กฎหมายลิขสิทธิ์ : การนำบทความของตนเองที่เขียนลงหนังสือพิมพ์ นิตยสาร มารวมเป็นหนังสือ

กรณีศึกษา :

การนำบทความของตนเองที่เขียนลงหนังสือพิมพ์ นิตยสาร มารวมเป็นหนังสือ จะสามารถกระทำได้มากน้อยเพียงใด ?

ประเด็นนี้ รศ.ดร.มานิตย์ จุมปา แห่งคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ให้ทัศนะไว้ว่า

"...กรณีดังกล่าวจะสามารถกระทำได้มากน้อยเพียงใดนั้น สามารถแยกพิจารณาได้เป็น ๒ กรณี

กรณีแรก ... หากการเขียนบทความนั้นมีการว่าจ้างจากหนังสือพิมพ์ นิตยสาร และมีการจ่ายค่าจ้างในลักษณะเป็นจ้างทำของ คือ จำนวนสูง จะเข้าลักษณะของการจ้างทำของ ซึ่งตามมาตรา ๑๐ แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.๒๕๓๗ กำหนดไว้ว่า

"มาตรา ๑๐ งานที่ผู้สร้างสรรค์ได้สร้างสรรค์ขึ้นโดยการรับจ้างบุคคลอื่น ให้ผู้ว่าจ้างเป็นผู้มีลิขสิทธิ์ในงานนั้น เว้นแต่ผู้สร้างสรรค์และผู้ว่าจ้างได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น"

โดยผลของมาตรา ๑๐ ลิขสิทธิ์ในบทความในกรณีแรกนี้จึงเป็นของผู้ว่าจ้าง (หนังสือพิมพ์ หรือนิตยสาร) ผู้เขียนไม่มีสิทธิในการนำมารวมพิมพ์เป็นหนังสือ เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากหนังสือพิมพ์หรือนิตยสารที่เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์

กรณีที่สอง ... หากการเขียนบทความนั้นไม่มีการตกลงว่าจ้าง แต่เป็นการที่ผู้เขียนเขียนไปลงพิมพ์เผยแพร่ หนังสือพิมพ์หรือนิตยสารบางแห่งไม่มีการจ่ายค่าตอบแทน กรณีนี้ย่อมชัดเจนว่าลิขสิทธิ์ในบทความนั้นเป็นของผู้เขียนในฐานะที่เป็นผู้สร้างสรรค์ผลงาน แต่ในบางกรณีหนังสือพิมพ์หรือนิตยสารบางแห่งมีการจ่ายค่าตอบแทนเพียงเล็กน้อย ค่าตอบแทนนี้เป็นเพียงค่าตอบแทนในการนำบทความนั้นลงพิมพ์ในครั้งนั้น ไม่ใช่การตอบแทนการซื้อลิขสิทธิ์ เช่นนี้บทความนั้น ๆ ยังคงเป็นของผู้เขียนบทความ ผู้เขียนบทความจึงสามารถนำมารวมพิมพ์เป็นหนังสือได้

อย่างไรก็ดี ส่วนใหญ่ในทางปฏิบัติ บทความมักจะเป็นกรณีที่สอง เว้นแต่มีข้อตกลงที่ชัดแจ้งจึงจะเข้าข่ายเป็นกรณีแรก..."

.....................................................................................................................................

ประเด็นเป็นประโยชน์ต่อนักเขียนหลาย ๆ ท่านที่มีข้อตกลงกันระหว่างผู้เขียนกับหนังสือพิมพ์ หรือนิตยสารนั้น ๆ ... โดยส่วนใหญ่เวลาทำสัญญาข้อตกลง ต้องอ่านให้ดี ๆ ระมัดระวังการเอาเปรียบของหนังสือพิมพ์ หรือนิตยสาร ...

ทราบประเด็นกฎหมายข้อนี้ คงช่วยท่านได้มากทีเดียว

ประเด็นกฎหมายในบันทึกนี้เป็นประเด็นสุดท้ายที่จะพูดถึงกฎหมายลิขสิทธิ์ที่น่าสนใจ

ผมอาจจะกลับไปปรับปรุงวิธีการเขียน การอ้างอิงให้ดีกว่าในภายหลัง

ขอบคุณครับที่ติดตามมาโดยตลอด

.....................................................................................................................................

บันทึกที่เกี่ยวข้อง

ภายในสมุดบันทึก ชื่อ "เทคโนโลยีการศึกษา..เท่าหางอึ่ง"