ในบันทึกเรื่อง 092 : หัดดูเมฆเบื้องต้น (1) แผนภาพชนิดของเมฆ

คุณ   ♥< lovefull >♥ ได้สอบถามคำถามที่น่าสนใจ กล่าวคือ


สวัสดีค่ะ

เมฆคิวมูลัส อยู่ในกลุ่มของเมฆชั้นต่ำด้วยหรือคะ

เคยจำมาว่ามันอยู่ในเมฆที่วางตัวในแนวตั้ง เหมือนเมฆคิวมูโลนิมบัส

อยากทราบจริง ๆ ค่ะ


 

นี่เป็นคำถามของเพื่อนใน G2K ที่อยากรู้เรื่องเมฆจริงๆ

จึงขอตอบด้วยบันทึกนี้ครับ

เราจะได้รู้จักเมฆคิวมูลัส (cumulus) ให้ถึงกึ๋นไปเลย! 


 

เริ่มจากพื้นฐานก่อน

แสงอาทิตย์ที่แผดเผาพื้นดิน ทำให้อากาศติดพื้นลอยตัวขึ้น

ไอน้ำที่อยู่ในอากาศก็ลอยตามขึ้นไปด้วย

เมื่อไอน้ำไต่ระดับไปถึงจุดหนึ่ง ซึ่งอุณหภูมิเย็นเพียงพอ

เรียกว่า ระดับควบแน่น (condensation level)

ไอน้ำ (ซึ่งเรามองไม่เห็น) ก็จะกลั่นตัวเป็นหยดน้ำเล็กๆ (ซึ่งเรามองเห็น)

หยดน้ำเล็กๆ จำนวนมาก ก็คือ เมฆ นั่นเอง

 

 

ภาพซ้าย :

surface warm = พื้นดินอุ่นขึ้น
warm air rises, expands, cools = อากาศอุ่น (และมีความชื้น) ลอยตัวขึ้น ขยายตัวออก และเย็นลง
lifting condensation level = อากาศลอยตัวขึ้นถึงระดับควบแน่น


ภาพขวา :

Convective heating and cooling = การให้ความร้อนทำให้อากาศยกตัวสูงขึ้น และจากนั้นก็เย็นตังลง
Heated ground = พื้นร้อนๆ
 

 

 

เมฆก้อนขนาดเล็ก เรียกว่า

คิวมูลัส ฮิวมิลิส (Cumulus Humilis)

หรือ

คิวมูลัสอากาศดี (Cumulus of Fair Weather หรือ Fair-weathered Cumulus)

ดูภาพเมฆก้อนน้องเล็กของเราสิครับ


ภาพจากเว็บนี้

 


อย่างไรก็ดี หากเมฆก้อนคิวมูลัสมีรูปร่างไม่ชัดเจน (เช่น กำลังสลายตัว)

ก็จะเรียกว่า คิวมูลัส แฟรกทัส (cumulus fractus)


ที่มา


 

 

ทีนี้ถ้าก้อนโตขึ้น

คือเริ่มสูงขึ้นอีกนิด อ้วนขึ้นอีกหน่อย

ก็จะเปลี่ยนชื่อเป็น

คิวมูลัส เมดิออคริส (Cumulus Mediocris)

 คำว่า Mediocris นี่ มาจากภาษาละติน แปลว่า (ขนาด) กลาง นั่นเอง


ภาพจากเว็บนี้

 

 

สมมติต่อไปว่า อากาศค่อนข้างร้อนจัด และมีไอน้ำมากพอสมควร

กระแสอากาศร้อนและชื้นนี้ ก็จะพุ่งขึ้นไปอีก

[ภาษาอุตุฯ เรียก กระแสอากาศที่ไหลขึ้น ว่า updraft]

ส่งผลให้ก้อนเมฆคิวมูลัสน้อยๆ ของเรา

มีความสูงเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

จาก คิวมูลัส ฮิวมิลิส -> คิวมูลัส เมดิออคริส -> คิวมูลัส คอนเจสทัส

 


ภาพจากเว็บนี้

 

 

 

 

ภาพข้างล่างที่เห็นนี้คือ

คิวมูลัส คอนเจสทัส (Cumulus Congestus)

หรือบางทีก็เรียกว่า

คิวมูลัสที่ก่อตัวสูงเหมือนหอคอย (Towering Cumulus)

ครับ

 

 


ภาพจากเว็บนี้


 

 

เมฆคิวมูลัสคอนเจสทัสนี่ดูอลังการมาก

เพราะสูงขึ้นไปได้ถึงราวๆ 6 กิโลเมตร นั่นคือ ไปถึงระดับเมฆชั้นกลาง (Middle Clouds) เลยทีเดียว

แถมบางทีทำให้เกิดฝนตกกระหน่ำอีกต่างหาก

 

 

แต่เหนือฟ้ายังมีฟ้า [เหนือม้ายังมีจ๊อกกี้ ;-)]

หากคิวมูลัสคอนเจสทัสเติบโตขึ้นไปอีก ทะลุขึ้นไปถึงระดับเมฆชั้นบน

ก็จะยิ่งใหญ่เอามากๆ

เรียกว่า

คิวมูโลนิมบัส (Cumulonimbus)

คำว่า คิวมูโล (Cumulo) มาจาก Cumulus คือ เมฆก้อน + นิมบัส (Nimbus) คือ ฝน

 

แต่ชื่อนี้มันหลอกตาเพราะเมฆคิวมูโลนิมบัสที่แหละ

ที่ผูกขาดสัมปทานแทบทุกอย่าง

ตั้งแต่

ฟ้าผ่า ฟ้าร้อง ลูกเห็บ ไมโครเบิร์สต์ [เอาไว้จะเล่าให้ฟังอีกทีว่ามันคืออะไร ไอ้เจ้าเบิร์สต์ๆ นี่]

ภาษาไทยก็เลยเรียกว่า เมฆฝนฟ้าคะนอง

ดูภาพนี้สิครับ

 

 

cloud-NG.jpg?1352659732" border="0" width="800" height="600" />
ภาพจากเว็บนี้

 




เรื่องของเมฆฝนฟ้าคะนองนี่สนุกนัก

แต่คงต้องรอบันทึกอื่นๆ ต่อไป

  


 

สุดท้าย

คิวมูลัส (Cumulus) จัดได้ 2 แบบครับ

บางทีก็จัดเป็น เมฆระดับต่ำ (Low cloud)

แต่เนื่องจากมันมีศักยภาพที่จะเติบโตในแนวดิ่งสูงขึ้นไป จึงอาจจัดเป็น

เมฆที่สามารถก่อตัวสูงขึ้นในแนวดิ่งได้ (Cloud of Vertical Development)

ซึ่งเป็นพวกเดียวกับ คิวมูโนนิมบัส (Cumulonimbus) ได้ด้วย