บ้านทรงล้านนากับเอกลักษณ์กาแล

บ้านทรงล้านนากับเอกลักษณ์กาแล




    ถ้าคุณเคยสังเกตบ้านเรือนทรงล้านนา หรือสถาปัตยกรรมทางเหนือก็จะพบว่าบ้านเรือนและสถาปัตยกรรมนั้นๆ มักมีกาแลหรือไม้ที่มีลักษณะไขว้กันประดับอยู่ตรงยอดจั่วหลังคาบ้าน อาจแกะสลักเป็นรูปดอกไม้ ลวดลายต่างๆ พร้อมๆ กับแป้นน้ำย้อยที่แกะสลัก ฉลุ เป็นลวดลายงดงามตามชายคาบ้าน เป็นที่แปลกตา จนบางครั้งอากจะมีบ้านที่ประดับประดาด้วยกาแลเช่นกัน

สัมภาษณ์ช่างอ้าย (ถึงความหมายของกาแล)

สัมภาษณ์ยายเตียมเจ้าของบ้านทรงล้านนา (ถึงความหมายของกาแลและทำไมถึงติดกาแล)

     “บ้านทรงล้านนากับเอกลักษณ์กาแลที่อยู่คู่กันมานานหลายร้อยปี เคยมีคนตั้งคำถามไว้ว่า “กาแล” มีไว้เพื่ออะไร จากการศึกษาถึงประวัติและความเป็นมายังไม่พบหรือมีการยืนยันแน่ชัดว่า มีไว้เพื่ออะไรกันแน่ แต่ในเชิงช่างที่มีการพิจารณาแล้วให้ความเห็นว่า กาแลนี้น่าจะเป็นตัวกันไม่ให้อีกาหรือนกบินมาเกาะที่กลางจั่วหน้าบ้าน แล้วถ่ายมูลรดหลังคาบ้านให้เป็นคราบน่าเกลียด และทำความสะอาดยากเนื่องจากอยู่สูง และชาวบ้านก็ถือว่าเป็นเรื่องอัปมงคล หรือหนังสือบางเล่มก็เล่าว่ากาแลเป็นสัญลักษณ์เรือนทาส โดยในสมัยก่อนพม่าได้กวาดต้อนผู้คนทางเหนือของไทยเป็นเชลย บ้านไหนเป็นเชลยต้องทำกาแลไว้เป็นเครื่องหมาย โดยในสมัยนั้นเป็นพียงไม้ขัดกันไม่มีลวดลาย หรือบางตำราก็ว่า จริงๆ แล้วกาแลเป็นเครื่องหมายที่ใช้ข่มวิญญาณ ไม่ให้คนมีบุญมาเกิดในเชียงใหม่ ข่มวิญาณหรืออื่นๆ”

สัมภาษณ์สล่าทองอินทร์ (ถึงที่มา ความน่าจะเป็นและการทำกาแล)

     “สล่าทองอินทร์ เล่าให้ฟังว่า แม้ผู้คนจะไม่เข้าใจถึงที่มาที่ไปของกาแล แต่ผู้คนจำนวนมากที่รัก และชอบรูปแบบบ้านทรงล้านนาก็ยังคงอยากมีกาแล และป้นน้ำย้อยตลอดจนลวดลายต่างๆ ประดับบ้านของตนให้ดูสวยงาม”

สัมภาษณ์สล่าทองอินทร์ (กรณีความชอบของคนที่สั่งให้ปลูกบ้าน)



“ไม่ว่าเจ้ากาแลที่ว่านี้จะมาจากที่ไหน อย่างไร มีความหมายในทางมงคลหรืออัปมงคล แต่เราก็ต้องยอมรับว่ามันได้กลายมาเป็นส่วนหนึงของวัฒนธรรม การสร้างบ้านเรือนของชาวไทยภาคเหนือเรียบร้อยแล้วและมันก็เป็นความสวยงามอันเป็นเอกลักษณ์ และมรดกทางวัฒนธรรมที่เราคนไทยควรอนุรักษ์ไว้ค่ะ ”

ขอบคุณความรู้ ดีดี จาก http://www.fm100cmu.com/blog/Lanna/content.php?id=195