โคลงลาว...( จาก กาพย์กลอนสองฝั่งโขง โดย สีลา วีรวงส์ )
คำว่าโคลง ศัพท์คำนี้ บางแห่งเขียนเป็น โคง หรือ โครง บางแห่งเป็น คระโลง บ้างเป็นครรโลง ก็มี...ลักษณะเกาะเกี่ยวกันเข้าเป็นรูปร่าง หรือเกี่ยวพันกันอย่างเป็นระเบียบระบบ เช่น โครงกระดูก เป็นต้น ดังในหนังสือ สังข์ศิลป์ชัยตอนหนึ่งว่า
...สูนี่เป็นดั่ง โกกาแฮ้ง โฮมโครงควายเน่า
ฮู้ว่า โฮมเฮ่วไว้ มาเมี้ยนทีเดียว นี้เด ฯแปลงมาจาก กาพย์วิชชุมาลีบ้าง มหาวิชชุมาลีบ้าง และมหาสินธุมาลีบ้าง แต่ที่พบในหนังสือเรื่องท้าวฮุ่งท้าวเจือง มี ๒ อย่างคือ โคลง ๕ หรือวิชชุมาลีดั้น และโคลงสุภาพหรือมหาสินธุมาลี และในหนังสือชุมนุมตำรากลอนของกรมศิลปากร (ไทย) ซึ่งอ้างว่าได้มาจากหนังสือจินดามณี ของพระโหราธิบดีชาวเมืองสุโขทัย แต่งในแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช บอกไว้ว่าเป็นโคลงลาวมีชื่อกำกับไว้ทุกโคลงดังตัวอย่าง และยังพบโคลงกระทู้ในหนังสือ นภศูลบ้าง
๑. โคลง ๕ หรือวิชชุมาลีดั้น ใช้สัมผัสเหมือนกาพย์วิชชุมาลีหรือกลอนวิชชุมาลี แต่ที่เรียกว่า โคลง ๕ เพราะ มีเพียงบาทละ ๕ คำ เท่านั้น ส่วน คำเอก คำโท นั้นไม่ค่อยแน่นอนนัก โดยมากในโคลงบทหนึ่งให้ใส่ไม้เอก ๔ คำ ไม้โท ๒ คำและบางทีก็ใส่สลับที่กันได้เหมือนลักษณะของโคลงสี่สุภาพ ดังนี้(...โปรดติดตามตอนต่อไป...อิอิ)
........ฮ้องเพลงลาวก่อนเฮาสมาธิสั้น
ลาวไทยเป็นพี่น้อง
ฮ่วมสายน้ำของฮ่วมดื่มฮ่วมใช้
ลาวไทยนี้เกี่ยวดอง
ฮ่วมสายน้ำของมาแต่ปางปฐม
ไปฝั่งนั่นได้กินปลา
มาฝั่งนี่ได้กินข้าวภาษาควมเว้า
เฮาฟังได้เข้าใจกัน
ฮ่วมฮักแพงแบ่งปัน
ยืนยงคงมั่นคู่กับลำน้ำของ...
สวัสดีคะพิมว่า
เขียนกลอน(อ่อนหัดอย่างพิม) ยากแล้วนะคะ
อ่านโคลงนี้ลาวก็ม่วนดีคะ
แต่คงแต่งไม่เพราะเท่าคนอีสานเองนะคะ
อย่างนี้ต้องเรียกคณุพิมมาศ฿กษาดูคะ..อิอิ
สวัสดีเจ้าของบ้านคะ
ฝันดีคะ
สวัสดีครับ
ยังมีต่อใช่ไหมครับ
รออ่าน
อยากฟังเจ็ดหวด เจ็ดไห ฉบับลาวครับ
แวะมาอ่านกลอนลาวค่ะ
เคยแต่อ่านกลอนไทย
ขอบคุณมากค่ะ
โคลงลาว (ต่อ)
๑...ลูกเพียงพ่อ (คำเอก) แข็งเมือง
อย่าจงใจ จาก(คำเอก)เหน้า(คำโท)
มีคำเหลือง ล้านชั่ง(คำเอก)
เป็นเจ้า(คำโท)ผ่าน(คำเอก) นครขวางฯ
๒...ยั่งยั่งฟ่า(คำเอก) หัวปี
ฝนฮำดวง ดอก(คำเอก)หญ้า(คำโท)
จักหนีหนี บ่ได่(คำเอก)
เจ้าฟ้า(คำโท)วั่ง (คำเอก) เวใจ ฯลฯ
๑...เป็นดั่ง ห้างแฮ้วถึก ตีนสาร แลนอ
พายสารซัก เชือกแฮ้ว
เบ่านานขาด เป็นบั้น
แคล้วแคล้วกล่าว คำเมือ ฯ
๒............ ฟ้าคั่นท่อน เป็นดิน
เป็นดินเดีย ดาษหญ้า
