เด็กและเยาวชนคือพลังของชาติในปัจจุบันและอนาคต หลายคนบอกว่าเด็กและเยาวชนคือผลพวงของการพัฒนาของผู้ใหญ่ เพราะผู้ใหญ่เป็นผู้สร้างเด็กและเยาวชน เด็กและเยาวชนเป็นแบบไหนคือสะท้อนความเป็นผู้ใหญ่ ความเป็นชุมชนของที่นั้นๆ
วันนี้ (๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒) ที่ศาลาการเปรียญวัดอรัญญาวาส อ.เมืองน่าน คราคร่ำไปด้วยผู้ใหญ่ใจดีที่เป็นองค์กรพี่เลี้ยงเด็กและเยาวชนที่จูงมือเด็กและเยาวชนมาประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน เพี่อแลกเปลี่ยนข้อมูลสถานการณ์ด้านเด็กและเยาวชน และกำหนดแผนการพัฒนางานด้านเด็กและเยาวชนร่วมกัน
ภาคเช้า
คุณสำรวย ผัดผล ประธานมูลนิธิฮักเมืองน่าน กล่าวเปิดเวทีว่า “...น่านเคยโดดเด่นในการพัฒนาเด็กและเยาวชนมาก่อน งานด้านเด็กและเยาวชนได้สร้างแกนนำเยาวชนรุ่นแล้วรุ่นเล่ามาอย่างต่อเนื่อง แกนนำเยาวนหลายคนก็จบแล้วกลับมาทำงานที่น่านอยู่หลายคน แต่งานเด็กและเยาวชนยังต้องอาศัยการสร้างและซ่อมอยู่อีกมากท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของสังคม เพราะเด็กและเยาวชนมีพลังสร้างสรรค์ที่ค่อนข้างมาก ต้องช่วยกันแปรพลังด้านลบให้เป็นพลังด้านบวกให้มากขึ้น…”
ทีมวิจัยโครงการติดตามสภาวการณ์เด็กและเยาวชนล้านนาและจังหวัดน่าน (Child Watch) ได้นำเสนอรายงานสภาวการณ์เด็กและเยาวชนของจังหวัดน่านในปี ๒๕๕๐-๒๕๕๑ สรุปได้ดังนี้
|
|
สูง (High) |
ต่ำ (Low) |
|
ปัจจัยเสี่ยงสูง (Risk) |
- อนามัยแม่และเด็ก - การดื่มเหล้าสูบบุหรี่ - สุภาพจิต - อุบัติเหตุ - การเสพสื่อลามก - การบริโภคสื่อสมัยใหม่ - การพนัน - ครอบครัวหย่าร้าง - เด็กถูกละเมิดทางเพศ - พื้นที่เสี่ยง |
- พฤติกรรมทางเพศ - การพบเห็นยาเสพติดในสถานศึกษา - ความรุนแรง - แม่วัยเยาว์ - เด็กกระทำผิด - เด็กขอรับการบำบัดยาเสพติด |
|
ปัจจัยเสี่ยงต่ำ (Protection) |
- การออกกำลังกาย - การเรียนต่อ - การสนับสนุนงบประมาณด้านการศึกษาจากท้องถิ่น - ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน - ทัศนคติต่อท้องถิ่น - ความสัมพันธ์ในครอบครัว - จิตอาสา |
- ความปลอดภัยในชีวิตประจำวัน - ความสัมพันธ์กับศาสนา - พื้นที่ดี |
คุณประเสริฐ นาราทะ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดน่าน ได้นำเสนอสถานการณ์ด้านเพศและเอดส์ ว่า “...การมีเพศสัมพันธ์ที่อายุน้อยลงเรื่อยๆ และมีปัจจัยที่หนุนเสริมให้มีเพศสัมพันธ์ที่มากขึ้น เช่น การดื่มเหล้า สูบบุหรี่ มีพื้นที่เสี่ยง แหล่งมั่วสุมมากขึ้น สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นปัจจัยที่หนุนเสริมให้เสี่ยงต่อการมีเพศสัมพันธ์ที่มากขึ้น และที่น่าหวงคือการใช้ถุงยางอนามัยก็มีน้อยลงด้วยเช่นกัน…”
