Thu 8 Jan 2009 วันนี้ตื่นมากินขนมปังเป็นข้าวเช้า เดินไปที่ฝ่ายหนาวจัง แวะซื้อผลไม้เพื่อจะได้ไหว้ศาลในวันพรุ่งนี้ วันนี้ก็ไหว้มือเปล่าไปก่อน วันนี้ตอนแรกว่าจะไปตรวจที่ศูนย์เด็กเล็กเพื่อตรวจฟันต่อให้เสร็จ แต่กลายเป็นเปลี่ยนแผนไปลงชุมชนเลย วันนี้มีพี่ติ๊กไปด้วยช่วยพาเดินในวังชมภูด้วย ซึ่งดีเหมือนกันเพราะพี่เค้าจะคุ้นเคยกว่า ก็ทำแผนที่เดินดินไปด้วย ไปเจอพี่ต่วนคิดว่าจะให้พี่ต่วนช่วยพาเดินด้วยแต่ว่าพี่ต่วนไม่ว่าง เริ่มเดินจากหัวหมู่บ้านก่อนที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชน เจอผู้ใหญ่บ้านซึ่งชาวบ้านเรียกกันว่าพ่อหลวงไข่กำลังทำงานยุ่งอยู่เลย เห็นว่าเดี๋ยวจะมีสังสรรค์กัน มีนายอำเภอมากินข้าวกลางวันด้วย ก็แนะนำตัวกันและบอกพ่อหลวงว่าจะมาทำอะไรที่นี่บ้าง พ่อหลวงดูยังหนุ่มอยู่เลย ตอนแรกนึกว่าจะแก่ๆแล้วซะอีก เห็นพ่อหลวงยุ่งอยู่เลยบอกว่าจะขอมาคุยกับพ่อหลวงวันหลัง และเราก็ไปวัดกัน ทางขึ้นวัดไปทางตะวันออก เดินไปนิดนึงผ่านวังมัจฉาแล้วจะเป็นทางขึ้นลาดชันขึ้นไปที่ตัววัด เจอหลวงพ่อก็เข้าไปไหว้ วัดนี้เป็นวัดเล็กๆมีศาลา มีต้นไม้ใหญ่อยู่ข้างๆ เห็นผูกผ้าเหลืองที่ลำต้น เพิ่งรู้ว่าคือบวชต้นไม้ คือต้นไม้ต้นนี้จะไม่โดนตัด เลยถัดไปอีกจะเห็นพระธาตุดอยแก้วตั้งตระหง่านอยู่สีทองอร่าม สวยดี ถ่ายรูปและวาดแผนที่กันคร่าวๆแล้ว ก้อเดินลงมาข้างล่างหมู่บ้านทำแผนที่เดินดินกันต่อ ดูจากแผนที่ตั้งโต๊ะแล้ว หมู่บ้านนี้คงเดินสำรวจไม่ยากนัก เพราะไม่มีซอกซอยวุ่นวาย เป็นสองถนนคู่ขนานกันในแนวเหนือ-ใต้ และมีถนนตัดตรงกลาง ยังไม่ได้เดินอะไรเท่าไหร่นัก พอดีพี่ติ๊กต้องประชุมต่อ และก็ไม่มีผู้นำว่างช่วงเช้าเลย ติดภารกิจกันหมดเลยกลับรพ.กันก่อน กินกลางวันที่โรงครัว อาหารวันนี้เป็นราดหน้า อ้อ ก่อนไปโรงครัว นั่งอยู่ที่ฝ่ายเวช พี่แจ้ที่เป็นแม่บ้านชวนให้ชิมถั่วเน่า (เป็นถั่วหมัก) และยังมีน้ำพริกข่าด้วยกินกับเห็ดนางฟ้าลวก กับข้าวเหนียว อร่อยดี ตอนบ่าย ไปชุมชนต่อ พี่ติ๊กประสานกับแม่ทาที่เป็นหัวหน้าอสม.ไว้ให้ แต่พอดีว่าแม่ทาไม่สบาย พอดีมีพี่จี่มาด้วย พี่จี่เลยพาเดิน ไม่ค่อยมีใครอยู่บ้านนัก พอดีมองเข้าไปบ้านนึงเห็นผู้หญิงคนนึงนั่งทำอะไรอยู่ไม่รู้ เลยเดินเข้าไปคุยกัน ชื่อพี่สายใจ กำลังคัดแมงมันที่ขุดมาได้อยู่ พี่จี่บอกว่าอร่อยมาก ไข่มันจะเม็ดใหญ่ แต่ต้องระวังอย่าไปโดนตัวมันจะคันมาก แมงมันขายได้ราคา โลนึงหลายร้อย เห็นว่าพี่เค้าจะไปขุดต่อด้วย คุยไปคุยมาได้รู้ว่าพี่สายใจปลูกสับปะรดเป็นอาชีพด้วย พี่เค้าเอาสับปะรดใส่ถุงให้หลายลูก นับตามจำนวนคนเลย มีน้ำใจมาก แล้วก็ไปเจอพ่อยืนหัวหน้ากลุ่มผู้สูงอายุและกลุ่มจักสาน