พอเขามีภูมิต้านทานแย่ลง เขาก็จะมีปัญหา มีเหงือกอักเสบ Root abscess มีการติดเชื้อที่ floor of mouth
คนไข้คนนี้ตอนที่มาหาหายใจไม่ออก คนไข้มีอาการติดเชื้อที่ soft tissue ของคอ อยู่ในปาก และบวม คนไข้จะตายเพราะว่าหลอดลมถูกเบียด มาถึงต้องเจาะคอ ให้ยาแก้อักเสบ ป้องกันการติดเชื้อก่อน ... แบบนี้ เรียก Ludwig's Angina
เขาจะเป็นฝีที่สมอง หรือ Root abscess ถ้าอยู่ข้างบน ก็จะเข้า sinus บางอันไปถึงกระโหลกด้านล่างได้ เป็นฝีได้โดยตรง ถ้าไม่ใช่โดยตรง ก็จะเข้ากระแสเลือด เชื้อโรคพวกนี้จะเข้ากระแสเลือด พอไปถึงที่หัว ฝังตัวและแบ่งตัว กลายเป็นฝีในสมอง จากฟันนี่เอง คนไข้มาถึง บอกว่า คนไข้ซึมลงไม่รู้เรื่อง ทำ CT มา ก็พบที่นี่ ถ้าเปิดปากดู ก็เน่าทั้งปาก สาเหตุจากในปากนี้ละ ทำให้เกิดเป็น Brain abscess บางทีคนนึกไม่ถึง
ในคนสูงอายุ หลอดเลือดจะเสีย หลอดเลือดใหญ่ตามตัวที่เรียกว่า Aorta มันจะมีความไม่ดีอยู่ ไม่ดีในลักษณะที่จะมีการโป่งพอง เหมือนกับสายยางรดน้ำที่บ้าน แล้วโป่งออก ผู้สูงอายุที่มีปัญหา เขาเรียกว่า Eterotrophic มีการเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือด มีการเปลี่ยนแปลงของฝาผนังของหลอดเลือด จะมีการโป่ง ตีบ อยู่ และวันร้ายคืนร้าย เชื้อโรคจากฟัน จากปากของเขา มันก็มาตามกระแสเลือด พอมันเจอตรงนี้ก็จะเป็นที่เกาะ มีช่องให้อยู่ ก็จะแบ่งตัวไปเรื่อยๆ ทำให้มีการอักเสบบวมแดง ภาพนี้เป็นการผ่าตัดไปในช่องปาก พบที่ปูดโปนขึ้นมา คือ ที่เราเรียกว่า Aorta หลอดเลือดแดงซึ่งพองขึ้น ปื้นสีขาวๆ คือ การอักเสบ การติดเชื้อที่อยู่ด้านใน
คนไข้อย่างนี้ ถ้าเราจะรักษา สมัยก่อนเราต้องตัด และต่อเส้นเลือด ถ้าอยู่ในตำแหน่งที่ต่ำกว่าหลอดเลือดแดงใหญ่ลง ก็จะเลี้ยงไปที่หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร สำไส้เล็ก ไตสองข้าง ถ้าตำแหน่งที่เขาเป็น อยู่ใต้กว่าตำแหน่งของไต จะง่ายขึ้นนิดหนึ่ง เราจะตัดบนล่าง และต่อท่อมาใหม่จากข้างบน ยากมาก คนไข้ตายสักค่อน 10 คน รอดได้ 3-4 คน ถ้าก้อนใหญ่ๆ บางทีเราไม่มีที่เหลือ เพราะว่าเราต้องตัดน้อยที่สุด ก็จะเย็บยากมาก
เท้าอย่างนี้ เวลาที่มีการติดเชื้อ เลือดที่ผ่านไป ก็จะมีเชื้อโรค กับการอักเสบหลุดไปด้วย จะลงไปที่ขาสองข้าง ไปอยู่ที่ปลายมือปลายเท้า ที่เรียกว่า Grangrene ถ้าคนไข้ขนาดนี้แล้ว ไม่ว่าจะทำอะไรก็เอาไม่อยู่ เพราะว่า เกินกว่าที่เราจะสามารถ
ของอย่างนี้จะเจอบ่อยขึ้น เพราะมีปัญหาแบบนี้เยอะขึ้น ... และมีปัญหาจากการกินอาหารคอเลสเตอรอลสูงมานาน สมัยก่อนเราถ่าง ปัจจุบันนี้ ถ้าเราเจอหลอดเลือดโป่งก่อน โดยที่ยังไม่มีการติดเชื้อ สิ่งที่ทำได้ คือ เอาท่อใหม่ไปใส่ คือ Stent เหมือนกับท่อที่สอยเข้าไปทางขาหนีบ เป็นขดลวด ซึ่งพับได้ ขดใส่ปลอก ถึงเวลาไปกับสาย ไปตำแหน่งนั้น เอาปลอกออก ก็กางเป็น stent คาอยู่ ก็จะง่ายขึ้น โอกาสติดเชื้อก็จะลดลง พวกที่มีลิ้นหัวใจไม่ดี พวกที่มี aorta โป่งๆ พองๆ ถ้าเขามีการติดเชื้อที่ฟัน เขาจะแย่ตรงอื่น เพราะฉะนั้น ฟันดี ก็จะทำให้โอกาสที่จะมีปัญหาจากการติดเชื้อตรงนี้ลดลง