พี่พิมพ์ มูลนิธิพะเยาเพื่อการพัฒนา ได้นำเสนอประเด็นทางด้านเพศและเอดส์ สรุปความว่า “...สถานการณ์ปัญหาเอดส์ยังคงมีอยู่และจะยังอยู่ต่อไป และจะเป็นประเด็นทางสังคมต่อไปอีกนาน สิ่งที่ต้องช่วยกันสร้างคือทำอย่างไรจะให้เกิดความเข้าใจระหว่างเด็กและใหญ่อย่างเข้าใจกันอย่างแท้จริง ที่จะช่วยกันสร้างภูมิคุ้มกัน สร้างโลกใบใหม่ที่สดใสและปลอดภัยที่เข้าได้กับยุคสมัย ต้องช่วยกันสร้างสิ่งที่สร้างสรรค์ เริ่มตั้งแต่การป้องกันไม่มีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควร และหากจำเป็นต้องมี จะมีอย่างไรให้ปลอดภัย มูลนิธิพะเยาเพื่อการพัฒนาจะเข้ามาหนุนเสริมกระบวนการเรียนรู้ที่น่านได้อย่างไร ?...”
น้องฝน โครงการกล้าเลือกกล้ารับผิดชอบ โครงการป้องกันเอดส์ของเครือข่ายเยาวชนด้านเอดส์ประเทศไทย Youth Net-Thailand ซึ่งได้มาดำเนินการในพื้นที่น่านด้วยผ่านเครือข่ายเด็กและเยาวชนมูลนิธิฮักเมืองน่าน เล่าว่า “...เครือข่ายเยาวชนด้านเอดส์ประเทศไทย Youth Net-Thailand เป็นเครือข่ายรวมกลุ่มองค์กรที่ทำงานด้านเพศและเอดส์ในประเทศไทย มีกิจกรรมหลากหลายตั้งแต่ประชุมทีมพี่เลี้ยงกำหนดกลไกการทำงานร่วมกัน อบรมสร้างศักยภาพแกนนำเยาวชนเสริมทักษะในการป้องกันและแก้ไขปัญหาเอดส์ จัดค่ายสร้างเสริมทักษะหรืองานรณรงค์ในรูปแบบต่างๆ ในพื้นที่ ในเทศกาลต่างๆ เช่น วันลอยกระทง วันวาเลนไทน์ งานของดีเมืองน่าน เป็นต้น จัดศูนย์บริการที่เป็นมิตรที่เหมาะสมกับพื้นที่ จัดสื่อสาธารณะเผยแพร่ในรูปแบบต่างๆ เช่น วิทยุ เว็ปไซด์ เสื้อ แผ่นพับ เป็นต้น ทำให้เด็กได้เรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง และที่สำคัญคือเด็กและเยาวชนไม่ใช่ตัวปัญหา เรื่องเอดส์ เพศ ไม่ใช่เรื่องการมีเพศสัมพันธ์เท่านั้น แต่เป็นการเรียนรู้ที่มากกว่านั้น…”
คุณสุพัต ขันตี พยาบาลวิชาชีพ สอ.ถืมตอง เล่าว่า “...ที่ถืมตองได้เชื่อมกิจกรรมเยาวชนโดยมีการแข่งกีฬาของเยาวชนในตำบล เป็นกีฬ่าที่ไม่มีเหล้า และสนับสนุนกิจกรรมของเยาวชนต่างๆ โดยเอามาจากการเสนอของเยาวชนเอง ส่งเสริมให้เข้าร่วมกิจกรรมในชุมชนนอกจากการเรียน เช่นการจัดการขยะ เป็นต้น...”
ผู้ประสานงานกลุ่มงานเยาวชนรักษ์สันติสุข เล่าว่า “...มีกิจกรรมอสม.น้อย ให้เยาวชนเรียนรู้กิจกรรมของอสม. เช่น ตรวจลูกน้ำ ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง วัดความดัน จัดรายการวิทยุ การสร้างสุขภาพ ออกกำลังกาย เป็นการสร้างการเรียนรู้ให้กลุ่มเด็กและเยาวชน...”
