นักศึกษาฟิสิกส์การแพทย์

นักศึกษาฟิสิกส์การแพทย์ (Medical physics student)

                จากบทบาทหน้าที่ของนักฟิสิกส์การแพทย์ที่อาจารย์นภาพงษ์ ได้กล่าวมาแล้ว  และเพื่อความเข้าใจมากขึ้นเกี่ยวกับฟิสิกส์การแพทย์ที่เรียกได้ว่าเป็น QA man คราวนี้ผู้เขียนจะแนะนำการเรียนการสอนของหลักสูตรสาขาวิชาฟิสิกส์การแพทย์ภายในประเทศ ซึ่งหลักสูตรจะเป็นระดับวิทยาศาสตรมหาบัณทิต (ปริญญาโท) โดยสถาบันที่ได้ทำการเปิดสอนในปัจจุบัน (พ.ศ.2551) ประกอบด้วย 3 สถาบันการศึกษา คือ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และมหาวิทยาลัยมหิดลที่อยู่ในคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ซึ่งต่อไปนี้ผู้เขียนจะหยิบเอาหลักสูตรของมหาวิทยาลัยมหิดลมาเล่า เนื่องจากผู้เขียนได้ศึกษาในสถาบันดังกล่าว โดยเนื้อหาจะประกอบด้วยการเรียนการสอนและกิจกรรมต่างๆ

Education

            สำหรับการเรียนการสอนจะมีการแบ่งเป็นสองส่วนคือการเรียน Lecture ที่เราเรียกกันว่า Coursework และอีกส่วนจะเป็นการทำวิทยานิพนธ์ (Thesis) โดยหลักสูตรของมหาวิทยามหิดลจะให้เรียน Coursework จำนวน 3 ภาคการศึกษา และที่เหลือจะเป็นการทำวิทยานิพนธ์ ต่อไปจะเล่าถึงชีวิตในวัยเรียนเลยนะครับ

            ก่อนการจะเข้ามาศึกษาก็จะเหมือนกับสถาบันต่างๆ โดยจะมีการสอบทั้งข้อเขียนและการสอบสัมภาษณ์ ซึ่งค่อนข้างหินเหมือนกัน เพราะในปีทีผู้เขียนสอบมีผู้สมัครจำนวนค่อนข้างมาก สุดท้ายก็เหลือเป็นผู้เป็นคนที่เข้าเรียนได้ 14 คน ซึ่งจะเรียกพวกเราว่า Med. Phys. รามา รุ่นที่ 21

            ในวันปฐมนิเทศการศึกษาบรรดาเหล่าว่าที่นักฟิสิกส์การแพทย์ทั้งหลายทั้ง 14 คน ก็ได้มาพบปะกันและนอกจากนี้ยังได้พบอาจารย์ประจำหลักสูตรและมีการกล่าวต้อนรับจากอาจารย์ประจำหลักสูตร ซึ่งการเรียนการสอนสามารถบอกได้เลยว่าเข้มข้นและหนักเลยทีเดียว ผู้ที่สนใจที่จะศึกษาต้องมีการเตรียมความพร้อมในการเล่าเรียน เนื่องจากมีทั้งการเรียนภายในห้องเรียน, การทำการทดลองปฏิบัติรวมถึงการทำรายงายผลการปฏิบัติการ และการเห็นของจริงในการฝึกงานในโรงพยาบาลต่างๆ ภายใน 3 ภาคการศึกษา โดยที่รายละเอียดรายวิชาที่เรียนมีดังนี้

ภาคเรียนที่ 1

            ในภาคการศึกษาแรกหลักสูตรจะมีการเรียนการสอน 4 วิชา ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

1. Radiation dosimetry (RARD 508)

            เป็นรายวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับหน่วยและปริมาณทางรังสี, ทฤษฏี Cavity, Charge particle Equilibrium, สถิตการนับวัดรังสี, การวัดกระแสและประจุต่างๆ ทั้งที่เป็น Ionization chamber, GM & Proportional counter, Scintillation, Semiconductor, Photographic film, TLD & Chemical dosimetry and calorimeter และการการสอบเทียบ (Calibration) dosimetry ทั้งหลาย

2. Radiation and Nuclear physics (RARD 511)

            เกี่ยวกับโครงสร้างอะตอมและ Nuclear, Nuclear Transformations, Nuclear model ต่างๆ, Nuclear reaction ต่างๆ, Interaction ของ Electromagnetic radiation, Charge particle และนิวตรอนกับวัตถุ, คุณสมบัติของรังสีเอกซ์และรวมถึงหลักการ Shielding ของ Particle ต่างๆ

