หลายปีก่อน ส่งบทความลงคอลัมภ์ นสพ.ท้องถิ่น จ.น่าน กำหนดหัวเรื่องไว้ว่า นักจดหมายเหตุ แรงบันดาลใจที่เขียนเรื่องนี้เพราะเป็นคนทำงานก็เยอะ หน่วยงานก็เยอะ เท่าที่รับรู้ขณะนี้ ไม่ค่อยมีใครบันทึกเรื่องราวกันไว้สักเท่าไหร่ อย่ากระนั้นเลย เราควรเสนอประเด็นไว้ผ่านสื่อหนังสือพิมพ์น่าจะดี
วันนี้พบต้นฉบับที่ร่างไว้ ต้นฉบับยับยู้ยี้ มีเนื้อหาข้อความน่าสนใจ ความไม่ยั่งยืนมีแน่ เพราะเมื่อราว 2 เดือนก่อน บุคคลในต้นฉบับ นักจดหมายเหตุ พันจ่าอากาศเอก ประทีป กรองทอง ได้ถึงแก่กรรมด้วยเหตุชราภาพ ขอดวงวิญญาณท่านสู่สุขคติภพด้วยเทอญ เชิญติดตามอ่าน นักจดหมายเหตุ ครับ
"...หลายวันก่อน พบชายสูงอายุวัย 81 ปี ท่านไปค้นหนังสือราชกิจจานุเบกษาที่ศาลจังหวัดน่าน มีโอกาสพูดคุยสอบถาม ได้ความว่าท่านชื่อ พันจ่าอากาศเอก ประทีป กรองทอง ท่านเดินทางเข้ามา จ.น่านเมื่อปลายปี พ.ศ.2486 เพื่อปฏิบัติราชการทหารในสงครามมหาเอเชียบูรพา คุณลุงประทีปเป็นทหารช่าง สังกัดกองบินน้อย ที่ 3 รับผิดชอบดูแลรักษาเครื่องบินคอแซ กว่า 10 ลำ ต้องเข็นเครื่องบินไปซ่อนไว้ที่ใต้ต้นไม้ หน่วยทหารตั้งอยู่บริเวณสี่แยกบ้านสถารศ นอกจากนี้ ยังมีกองบินขับไล่ถูกส่งมาจากลพบุรี ประจวบคีรีขันธ์ สำหรับคุณลุงถูกส่งมาจากนครราชสีมา
ปี พ.ศ.2488 สงครามโลกครั้งที่ 2 ยุติ เพื่อนกลับภูมิลำเนาและฐานที่ตั้ง คุณลุงได้เป็นเขยน่าน แต่งงานกับทางทองม้วน กรองทอง ไม่กลับภูมิลำเนาและฐานะที่ตั้ง เปลี่ยนงานใหม่มาทำงานอยู่ที่สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดน่านตั้งแต่นั้นมาจนเกษียณอายุราชการ ปี พ.ศ.2525 มีบุตรกับภรรยารวม 4 คน ลูก ๆ อยู่ในแวดวงการศึกษา จ.น่าน เกียรติประวัติสำคัญที่คุณลุงและเพื่อน จำนวน 29,873 นาย ปรากฏอยู่ในหนังสือราชกิจจานุเบกษา ฉบับพิเศษ หน้า 1147 เล่ม 82 ตอนที่ 97 วันที่ 11 พฤศจิกายน 2508 บันทึกไว้
ระหว่างการสนทนากับคุณลุง ท่านสังเกตเห็นการจดข้อความ ท่านได้สอบถามผมว่า จดไปทำไม เพราะท่านเกรงความลับทางราชการสมัยสงครามโลกรั่วไหล ท่านจะได้รับความเสียหายหรือไม่ ผมได้พูดว่าคุณลุงมีวินัยทหารดีเยี่ยม ได้บอกต่อกันคุณลุงว่า หากไม่ไต่ถาม บันทึก หรือจดหมายเหตุไว้ จะให้ลูก ๆ หลาน ๆ เหลน ๆ เรียนรู้อะไร จะให้ไม่ไปโทษใคร หากภายหน้าคนไทยไม่รักชาติ อาจเป็นเพราะบรรพบุุรุษปิดบังความจริงกันหรือไม่ การจดหมายเหตุฉบับสามารถจึงดำเนินการต่อ......"
เป็นเกร็ดบันทึกและถูกตีพิมพ์ผ่าน นสพ.เสียงชาวน่าน เก็บมาบางส่วนจากนักจดหมายเหตุสามัญชนที่ได้รับความรู้จาก พันจ่าอากาศเอก ประทีป กรองทอง ขณะเมื่อท่านอายุ 81 ปีครับ