ครูและนักเรียนโรงเรียนเชียงกลางประชาพัฒนา“...กลุ่มยางมะตอย จัดกิจกรรมหลายอย่าง เช่น การจัดค่าย การเดินรณรงค์ การจัดกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ต่างๆ…”
กลุ่มสมัชชาเยาวชนชาวไทยภูเขา เล่าว่า “...มีเยาวชนชาวเขาเข้ามาศึกษาในเมืองมาก และเข้ามาพักอาศัยอยู่ในเมือง ท่านพระครูพิทักษ์นันทคุณ จึงได้ชักชวนเยาวชนชาวเขาที่มาอยู่ในเมืองรวมกลุ่มกัน เพื่ออนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีของชนเผ่า ต่อต้านยาเสพติด และอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม มีกิจกรรมต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี ๒๕๔๑ เช่น การเล่นกีฬา การอบรมให้ความรู้ กิจกรรมพัฒนาชุมชน เป็นต้น...”
คุณผกา จอมเมือง พยาบาลวิชาชีพ โรงพยาบาลทุ่งช้าง เล่าว่า“...โรงพยาบาลเน้นการทำงานเชิงรุกมากขึ้น ทั้งด้านการสนับสนุนงานด้านเยาวชน ตัวอย่างเช่น เยาวชนบ้านสลี เป็นจุดเล็กๆ ที่มีผลงานทั้งด้านอนุรักษ์วัฒนธรรม จิตอาสา การป้องกันเอดส์ และการออกกำลังกาย แม้เป็นพื้นที่เล็กๆ แต่สร้างให้ยิ่งใหญ่ได้...”
คุณสุเรียน วงศ์เป็ง สื่อขยายความดี เล่าว่า “...สื่อเป็นส่วนหนึ่งที่ชักนำให้เกิดปัญหาความรุนแรงในเด็ก และทำให้ความสัมพันธ์ในครอบครัวลดลง ทำอย่างไรจะช่วยกันขยายสื่อดีดีให้มากขึ้น และลดสื่อที่ทำร้ายเด็กและครอบครัวลง...”
ภาคบ่าย
ได้แบ่งกลุ่มระดมความคิดเห็น
กลุ่มองค์กรพี่เลี้ยงเด็ก ประเด็น “จะประสานความร่วมมือในการหนุนเสริมเด็กอย่างมีพลังได้อย่างไร ?”
กลุ่มเด็กและเยาวชน “สิ่งที่ได้ทำมามีจุดเด่นอย่างไร ? ตัวอย่างกิจกรรมดีดี ปัญหาอุปสรรคในการทำงานที่ผ่านมา และสิ่งที่อยากจะทำต่อไป”
สรุปผลการประชุมกลุ่ม
|
กลุ่ม |
จุดเด่น/สิ่งดีดี |
ปัญหาอุปสรรค |
สิ่งที่อยากจะทำ |
|
เยาวชนฮักเมืองน่าน |
- การเชื่อมความสัมพันธ์ เช่น กีฬา, ค่าย - การต่อต้านยาเสพติด - รณรงค์ป้องกันเอดส์ - การสร้างชุมชนเข้มแข็ง - กลุ่มดนตรีไทย - วิทยุชุมชน - ศูนย์บริการที่เป็นมิตร - สนทนากลุ่มย่อย (กล้าเลือกกล้ารับผิดชอบ) - ออกร้านในเทศกาลต่างๆ |
- สถานที่จัดกิจกรรม - เวลาไม่ตรงกัน - อุปกรณ์ในการจัดกิจกรรม - ระยะเวลาในการเดินทางเข้าร่วมกิจกรรม - งบประมาณและการประสานงาน - ความร่วมมือของเยาวชนในการจัดกิจกรรม - ผู้ปกครองไม่ให้การสนับสนุน - แกนนำขาดความรู้และประสบการณ์ |