3. Electronics and Nuclear instrument (RARD 512)

            เนื้อหาที่เรียนจะเริ่มจาก Introduction ของอิเล็กทรอนิก, Passive และ Active device, หลักการของ Switching, Power electronic, Electronic circuits, Time and frequency domain, สัญญาณ Analog, Amplitude and time measurement, Nuclear pulse shaping methods, สัญญาณดิจิตอล, Nuclear radiation detection และเครื่องมือทางนิวเคลียร์

4. Biology for Medical Physicist I (RARD 521)

            วิชานี้จะเนื้อหาเยอะมากโดยจะแบ่งออกเป็นสองส่วนคือ ส่วนของ Anatomy and Physiology และส่วนของ Cell biology ซึ่งจะเป็นการรวม 2-3 วิชาเข้าด้วยกันในสมัยเมื่อเรียนปริญญาตรี

ภาคเรียนที่ 2

            ในภาคการศึกษาที่สองหลักสูตรจะมีการเรียนการสอน 4 วิชาเช่นกัน ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

1. Physics of diagnostic imaging (RARD 513)

            เนื้อหาของรายวิชานี้จะเป็นความรู้ทางฟิสิกส์ล้วนๆ จะประกอบด้วยหลักทางฟิสิกส์ของรังสีวินิจฉัย, ระบบ Film-screen radiography, Mamography, Fluoroscopy, Ultrasound, Electronic imaging, CT, MRI และหลักการพื้นฐานของ Imaging และความสัมพันธ์

2. Clinical dosimetry (RARD 517)

            กล่าวถึงการใช้รังสีในทางคลินิก โดยจะศึกษาหลักการทางฟิสิกส์และเครื่องมือที่นำรังสีไปใช้ทางคลินิกเช่นเครื่อง Teletherapy Co-60, Linac, คำจำกัดความของ Radiation Dosimetry, วิธีการวางแผนการรักษาด้วยมือ, การจำลองการรักษาและ Imaging, ระบบคอมพิวเตอร์ในการวางแผนการรักษา, การหาค่า Absorbed dose ของ Photon และอิเล็กตรอน, การรักษาด้วยอิเล็กตรอนและการรักษาระยะใกล้ (Brachytherapy)

3. Biology for Medical Physicist II (RARD 522)

            วิชานี้จะเนื้อหาเยอะมากซึ่งเป็นวิชาต่อเนื่องจาก Biology for Medical Physicist I โดยจะแบ่งออกเป็นสองส่วนเช่นกัน คือส่วนของ Pathology and Pharmacology และส่วนของ Radiobiology ซึ่งจะเป็นการรวม 2-3 วิชาเข้าด้วยกันในสมัยเมื่อเรียนปริญญาตรี

4. Biostatistics (GRID 603)

            รายวิชานี้เป็นวิชาเพื่อจะเตรียมความพร้อมในการทำวิทยานิพนธ์ที่จะนำสถิตมาใช้ในการคำนวณหาค่าเพื่อแสดงผลที่มีความน่าเชื่อถือของงานวิจัยที่ได้ทำ ซึ่งจะเป็นสถิติที่เกี่ยวของเชิงวิทยาศาสตร์สุขภาพ

ภาคเรียนที่ 3

          ในภาคการศึกษาที่สามหลักสูตรจะมีการเรียนการสอน 4 วิชาอีกเช่นกัน ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

1. Nuclear medicine (RARD 514)

            เนื้อหาเป็นงานทางด้านเวชศาสตร์นิวเคลียร์ซึ่งแบ่งออกเป็นสามส่วน โดยที่ส่วนแรกจะเป็นเรื่องหลักการทางฟิสิกส์ทาง Nuclear medicine เช่นสถิตของนิเคลียร์, ทฤษฏีของการสร้างภาพ, คุณภาพของภาพและรวมไปถึง Image reconstruction ในส่วนที่สองจะเป็นเรื่องเครื่องมือและการควบคุมคุณภาพทางงานเวชศาสตร์นิวเคลียร์ เช่นเครื่อง Dose calibrator, Gamma camera, SPECT &PET และ Bone densitometry และในส่วนสุดท้ายจะเป็นสารเภสัชรังสีและ Clinical investigations ในการตรวจด้วยเทคนิคของระบบต่างๆ ของร่างกาย

2. Radiation Protection (RARD 515)

            เป็นเรื่องการป้องกันอันตรายจากรังสีมีการศึกษาเทอมและนิยามต่างๆ ในการประเมิน Occupational exposure, ประเมินความเสี่ยงทางรังสี, การป้องกันอันตรายรังสีของผู้ปฏิบัติงาน, การคำนวณหาความหนาของ Shielding, การ Monitoring และการทำ Decontamination, Public และ Medical exposure ในการเรื่องของหลักการป้องกันอันตรายจากรังสี และการดำเนินการ Intervention เมื่อมีเหตุฉุกเฉิน

