สิ่งทั้งหลายไม่ควรยึดมั่นถือมั่นนั้นแล.

บทสรุปเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา

ดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นแหล่งเกิดศาสนาที่สำคัญของโลกหลายศาสนา  หนึ่งในนั้นคือพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นท่ามกลางลัทธิต่าง ๆ ในชมพูทวีปคือประเทศอินเดียในปัจจุบัน  เป็นศาสนาที่สอนเน้นในเรื่องให้คนเราฝึกตนเองโดยใช้ปัญญาพิจารณาหาเหตุผล  ยึดหลักธรรมเป็นใหญ่ตามกระแสแห่งธรรมชาติที่มีความเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ 

 ทุกสิ่งล้วนเปลี่ยนแปลงตามอำนาจกฎไตรลักษณ์ไม่ว่าจะเป็นเทพเจ้าหรือคนเรา  ถ้าเทพเจ้ากระทำผิดก็สู้คนเราที่ทำถูกไม่ได้  เป้าหมายของพระพุทธศาสนานั้นอยู่ที่การละกิเลสที่มีอยู่ในจิตใจตนเอง

          พระพุทธศาสนามีชื่อใช่เรียกมาก  เช่น ศาสนาพรหมจรรย์ นิกายฝ่ายใต้  นิกายฝ่ายเหนือ  พระพุทธศาสนาเถรวาท  พระพุทธศาสนามหายาน  เป็นต้น  ความเป็นต้นเค้าเดิมของพระพุทธศาสนาตามมติของพระอรหันต์ 500 องค์  ผู้เข้าร่วมการสังคายนา  ครั้งที่ 1 ณ กรุงราชคฤห์  จึงก่อให้เกิดเป็นนิกายเถรวาท  ซึ่งหมายถึงการปฏิบัติตามวาทะของพระเถระในครั้งนี้  และพระพุทธศาสนานี้ได้เผยแผ่ออกไปสู่สากลโลกในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช

          ลักษณะสำคัญของพระพุทธศาสนานั้นมีหลายประการคือ  การมีคำสอนเป็นกลาง  จากการทำตนไม่ให้พัวพันหมกมุ่นอยู่ในกามสุข  และการทรมานตนให้ลำบาก  การมีหลักการเป็นสากลเพราะสอนเรื่องสัจธรรมเป็นจริง  การที่ทุกสิ่งต่างอิงอาศัยซึ่งกันและกันจึงยังคงดำรงอยู่  การมีคำสอนมุ่งสู่อิสรภาพ  การมีคำสอนที่เชื่อว่าคนเราประเสริฐได้ด้วยการฝึกฝนพัฒนาตนเอง 

 การมีคำสอนให้ชาวโลกเรียนรู้จักความทุกข์แต่ปฏิบัติด้วยความสุข  และพระพุทธศาสนามีคำสอนเป็นลักษณะให้ตื่นตัวด้วยความไม่ประมาท  พร้อมกับได้ประกาศนโยบายว่า  ภิกษุทั้งหลาย  เธอทั้งหลาย  จงจาริกไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่พหุชน  เพื่อความสุขแก่พหุชน  เพื่ออนุเคราะห์ชาวโลกนั้นเอง

          สำหรับหลักพุทธธรรมที่สำคัญนั้นเป็นกระบวนการแห่งชีวิตตามหลักความจริงที่หมุนวนเป็นกระแสของขันธ์ 5 ที่ก่อตัวเป็นรูปธรรมและนามธรรม  ความเป็นไปแห่งชีวิตจึงตกอยู่ภายใต้กฎไตรลักษณ์  การดำเนินวิถีชีวิตต้องเดินตามทางมรรค 8 โดยอาศัยหลักศรัทธาที่มีปัญญากำกับตามความเชื่อแห่งการตรัสรู้ธรรมของพระพุทธเจ้า 

 ด้วยพระพุทธศาสนาเป็นศาสนาแห่งผู้รู้  ผู้ตื่น  และผู้เบิกบานด้วยสัจธรรม  แล้วทรงชี้แนะชาวโลกให้พ้นจากความทุกข์  ถ้าสิ่งใดที่ไม่เกี่ยวข้องกับความดับทุกข์แล้ว  พระพุทธเจ้าทรงปฏิเสธ และความรู้ในพระพุทธศาสนาก็คือ 

 การเรียนรู้มูลเหตุให้เกิดทุกข์และดับความทุกข์ได้  ทำให้จิตใจคนเราว่างจากกิเลส  ทำให้เกิดการปล่อยวางจากการยึดถือตัวเราของเรา  ซึ่งเป็นหลักพุทธธรรมที่สรุปใจความทั้งหมดของพระพุทธศาสนานั้นคือ...สิ่งทั้งหลายไม่ควรยึดมั่นถือมั่นนั้นแล.