- ศึกษาดูงานต่างจังหวัด/ต่างประเทศ - การกระจายความรู้ให้ครอบคลุม - การจัดค่ายเยาวชน/สิ่งแวดล้อม/ยาเสพติด - จัดหารายได้ให้กลุ่ม - ช่วยเหลือผู้ประสบภัย - ค่ายสรุปบทเรียนโครงการกล้าเลือกกล้ารับผิดชอบ |
|
เยาวชนในโรงเรียน |
- การแสดงละครป้องกันโรคเอดส์ - การประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ในโรงเรียน ชุมชน - ปันน้ำใจให้น้องๆ (รร.เชียงกลางประชาพัฒนา) รับบริจาคสิ่งของไปแจกน้องๆ โรงเรียนห่างไกล - ค่ายคุณธรรมจริยธรรม - กิจกรรมนันทนา สันทนาการ ดนตรี กีฬา |
- เยาวชนบางคนไม่ให้ความร่วมมือ - ไม่ตรงต่อเวลา - งบประมาณ - ความรับผิดชอบ - สถานที่จัดกิจกรรม |
- คนละไม้คนละมือ จัดค่ายอาสา - ประกวดแข่งขันกีฬา ดนตรี - ปันน้ำใจให้น้องๆ - โครงการก้าวย่างอย่างเข้าใจ - ประชาสัมพันธ์ข่าวสารให้ทันเหตุการณ์ - กิจกรรมนันทนาการ |
|
เยาวชนรักษ์สันติสุข |
- จัดกิจกรรมวันลอยกระทง - อสม.น้อย - ดีเจน้อยจิตอาสา เป็นการจัดรายการวิทยุให้ความรู้ด้านสุขภาพ - กิจกรรม Walk Rally “กล้าเลือกกล้ารับผิดชอบ” - วันเด็กแห่งชาติ - จัดบอร์ดนิทรรศการวันวาเลนไทน์, วันสูบบุหรี่โลก - แห่ครัวตานล้านนา เด่น - กิจกรรมวันเยาวชนแห่งชาติ - กีฬาเยาวชน สิ่งที่ได้ - กลุ่มเยาวชนเข้มแข็ง - ทำงานเป็นระบบ - ได้เครือข่ายเด็กและเยาวชน - มีพี่เลี้ยงด้านเด็กและเยาวชนที่ชัดเจน |
- เยาวชนบางคนไม่ให้ความร่วมมือ - เวลาในการจัดกิจกรรมไม่เหมาะสม - สถานที่ไม่อำนวยในการจัดกิจกรรม เช่น คับแคบ เครื่องเสียงไม่ดี เป็นต้น |
- ปันน้ำใจจากพี่สู่น้อง (ช่วยเหลือโรงเรียนที่ถูกไฟไหม้) - เด็กสร้างสรรค์ผู้ใหญ่สร้างเสริม (ลานเด็ก) - บวชป่า - เยาวชนสัญจรแอ่วบ้านเพื่อน - ค่ายอาสาพัฒนาชุมชน - ออมทรัพย์ - ทำบุญแปดเป็ง นมัสการพระธาตุบ้านป่าแดด - ปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติ |
กลุ่มองค์กรพี่เลี้ยง
- สนับสนุนตามความต้องการของเยาวชนในการจัดหางบประมาณสนับสนุนกิจกรรมที่ต่อเนื่อง
- จัดกิจกรรมสำหรับเยาวชนในกลุ่มเสี่ยง
- เน้นการปฏิบัติการจริงในการเรียนรู้ ที่เหมาะสมกับเยาวชน
- ติดตามประเมินผล
- การสร้างความเข้าใจในกลุ่มผู้ใหญ่ในการเข้าใจเด็กและเยาวชน
หลังจากนี้คงได้มีการกำหนดแผนการทำงานที่ชัดเจนร่วมกัน
เราซื้อหนังสือ องค์กรนี้ต้องมีพี่เลี้ยง เขียนโดย อ.อุไรวรรณ อยู่ชา
จากร้านซีเอ็ด มาอ่านแล้ว นึกถึงเพื่อน ๆ ค่ะ หนังสือดีเล่มนี้
ดีมาก ๆ อ่านง่าย ๆ สบาย ๆ เหมาะกับการนำมาเผยแพร่ให้
พี่เลี้ยงเยาวชนได้อ่านค่ะ