3. Application of Radiation Physics in Radiotherapy (RARD 620)

            เนื้อหาวิชานี้เป็นงานทางด้านรังสีรักษาที่จะเป็นความรู้ทางฟิสิกส์ที่นำไปประยุกต์ใช้ในทางคลินิก เช่นเทคนิคการฉายรังสีทั่วตัว, IORT, เทคนิคพิเศษ (Advance machine), การทำ Acceptance test and commissioning และการทำ QA ของเครื่องจำลองการักษา, เครื่องเร่งอนุภาค, เครื่องโคบอลต์ 60, เครื่อง Radiation treatment planning และ Brachytherapy

4. Advance techniques in MRI and CT (RARD 624)

          เนื้อหาวิชานี้เป็นงานทางด้านรังสีวินิจฉัยที่เป็นหลักการฟิสิกส์ของเครื่อง CT และ MRI กล่าวถึงคุณภาพของภาพ, การเก็บข้อมูล, Artifact ที่เกิดในภาพและการแก้ไขรวมถึงการทำ QA, การ Optimize ปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยจะได้รับในเครื่อง CT, Advance technique pulse sequence ในเครื่อง MRI ที่ใช้ในการตรวจ และการนำไปใช้งานทางด้านคลินิกของเครื่อง CT และ MRI

            และแต่ละภาคการเรียนจะมีรายวิชาสัมมนาที่จะให้ทำในหัวข้อเกี่ยวข้องกับงานวิจัยที่จะทำโดยจะต้องมีการค้นหาวารสาร (Journal) มาจากหลายๆ ฉบับหรือหนังสือที่เกี่ยวข้องมารวมเป็นหนึ่งองค์ความรู้และนำมานำเสนอให้กับอาจารย์ประจำหลักสูตร, นักฟิสิกส์การแพทย์และเพื่อนๆ นักศึกษา และยังมีบางรายวิชาที่เป็น Journal club ที่ได้นำเอาวารสารมาหนึ่งฉบับหรือมากว่าที่มานำเสนอและแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นกัน

            นี้แหล่ะครับชีวิตการเรียนของนักศึกษาฟิสิกส์การแพทย์ซึ่งจะต้องมีความกระตือรือร้น, ขยันและหมั่นเพียรอยู่ตลอดเวลา เนื่องจากมีงานและการสอบที่จะวิ่งเข้ามาหามากมาย ดังนั้นต้องมีการเตรียมพร้อมรับมือและช่วยเหลือกันในเพื่อนๆ นักศึกษา ซึ่งก็จะสามารถทำให้พวกเราทุกคนก้าวต่อไปด้วยกันครับ

 

Activity

           

         

         

        

       

            การเรียนการสอนนอกสถานที่ไม่ว่าจะเป็นที่ศาลายา, กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์, สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์, สำนักงานพลังงานปรมณูเพื่อสันติ

     

การทำการทดลองปฏิบัติการซึ่งได้ทำการทดลองหลากหลายซึ่งรูปที่นำมาเป็นเพียงส่วนเล็กๆ

ของการทำการทดลองเท่านั้น

    

งานเลี้ยงบัณฑิตใหม่และปฐมนิเทศนักศึกษาฟิสิกส์การแพทย์

  

จัดงานปีใหม่ พ.ศ. 2551 ภายในรุ่นนักศึกษาด้วยกัน

     

       

การแสดงที่ถือได้ว่าทุกๆ รุ่นจะต้องได้มีการคิดขึ้นในงานต่างๆ ซึ่งรูปเป็นการแสดงในงานเกษียณอาจารย์ประจำหลักสูตรและงานประชุมของสมาคมฟิสิกส์การแพทย์ไทย

 

การเข้าร่วมงานประชุมวิชาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องทางฟิสิกส์การแพทย์

 

  

การฝึกปฏิบัติงานทั้ง 3 สาขาวิชาทางรังสีวิทยาในโรงพยาบาลรามาธิบดี, จุฬาลงกรณ์และศิริราช

   

    

โรงเรียนฟิสิกส์การแพทย์--ห้องทำงานและห้องเรียน(ห้องกวี ทังสุบุตร) ของเราชาวนักศึกษาฟิสิกส์การแพทย์รามา

 

ไปเที่ยวต่างจังหวัดทั้งพัทยา(สวนนงนุช) และชลบุรี (ชะอำ)

 

งานสังสรรค์ในหมู่คณะเพื่อผ่อนคลายจากการเรียน

 

กิจกรรมสุดท้ายของการเรียนคือการเข้าร่วมหลักสูตรของคุณแม่สิริในการพัฒนาจิตให้เกิดปัญญาและสันติสุขเป็นเวลา 7 คืน