ซึ่งกลุ่มจักสานจะมารวมกลุ่มกันทำที่บ้านพอยืน น่าเสียดายว่าทำใช้กันเองภายในหมู่บ้านแต่ยังไม่ได้เอาไปขายนอกหมู่บ้าน น่าจะทำรายได้เข้าหมู่บ้านได้ บ้านพ่อยืนดูค่อนข้างมีฐานะ นอกจากนี้เท่าที่คุยทำให้ทราบว่าพ่อยืนดูแลสุขภาพอย่างดีเพราะมีลูกสาวคอยสนับสนุนด้วย เช่นพาพ่อไปทำฟันปลอมเป็นต้น ต่อมาบ้านสายใยรัก ได้คุยกับพี่ทิพวรรณที่มีลูกอายุเดือนเศษ ชื่อน้องภาคภูมิ ได้รู้ว่าโครงการสายใยรักนี่มีการสนับสนุนให้ทำบัญชีรายรับรายจ่ายด้วย ซึ่งต้องส่งเจ้าหน้าที่ทุกเดือน เท่าที่คุยก็เห็นว่าพี่ทิพเองก็เห็นถึงความสำคัญและประโยชน์ของการทำบัญชีอยู่ ไม่ได้ทำเพราะต้องส่งอย่างเดียว แฟนพี่ทิพชื่อณัฐพลเป็นลูกชายคนเล็กของพ่อยืน มีอาชีพทำนาด้วย ในวังชมภูนี่จะไม่มีนาเลย อาชีพส่วนใหญ่ทำสวนผลไม้กัน และมีรับจ้างทำนาบ้าง แต่ครอบครัวนี้มีที่นาของตัวเองด้วย อยู่นอกหมู่บ้าน ปลูกข้าวกินเองในครอบครัว ที่เหลือจึงเอาไว้ขาย คนในหมู่บ้านมักจะเป็นแบบนี้ ความเป็นอยู่แบบพอเพียง พอเกือบสี่โมงได้เวลากลับรพ. เอาสับปะรดไปแบ่งพี่ๆที่ห้องฟันด้วย พวกเรากินเองลูกเดียวเกินพอ กลับมาให้เปาปอก หวานเจี๊ยบเลย อร่อยดี หนึ่งลูกก็หมดไปอย่างรวดเร็ว วันนี้ได้ภาษาคำเมืองหลายคำ คือ”รำ”แปลว่าอร่อย พูดถึงว่าถนนตรงก็เป็นถนน”ซื่อ” “แล่ง” แปลว่าเย็น (หมายถึงช่วงเย็น) ก็แปลกๆดี พยายามเรียนรู้ไว้จะได้พูดคุยกับชาวบ้านง่ายขึ้น ถึงคนส่วนใหญ่จะพูดภาษากลางได้ แต่เราเองมีความคิดว่าถ้าเราพูดภาษาท้องถิ่นได้ คนที่นี่น่าจะรู้สึกดีมากกว่าที่เราพยายามพูดภาษาของเค้า
8 มกราคม 2552
จากการสำรวจแผนที่เดินดิน
- บ้านเกษตรสมบูรณ์ เป็นบ้านตัวอย่างที่สร้างขึ้นเพื่อให้ชาวบ้านและคนทั่วไปใช้เป็นแบบอย่างในการจัดสรรพื้นที่และการจัดระเบียบภายในบ้าน นอกจากนั้นจะพบว่ามีการปลูกพืชผักสวนครัวไว้ใช้เพื่อรับประทานเองด้วย
- ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชน ซึ่งจะมีการรวมกลุ่มกันมาหัดทำขนม มาคุยกันแลกเปลี่ยนความคิดกัน
- ศูนย์ปฏิบัติการต่อสู้เพื่อเอาชนะความยากจนหมู่บ้านวังชมภู
- ศาลาการเรียนรู้ใช้เมื่อเวลามีหน่วยงานราชการเข้ามาจะมาประชุมและให้กลุ่มแม่บ้านมาทำอาหารให้ทานที่นี่
- มีการทำยาฆ่าแมลงจากพืชที่มีอยู่ตามธรรมชาติ เพื่อใช้การในปลูกผักปลอดสารพิษเพื่อทานกันในหมู่บ้านโดยจะมีเตาที่ใช้ในการเผาและกลั่นเป็นยาออกมา
- วังมัจฉา เป็นแอ่งน้ำขนาดใหญ่ ซึ่งไว้ใช้ในการเกษตรและอุปโภคบริโภคที่สำคัญ ในบ่อน้ำมีปลาจำนวนมากและไม่สามารถนำมาจับกินได้เนื่องจากเป็นสัญญาประชาคมของหมู่บ้าน