นกยูงบิน สู่ไม้
ไม้ก็ ไม้ลำหม้า ยอดสูง ฯ (ท้าวฮุ่งท้าวเจือง)
( โฮม- รวม รุม , เฮ่ว – ป่าช้า , เมี้ยน-เก็บ, เหน้า-หนุ่มสาว , คำ-ทอง ,วังเว-ห่วงหน้าพะวงหลัง,หม้า – แช่ , หมัก )
๒.โคลงสุภาพ หรือมหาสินธุมาลี โคลงนี้มีกำหนดให้แต่งเป็น ๔ บาท บาทที่ ๑-๒-๓ มีบาทละ ๗ คำ ส่วนบาทที่ ๔ มี ๙ คำ ในบาทที่ ๑ ให้เพิ่มบุพบทได้ ๒ คำ และบาทที่ ๓ให้เพิ่มสร้อยได้ ๒ คำ ดังนี้
๑...มาลาก่องกิ่งก้าน งามตู
ดวงหนึ่งแลหลิงดู ชื่นช้อย
หอมฮดทั่วชุมพู ถนัดยิ่ง เฮียมเอย
ขอบพระคุณเจ้าข้อย ลื่นล้ำเสนโห ฯ (ท้าวฮุ่งท้าวเจือง)
ข้อยกเว้นบางอย่าง คือ ๑. คำที่ ๔ และที่ ๕ ในบาทต้นนั้นถ้าขัดข้องให้สลับที่กันได้ (อาคำโทไปแทนคำเอกเอาคำเอกไปแทนคำโท) ดังนี้
จักด่วนขีนฟ้าเล่า ยังฮัก
จักอยู่ดอมเฝือฝัก เพื่อนน้อง
จักดีบ่ดีนัก สะเทินห่าง พระเอย
นานขึ้นเยียวความข้อง พรากน้องหลายทาง ฯ
๒. คำที่ใช้ไม้เอกทั้งหมดเมื่อขักข้อง ให้ใช้คำตายแทนได้ (ตัวสะกด ก ด บ และคำในแม่ ก กา สระลหุ คือ อะ อิ อุ และสระที่ประสมด้วยวิสรรชนีย์มีรูป “สระอะ”ได้แก่ เอะ แอะ โอะ เป็นต้น ๓. ให้ใช้เอกโทษ และโทโทษ ได้ ( ให้เปลี่ยนคำไม้เอกเป็นไม้โท เช่น คำเรื่อง-เรื้องหรือ เฮื้อง เป็นต้น..................................................
ส่วนโคลงกระทู้ที่พบในหนังสือ นภศูล ไม่ค่อยถูกตามบังคับของโคลงสุภาพนัก แต่ก็แสดงให้เห็นว่า โคลงชนิดนี้มีอยู่ในแวดวงกวี อีสาน....
บุพเพเนวาส (บุพเพสันนิวาส)
บุพนั้น บุพเคยสืบสร้าง เพิงเพา
เพนั้น เพแสนเขา เขื่อนคั่น
เนนั้น เนนอให้เสนหา ฮักฮ่วม กันนา
วาสนั้น เป็นที่ได้กล่อมกลิ้ง สายสมร ฯ
เป็นต้น
( ตัวอย่างโคลงลาวไปหาเบิ่งในชุมนุมตำรากลอน....)
สีลา วีรวงส์ . กาพย์กลอนสองฝั่งโขงแบบแต่งกลอน ไทยเวียงจันทน์และแบบแต่งกาพย์สารวิลาสินี. สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ, ๒๕๓๗.
สวัสดีหนูพิมญดาคนงาม... เฮาก็บ่เก่งนักแต่ก็บ่เป็นหยังนี่ ก็ผู้รู้เยอะแยะ นักคิดนักค้นก็มาก...เพียงมีหัวใจนักปราชญ์ สุ จิ ปุ ลิ ก็ไปได้ ...เฮาบ่เคยดื่มไวส์แต่รู้ศิลปวิธีดื่มไวส์เป็นอย่างไรไว้ก็ดี. เฮาบ่เคยตีกอล์ฟแต่เฮียนฮู้วิธีการ ศิลปะและคุณค่าของกีฬากอล์ฟก็บ่เสียหายดอก...
สวัสดีค่ะอาจารย์ธวัชชัย...(แต่เฮาบ่มักให้ไผมาเอิ้นเฮาว่าอาจารย์ดอก...เฮาศรัทธาคำว่า "ครู"มากกว่านะ)เพิ่นนั่นแหละคือ คลังข้อมูล คลังคำ สารพัดอย่าง(เพิ่นฮู้เฮาแต่เฮาบ่ฮู้เพิ่น...ยุทธการนี้เฮาเสียเปรียบเต็มๆ)
อาจารย์ณฐมน...สวัสดีเช่นกันค่ะ
มาจอบเบิ่ง ดีๆหลาย