สารสนเทศกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษา

ในปัจจุบันเป็นที่ยอมรับกันแล้วว่า สารสนเทศได้กลายเป็นปัจจัยที่สำคัญในการพัฒนา ประเทศสำหรับในระบบการศึกษาก็ได้ตระหนักถึงความสำคัญของข้อมูลและสารสนเทศเช่นเดียวกัน โดยหน่วยงานทางการศึกษาและที่เกี่ยวข้องได้สนับสนุนให้มีการพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อการศึกษา เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิต การจัดเก็บ การให้บริการและ แลกเปลี่ยนข้อมูล

 การดำเนินงานพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อการศึกษาของหน่วยงานทางการศึกษาและที่เกี่ยวข้องมีปัญหาการขาดความความพร้อมในหลายๆ ด้าน ทั้งทางด้านงบประมาณ บุคลากร และอุปกรณ์ต่าง ๆ เช่น คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์   ก่อให้เกิดปัญหาต่าง ๆ อันได้แก่ การผลิตข้อมูลสารสนเทศของนักเรียนและโรงเรียนไม่สมบูรณ์  การประสานงานระหว่างโรงเรียน – เครือข่าย - หน่วยงานต้นสังกัด   ปัญหาต่างๆ เหล่านี้ส่งผลไปถึงการจัดการศึกษา ที่ต้องใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการดำเนินงาน จากสภาพปัญหาข้างต้น จึงมีความจำเป็นที่จะต้องพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อการศึกษา  (http://www.onec.go.th/plan/8/pl269.htm)

ในส่วนของสถานศึกษา  การมีสารสนเทศที่เป็นระบบ  ก็มีความจำเป็นและมีความสำคัญต่อการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาเช่นเดียวกัน  โดยเฉพาะความสำคัญของการจัดการสารสนเทศอย่างมีระบบ  ทำให้สามารถมีข้อมูลต่าง ๆ  ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษาด้านต่าง ๆ ผู้บริหารจึงต้องตระหนักถึงความสำคัญของการจัดการสารสนเทศที่มีประสิทธิภาพ  ว่าต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบทั้งในระดับปฏิบัติการ  ระดับจัดการและระดับกลยุทธ์  เพราะส่งผลต่อคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่อง  มีประสิทธิภาพและโปร่งใส  ระบบสารสนเทศในสถานศึกษา ประกอบด้วยระบบงานต่าง ๆ ดังนี้

·       การวางแผนจัดการเรียนการสอนและอัตรากำลัง

·       การจัดชั้นเรียน

·       การจัดกิจกรรมการศึกษาเพื่อสนองตอบความต้องการของชุมชน

·       การจัดทำทะเบียนประวัติ และพัฒนาการของนักเรียน

·       การวัดวิเคราะห์และประเมินผลการเรียน

·       ระบบงานบุคลากร

·       ระบบงานธุรการ การเงิน และพัสดุ

·       ระบบสาธารณูปโภค อาคารสถานที่

·       ระบบงานสุขอนามัยและโภชนาการ

·       ระบบแผนงานและโครงการ 

ระบบสารสนเทศในสถานศึกษา ที่กล่าวมาที่มีระบบสารสนเทศที่สมบูรณ์  ครบถ้วน เป็นปัจจุบัน  เรียกใช้ได้สะดวกและตรงตามความต้องการ  จะช่วยให้สถานศึกษาสามารถดำเนินงานพัฒนาคุณภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ  เป็นการสร้างความมั่นใจที่ตั้งอยู่บนรากฐานของหลักวิชา  หลักฐานข้อเท็จจริงที่สามารถตรวจสอบได้ มีกระบวนการวิเคราะห์และประมวลผลที่เป็นวิทยาศาสตร์ หลักตรรกและความสมเหตุสมผล  เพราะสารสนเทศทั้งหลายนั้นนอกจากจะใช้ในการวางแผนการดำเนินงานและประกอบการตัดสินใจแล้ว  ยังนำไปสู่การพัฒนาแนวความคิด และสร้างทางเลือกใหม่ๆ ในการดำเนินการต่างๆ  (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช  2549 : 25)  โดยระบบสารสนเทศที่จำเป็นต่อการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษา ที่ประกอบด้วย  (1)  ระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา  (2)  ระบบสารสนเทศที่เกี่ยวกับผู้เรียน (3)  ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารงานวิชาการ  (4)  ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ  โดยระบบสารสนเทศแต่ละระบบเหล่านี้มีรายละเอียดโดยสังเขปดังต่อไปนี้  

1. ระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา 

ระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา  ประกอบด้วยข้อมูลและสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของสถานศึกษา สภาพเศรษฐกิจการเมือง สังคม ความต้องการของ ชุมชน สภาพการบริหารและการจัดการตามโครงสร้างและภารกิจ  เป็นต้น  โดยมีตัวอย่างรายงานในระบบสารสนเทศ  เช่น  ข้อมูลทั่วไปของสถานศึกษาศักยภาพของสถานศึกษา  ความต้องการของชุมชน  แนวโน้มการพัฒนาท้องถิ่น  แนวทางการจัดการศึกษา   และการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษา/คณะกรรมการนักเรียน  เป็นต้น  

ตัวอย่างระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา   ประเภทข้อมูลครูและบุคลากร ด้านวุฒิการศึกษา  โดยมีจุดประสงค์เพื่อนำไปใช้ในการวางแผนในการจัดบุคลากรให้ปฏิบัติงาน  (งานสารสนเทศโรงเรียนบ้านหินลูกช้าง  :  2551 )

 

สารสนเทศข้อมูลเกี่ยวกับครู / บุคลากร จำแนกตามระดับวุฒิการศึกษาและเพศ

บุคลากร	ระดับวุฒิสูงสุด			เพศ		รวม
	ป.โท	ป.ตรี	อนุปริญญา	ชาย	หญิง
ผู้บริหาร	1	-	-	1	-	1
ครูประจำการ	1	5	-	1	5	6
พนักงานราชการ	-	2	-	1	1	2
ลูกจ้างประจำ	-	-	-	1	-	1

                                                                                                       

 

2.ระบบสารสนเทศที่เกี่ยวกับผู้เรียน 

ระบบสารสนเทศเกี่ยวกับผู้เรียน  เป็นระบบสารสนเทศที่รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับผู้เรียนทั้งหมด  โดยมีตัวอย่างรายงานของระบบสารสนเทศ  เช่น  ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียน  คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน  ผลงานและการแสดงออกของผู้เรียน  รูปแบบการเรียนรู้ของผู้เรียน  เป็นต้น

3.ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารงานวิชาการ

ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารวิชาการ เป็นการจัดระบบสารสนเทศเกี่ยวกับหลักสูตรและการเรียนการสอน  การวัดและการประเมิน ผลการพัฒนากิจกรรมแนะแนวและการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน  โดยมีตัวอย่างรายงานของระบบสารสนเทศ  เช่น  หลักสูตรและการเรียนการสอน  การวัดและการประเมินผลการเรียน  การจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน/กิจกรรมแนะแนว  การวิจัยในชั้นเรียน  เป็นต้น

4.ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ 

ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ เป็นระบบสารสนเทศที่ต้องมีการประมวลผลรวม มีการเปรียบเทียบข้อมูลอย่างถูกต้องและทันสมัยจึงมีความหมายต่อการจัดการและการบริหารงานอย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพ  โดยมีตัวอย่างรายงานของระบบสารสนเทศ  เช่น  สภาพการบริหารและการจัดการ  ความสอดคล้องระหว่างวิสัยทัศน์ ภารกิจและเป้าหมายการพัฒนา  สภาพและบรรยากาศการเรียนรู้  ทรัพยากรและสิ่งอำนวยความสะดวก  การพัฒนาวิชาชีพ  ความสัมพันธ์ระหว่างสถานศึกษากับผู้ปกครองและชุมชน  เป็นต้น