- วัดศรีนพรัตน์ดอยแก้ว อยู่บนเนินเขา โดยมีถนนคอนกรีตเพื่อให้เดินทางขึ้นไปสักการะและประกอบพิธีกรรม เนื่องจากเป็นวัดเดียวภายในหมู่บ้าน มีพระธาตุดอยแก้วเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำวัด, ศาลาปฏิบัติธรรม, ต้นไม้ขนาดใหญ่กลางวัด ซึ่งวัดนี้เป็นศูนย์รวมยึดเหนี่ยวจิตใจของชาวบ้าน ในทุกๆ วันพระหรือวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา และ 10 มกราคม จะมีการสงฆ์น้ำพระธาตุซึ่งจะเป็นงานสำคัญของหมู่บ้านที่จะมีชาวบ้านมาร่วมงานค่อนข้างมาก
- สหกรณ์การเกษตรเมืองพาน ยังไม่ได้เข้าบ้านค่ะ
- ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน(กศน) พี่ปูบอกว่าใช้เก็บของค่ะ
- โรงกลั่นสุราชุมชน เป็นโรงกลั่นสุราที่ถูกกฎหมาย(เสียภาษีอากร) ซึ่งมีการจำหน่ายออกไปนอกชุมชนเพื่อเพิ่มรายได้ให้ชาวบ้าน
- กลุ่มผู้สูงอายุ (บ้านพ่อยืน) เป็นศูนย์การผลิตเครื่องจักสานของผู้สูงอายุ เพื่อขายและใช้ภายในชุมชนโดยมีสมาชิกประมาณ 30 คน วัตถุประสงค์เพื่อให้ช่วยเหลือตัวเองและไม่เป็นภาระของลูกหลาน
- บ้านพ่อยืน (160) เป็นครอบครัวที่มีการศึกษาของบุตรหลานที่ดี และค่อนข้างมีฐานะ มีความเอาใจใส่ต่อสุขภาพ ซึ่งทราบได้จากสภาพฟันปลอมที่ยังใช้การได้ดีและได้ไปรับการรักษาทางทันตกรรมเป็นประจำ โดยมีลูกสาวเป็นคนให้คำแนะนำให้ไปรับการรักษาที่ รพ พาน
- บ้านกลุ่มสายใยรัก (ณัฐพล /368) มีความสัมพันธ์กับพ่อยืน คือ เป็นลูกคนเล็ก
มีสมาชิกในครอบครัว 4 คน มีลูก 2 คน คนโต6 ขวบ คนเล็ก 1เดือน 8 วัน ซึ่งอยู่ในโครงการสายใยรักเลี้ยงลูกนมแม่ โดยติดตามตั้งแต่ตั้งครรภ์ อาชีพ ทำนา รับจ้างในเมือง โดยภรรยาเป็นผู้ขายประกันให้กับคนภายในหมู่บ้าน ซึ่งกล่าวว่าคนในชุมชนนี้ส่วนมากหัวหน้าครอบครัวจะทำประกันชีวิต มีการทำบัญชีรายรับรายจ่าย ซึ่งจะมีกลุ่มของเกษตรมาตรวจสมุดเล่มนี้ ด้านสุขภาพช่องปาก จากการสอบถามพบว่าลูกคนโตชอบทานขนมถุง โดยซื้อเองจากร้านค้าในหมู่บ้านและที่โรงเรียน การทำความสะอาดฟันจะให้ลูกแปรงฟันเองตั้งแต่ 3 ขวบ และศูนย์เด็กเล็กไม่ได้มีการสอนการทำความสะอาดให้กับผู้ปกครองเลยอีกทั้งยังไม่มีหมอฟันมาสอนในหมู่บ้านเลย การรับการรักษาจะใช้ประกันสังคมซึ่งจะไปรับการรักษาที่คลินิกในเมือง
· กลุ่มเกษตร จะมีการแจกพันธุ์ปลาดุกและพันธุ์พืชผักสวนครัวให้แต่ละบ้านเพื่อใช้ในการกินเอง โดยถ้าเหลือก็สามารถนำมาขายได้
· บ้านพี่สายใจ/272 มีอาชีพรับจ้างทั่วไปและ ปลูกสับปะรดโดยใช้น้ำจากการประปาภูเขามาใช้ใน
การทำสวน รายได้จากการขายสับปะรดได้ปีละประมาณ 5-6 พันบาท เก็บไข่แมงมันไปขายเป็นอาชีพ
เสริม เข้าร่วมเป็นสมาชิกในกลุ่มสายใยรัก ไปตรวจสุขภาพที่รพ.พานนานๆครั้งแต่ไม่เคยพบทันตแพทย์
เลย ถ้ามีฟันผุก็ปล่อยไว้ ไม่ได้ไปรับการรักษา