น้องขา ไม่ว่าคุณจะทำงานดีเท่าไรก็ตาม คุณไม่มีวันกวาดคนทั้งหมดมาได้ สิ่งที่คุณจะทำได้ คือ อย่างที่อาจารย์ได้เรียนไว้ตั้งแต่ต้น ทำไม อาจารย์ถึงพูดเรื่องการวางแผนครอบครัวของคุณมีชัย "นั่นคือ การปลูก และฝัง ความคิด และวิถีการไปมีลูก" ... ตอนนี้พวกคุณจะต้องช่วยกัน รณรงค์อย่างไร ที่จะบอกว่า ฟันนี้สำคัญหนอ และต้องพบหมอฟันทุกเท่าไร เพื่อลดงานของคุณ ไม่งั้นเจอฟันพัง ทำกันเท่าไรก็ไม่จบเลย
หมอฟันก็คงจะปวดหลัง ก็คงจะต้องไปหาทางดูแลตัวเองด้วย และก็คงจะต้องมาช่วยกัน ... อาจารย์เชื่อว่า การทำงานโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขฝ่ายเดียวนั้น คงไม่ได้ประโยชน์มากเท่าที่เราอยากได้ แต่คุณต้องช่วยกันปลูกฝังจิตสำนึก ค่านิยม อะไรก็ตามที ที่จะบอกให้คนมารู้ว่า อันนี้เป็นอย่างนี้ ต้องไปอย่างนี้ ... หนูก็ต้องให้ความรู้ไปเรื่อยๆ อย่าเบื่อ พุดไป ก็จะได้เปรียบ ตอนที่คนไข้อยู่กับคุณ เขาจะไม่เถียงคุณเลย
ผู้สูงอายุมีทัศนคติหลายอย่างเยอะ แต่คุณทำได้แน่นอน และคุณจะทำประโยชน์ได้มาก ถ้าทำให้ผู้สูงอายุ เราคงต้องช่วยกัน อย่าลืมพ่อแม่ ญาติพี่น้อง คุณปู่คุณย่า ... สิ่งที่อาจารย์ทำอยู่ทุกวันนี้ คือ ทำอย่างไรให้มีสุขภาพดี เตรียมตัวเข้าสู่วัยสูงอายุอย่างไรให้มีสุขภาพดี
"ฟันดีมีสุขทุกอย่างไร ชีวิตมันจะดีจริงๆ"
เพราะฉะนั้น "สุขภาพผู้สูงอายุมากกว่าครึ่งอยู่ที่ฟัน ที่เหลือเป็นเรื่องของใจ แล้วจึงจะเป็นเรื่องของโรค" ... เพราะว่าบางทีมีโรค แต่ใจดี ฟันดี ไปได้ค่ะ แต่บางที ใจก็ไม่ดี ท้อแท้ ฟันไม่ดี ห่อเหี่ยว ไม่รู้จะอยู่ไปทำไม ตายไปเลย ดีกว่า
เพราะฉะนั้น "ช่วยกัน ดูทั้งหมดให้ครบวงจร แล้วก็จะทำให้ประชาชาติของเราไปได้"
และอย่างที่บอก "ไม่ว่าอาจารย์จะดูคนไข้เก่งอย่างไร ก็ตาม พวกคุณเป็นคนที่จะทำให้สิ่งที่เราคาดหวังกันไว้ สามารถที่จะเป็นไปได้ และไม่ใช่แต่ฝีมืออย่างเดียว ฝีปากด้วย" ค่ะ "บอกเขา แนะนำเขา ช่วยเขา อย่าเบื่อนะคะ"
อาจารย์ก็จะพูดจนกว่าจะตาย แล้วก็จะไม่พูด "เราต้องช่วยกัน ฝากอนาคตของประชากรผู้สูงอายุไว้ในมือของพวกคุณ อาจารย์ทำได้ส่วนหนึ่งเท่านั้นเอง แต่คุณช่วยเขาได้อีกมากมายเหลือเกิน"
รวมเรื่อง สุขภาพช่องปากที่สัมพันธ์กับโรคทางระบบ
มีสาระที่ต้องนำไปปฎิบัติอย่างสม่ำเสมอ เป็นประโยชน์ต่อผู้อ่านมากๆค่ะ ขอบคุณที่มีความเป็นห่วงและหวังดีคอยกระตุ้นให้ปฏิบัติตามคำแนะนำต่อสุขภาพของเพื่อนมนุษย์ ขอคุณความดีส่งผลให้อาจารย์มีสุขภาพที่แข็งแรงยิ่งๆขึ้นนะคะ