ประเพณีตักบาตรเที่ยงคืนในวันเพ็ญพุธ 

ประเพณีตักบาตรเที่ยงคืน หรือตักบาตรวันเพ็ญพุธ หรือเป็งปุ๊ด นับเป็นประเพณีที่นิยมทำกันในภาคเหนือ โดยได้รับอิทธิพลมาจากประเทศพม่า ซึ่งจังหวัดเชียงใหม่หนึ่งในจังหวัดทางภาคเหนือ ก็มีประเพณีตักบาตรตอนเที่ยงคืนด้วยเช่นเดียวกัน ที่วัดอุปคุต อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งก็ได้มีวัฒนธรรมล้านนาที่เป็นการผสมผสานระหว่างขนบธรรมเนียมของไทยลื้อ ได้รับอิทธิพลจากพม่า และไทยลื้อจีนใต้ ผนวกกับวัฒนธรรมชาวไทยใหญ่ ในรัฐฉานของพม่า จึงทำให้ประเพณีนี้สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน “พระอุปคุต” ซึ่งเป็นพระอรหันตสาวก มีอิทธิฤทธิมากจะขึ้นมาจากทะเลโดยแปลงกายมาเป็นสามเณรน้อยออกมาโปรดสัตว์

อาจารย์ คีรินทร์ หินคงจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่ ได้เล่าถึงตำนานพระอุปคุต ซึ่งเป็นพระอรหันตสาวกที่มีอิทธิฤทธิ์มากไว้อย่างน่าสนใจว่า พระอุปคุตเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนาไปจำศีลในสะดือทะเล สมัยพระเจ้าอโศกมหาราชต้องการจะหาผู้มาคุมงานฉลองเจดีย์ 84,000 องค์ พระสงฆ์จึงเสนอให้ไปนิมนต์พระอุปคุตมาคุมงาน หลังจากได้พบพระอุปคุต พระเจ้าอโศกมหาราชไม่เชื่อว่ามีฤทธิ์จริง จึงได้ปล่อยช้างตกมันวิ่งเข้าใส่พระอุปคุตได้ยกมือชี้ไปที่ช้างนั้นซึ่งได้หยุดนิ่งอย่างสงบ พระเจ้าอโศกมหาราชจึงมีความเลื่อมใสและนิมนต์ให้คุมงานฉลองเจดีย์ 7 ปี 7 เดือนและ 7 วัน  ความเชื่อนี้มาจากพม่าและชาวล้านนาก็มาต่อยอดว่าทุกวันเป็งปุ๊ดพระอุปคุตจะเสด็จจากสะดือทะเลมารับบิณทบาตรในรูปสามเณรและหากใครได้มีโอกาสตักบาตรพระอุปคุตก็จะได้อานิสงส์แรง จะทำให้มีชีวิตรุ่งเรืองด้วยโชคลาภ แคล้วคลาดจากอุบัติภัยทั้งปวงและแทบไม่น่าเชื่อว่าประเพณีตักบาตรเป็งปุ๊ดซึ่งเป็นประเพณีโบราณล้านนา จะซับซึมไปถึงเยาวชนรุ่นหลังได้อย่างไม่น่าเชื่อ ดังจะเห็นได้จากทุกครั้งที่มีการตักบาตรเป็งปุ๊ด จะมีเยาวชนจำนวนมากนำข้าวสาร อาหารแห้งไปรอตักบาตรพระสงฆ์ในเวลาเที่ยงคืน

 


  หลายคนมักเข้าใจผิดว่าตักบาตรเป็งปุ๊ด จะต้องทำในคืนวันพุธ  แท้จริงแล้วจะตักบาตรเป็งปุ๊ดในเวลาเที่ยงคืนวันอังคารที่เป็นวันเพ็ญ   โดยจะมีพิธีอัญเชิญพระอุปคุตสู่ที่ประทับ จากนั้นมีพิธีกรรมทางศาสนา อาราธนาพระอุปคุต ถวายดอกไม้ เครื่องสักการะ พระภิกษุสามเณร จะออกมาบิณฑบาตเวลาเที่ยงคืน ขณะที่บรรดาพุทธศาสนิกชนจะเตรียมข้าวสารอาหารแห้งไว้รอตักบาตรยามเที่ยงคืน ( 15 ค่ำของเพ็ญพุธ ) ต้อนรับวันใหม่เพื่อเป็นสิริมงคลของครอบครัว

        
ขอบคุณความรู้ ดีดี จาก http://www.fm100cmu.com/blog/Lanna/content.php?id=321