของพยาบาล และความตั้งใจมากมายจากทีมที่พยายามจะช่วยเหลือผู้ป่วยเอดส์...ผู้ซึ่งเป็นกลุ่มคนที่ไม่มีใครเอาแล้ว (สำนวนของพี่โพธิ์หนึ่งในทีมดูแล)... ภก.ต๋อม เล่าว่าทุกคนที่เราดูแลผู้ป่วยแต่ละราย เราจะต้องมานั่งคุยกัน เพราะแต่ละรายเราให้สิ่งดีดีในการเยียวยาที่ไม่เหมือนกัน
สิ่งหนึ่งที่เภสัชต๋อมประทับใจ คือ การทำงานเป็นทีม...ทีมในความหมายของเภสัชกรหนุ่มท่านนี้ คือ ผู้ป่วยได้มามีส่วนร่วมในทีมจริง มามีส่วนร่วมในการรับผิดชอบต่อชีวิตของตนเอง ตลอดจนถึงแนวทางการดูแลตนเอง ... คนไข้จะเรียนเขาเสมอว่า "พี่" มากว่าคำว่า "เภสัชกร" ทำให้ช่องว่างที่มีอยู่จากเป็นช่องที่กว้างมันขยับแคบเข้ามาอีก
แม้ว่า...การทำงานนี้จะมีอุปสรรค แต่การเรียนรู้ที่เกิดขึ้นนั้น
นั่นก็คือ คุณค่าที่ได้รับ และการทำงานด้วย "ใจ" ... ที่เปิดออก
คุณค่าที่เขาได้รับครั้งนี้คือ ... การทำงานที่พึงทำนั้น "เป็นการรักษาคน ไม่ใช่รักษาโรค"
จากเรื่องราวของเภสัชกรต๋อม...
สิ่งหนึ่งที่ประทับใจข้าพเจ้ามาก คือ คำดังกล่าว... เรานั้นมุ่งรักษาและเยียวยา "โรค" แต่เราไม่ได้มุ่งไปที่คน ผู้อยู่เบื้องหน้าเรา จากเรื่องเล่าดังกล่าว และการได้พูดคุยกับคนหน้างานท่านนี้ ทำให้ข้าพเจ้านึกถึงประโยคที่มีผู้มีความมุ่งมั่น อยากจะทำให้ "วิชาชีพเภสัชกรของท่านออกจากกระจก" นั่นคือการเดินเข้าสู่ความมีชีวิตของผู้คนมากขึ้น
----------------------------------
นี่เป็นเพียงส่วนเล็กๆ ที่ประทับใจ
จากเรื่องเล่าของเภสัชกรชุมชน
หลังจากเสร็จสิ้นการทำกระบวนการวันนี้...
ข้าพเจ้าได้ขออนุญาตนำเรื่องเล่าของเภสัชต๋อม...มาตีพิมพ์เผนแพร่ในส่วนที่เภสัชกรต๋อม...ได้เขียนเรื่องเล่าบันทึกเก็บไว้
---------------------------------------
การได้มีส่วนร่วมในการทำงานกับทีมดูแลผู้ป่วยเอดส์
เนื่องจากการดูแลผู้ป่วยเอดส์ของโรงพยาบาลกุฉินารายน์ ถือว่าเป็นงานเด่นอย่างหนึ่งของโรงพยาบาล ดังนั้นการที่เราได้เข้ามามีส่วนร่วมทำให้รู้สึกว่าวิตกกังวลพอสมควร แต่ขณะนั้นถือว่าสมัครใจเนื่องจากเป็นงานที่เราได้ร่วมทำมาแล้วจากโรงพยาบาลเดิม หลังจากได้เข้ามามีส่วนร่วมพบว่า ได้เรียนรู้ว่า การทำงานเป็นทีม คือ อะไร ไม่ใช่แค่การทำงานร่วมกับทีมแพทย์ พยาบาลอย่างที่เราเคยทำ แต่ได้ทำงานกับผู้ป่วยเอดส์จริงๆ และทีประทับใจอย่างมาก คือ ผู้ป่วยได้มอบหมายความไว้วางใจแก่เรา เรียกเราว่าพี่ แทนที่จะเรียกว่าหมอ เหมือนทุกๆ ครั้งที่เรางานส่วนอื่นๆ และได้เห็นการทำงานอย่างจริงๆ จังๆ ทำด้วยใจ ของพี่ๆ พยาบาลทุกคนทำให้เกิดความนับถือ พี่ๆ ทุกคนทำให้เราทึ่งมากและคิดในใจว่า ทำไมเค้าทำได้ ทำได้อย่างไร? ไม่เคยกลัวอะไรเลย ทำให้เราเกิดคำถามในใจตัวเองว่าเราเองจะมีความสามารถอะไรพอที่จะไปช่วยเขาได้บ้าง ซึ่งต้องยอมรับว่า บทบาทที่ได้รับมอบหมาย คือ การให้การปรึกษาด้านยา แต่พอได้ทำจริงๆ จึงรู้ว่า เราเองไม่ได้ทำได้แค่นี้ กิจกรรมต่างๆ ที่ทั้งหมดที่ได้เคยเรียนรู้มา ไม่ว่าจะเป็นการส่งเสริมป้องกัน รักษา ให้ความรู้ ทุกอย่างเราได้เข้าไปมีส่วนร่วมตลอด จนมีครั้งหนึ่งที่คนไข้ที่เราดูแลทุกครั้งมารับยาก็จะเอาข้าวโพดมาฝากด้วย ทำให้รู้สึกว่ามีคุณค่ามากขึ้น โดยเข้าใจทันทีว่า การทำงานข้าราชการ คือ การรับใช้ประชาชนและผลลัพธ์ที่เราต้องการคืออะไร ไม่ใช่การได้คำชมหรือตำแหน่งหน้าที่
จากการเรื่องเล่าได้ทบทวนปัญหาและอุปสรรค
พบว่า องค์ความรู้และเวลาในการเข้าไปมีส่วนร่วมรวมไปถึง การประเมินผลลัพธ์เพื่อนำเสนอผลงานทำให้ไม่มีผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมที่ชัดเจนในการวัดผลงาน
เราแก้ไข (1) องค์ความรู้ได้จากการอบรมที่มีการจัดประชุมวิชาการบ่อยๆ และกิจกรรมกลุ่มทำ conference ร่วมกับทีมและการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อเพิ่มความมั่นใจในการทำงาน (2) ส่วนเวลาเราพยายามจัดสรรเวลาที่มีโดย set ให้งานเอดส์เป็น priority แรกในการปฏิบัติงาน แต่ก็พบว่ายังมีปัญหาเนื่องจากอัตรากำลังคน แต่มีการนำเสนอให้หัวหน้าฝ่ายทราบและได้มีการปรับอัตรากำลังเพิ่มและมีการดึงเจ้าหน้าที่จากจุดอื่นๆ มาร่วมในช่วงที่มีการบริการเร่งด่วน (3) ขาดการเก็บข้อมูลการทำงานที่ครบถ้วนเพื่อใช้ประเมิน outcome และไม่มีการเชื่อมโยงข้อมูลที่ทำให้วิชาชีพอื่นรับรู้อย่างเป็นรูปธรรมชัดเจน
ได้เรียนรู้อะไรบ้าง...
==> การรักษาคนไม่ใช่รักษาโรค
==> การทำงานเป็นทีมไม่ใช่แค่ในส่วนหนึ่งเท่านั้น
==> มุมมองการให้บริการที่เปลี่ยนจาก มองว่าเราเป็นทีมแพทย์ เปลี่ยนมาเป็นเพื่อน พี่ ที่จะช่วยเหลือเสมอ
เภสัชต๋อม...
26/03/52