นี่คือคาถาที่ได้จากการฟังซีดีคำเทศน์ของท่านพุทธทาส    ไม่เอา ไม่เป็น และไม่ยึดถือ   ผมคิดว่าที่จริงแล้วชีวิตยามชรามันเอื้อให้เราดำรง “ชีวิตสามไม่” นี้นะครับ

          เพราะชีวิตยามชรา เราไม่ต้องการลาภยศสรรเสริญอีกแล้ว   เพียงพอแล้ว   งานที่ทำอยู่ก็ไม่ใช่งานของเรา   เป็นงานที่มีน้องๆ (หรือลูกๆ หลานๆ) เป็นเจ้าของ    เราเป็นกองเชียร์อยู่ข้างสนาม ไม่ใช่ผู้เล่นอยู่ในสนาม  

          เรามีส่วนทำให้งานสำเร็จ แต่ไม่ใช่ในฐานะผู้ลงมือทำ    เรามีส่วนชี้คุณค่า ชี้แนะวิธีทำงานให้เกิดคุณค่ายิ่งใหญ่   แต่ไม่ใช่ผู้ลงมือทำ จึงไม่ใช่เจ้าของผลงานโดยตรง    มีส่วนร่วมเป็นเจ้าของผลงานโดยอ้อม คือร่วมภูมิใจอยู่ข้างหลัง หรือข้างสนาม 

          นี่คือความสนุกในชีวิตยามชราของผม   สนุกกับการฝึกตัวเองให้ใช้ชีวิตสามไม่    และภูมิใจกับความสำเร็จของชีวิตสามไม่    คือเป็นชีวิตที่สงบเย็น เห็นโลกเป็นโรงละคร 

 

วิจารณ์ พานิช
๙ ก.พ. ๕๒