๒ ซังวิเย ๑๙๕๓

วันนี้ผมได้ลาภก้อนใหญ่ที่ถูกใจมากๆครับ ท้าวค้ำคูณ ผู้ช่วยของผมที่หงสา ถือหนังสือเก่ามาให้สี่เล่ม บอกว่ารื้อตู้หนังสือเก่าของคุณพ่อที่เคยเป็นเจ้าเมืองเชียงฮ่อน ได้หนังสือเก่านึกถึงอาจารย์เลยเอามาฝาก เป็นหนังสือที่พิมพ์สมัยระบอบเก่า อายุราวห้าสิบปีทุกเล่ม บางเล่มเขียนเป็นลายมือก็มี มีเล่มหนึ่งที่ผมถูกใจมากได้แก่ หนังสือ “ปื้มคู่มือกะสิกอน” แต่งโดย ท่าน พันท์ เหง้าสีวัทะนะ ในปี ๑๙๕๐ ตีพิมพ์ที่โรงพิมพ์ลาวทันสมัย เวียงจันทน์ วันที่ ๑๒ ซังวิเย ๑๙๕๓ (สมัยนั้นลาวยังเรียกเดือนตามภาษาฝรั่งเศส...แปลว่าเดือนมกราคม..วานผู้รู้ช่วยยืนยันครับ) นั่งพลิกดูด้วยความสุขแบบยากลำบากพอสมควรเพราะเป็นอักษรแบบเก่าใช้วิธีสะกดแบบเก่า และเห็นมีข้อมูลที่น่าสนใจ จึงนำมาเผยแพร่ ประโยชน์ที่หากจะมีจาากบันทึกนี้ขออุทิศให้กับผู้แต่งหนังสือ และท่านเจ้าเมืองคุณพ่อของค้ำคูณครับ

 

บันทึกนี้ขอเผยแพร่วิธีเพาะเห็ดแบบเก่า ที่ผู้เขียนบอกไว้ว่าไปดูตัวอย่างมาจากเวียดนามครับ “อยู่ประเทศแกวใต้ การปลูกเห็ดชนิดนี้แพร่หลายในแขวงต่างๆ ที่มีประชากรหลวงหลาย....เราหวังว่าพ่อนา และพ่อสวนประเทศเรา คงจะทดลองการปลูกนี้เบิ่ง...การปลูกเห็ดนี้เป็นเวียกว่างและบ่ต้องการทุนรอนหลายเลย

๑.     การเลือกที่ ดินที่เหมาะสมนั้นคือดินสูงน้ำบ่ท่วมจักเทื่อ เป็นดินทรายยิ่งดี และเป็นที่ร่ม ดินเค็ม(ดินเอียด) และดินส้ม(มีน้ำขังหน้าดิน) นั้นใช้บ่ได้เลย ต้องเฮดหนาน(แปลง)อยู่ใกล้แหล่งน้ำเพื่อสดวกในการรดน้ำ

๒.   การแปง(เตรียม)บ่อนปลูก และวัสดุเพาะ

·       การเตรียมดิน จงเฮดเป็นหนาน(แปลง) ลวงยาวตามใจ ส่วนลวงกว้างควรมีขนาด ๑.๒ ถึง ๑.๕ เมตรเพื่อให้เก็บเห็ดได้ง่าย พูนแปลงให้สูงจากพื้นเพื่อป้องกันน้ำขังซึ่งอาจทำให้เห็ดเน่าได้

·       การเตรียมวัสดุเพาะ สามารถใช้ฟางข้าวหรือหญ้าที่ใช้มุงหลังคา(ไม่ทราบชนิด...ที่เวียดนามน่าจะเป็นพวกหญ้าคา....เอหรือพวกกก...ผู้บันทึก) สำหรับฟางข้าวไม่ควรใช้ข้าวที่ปลูกบนดินเค็มหรือดินเปรี้ยว ฟางข้าวใหม่ต้องแช่น้ำสองสามวันจึงจะใช้ได้

๓.   วิธีการเพาะเห็ด มีสองวิธีดังนี้

·       วิธีแรก ให้วางฟางที่เปื่อยวางบนแปลงเสียก่อน แล้วเอาฟางวางทับอีกให้หนาประมาณ ๓๐ ซม. แล้วจึงเอาขี้เถ้าที่ได้จากการเผาฟางโรยข้างบน(ห้ามใช้ขี้เถ้าจากไม้) รดน้ำแล้วนำฟางมาวางและโรยหน้าด้วยขี้เถ้าจากฟางอีกรอบ จนกองเพาะเห็ดสูง ๗๐ซม. รดน้ำอีกรอบ แล้วเอาขี้เถ้าจากฟางโรยรอบๆกองเพาะเห็ด นำใบกล้วย ทางมะพร้าวมาปิดทับด้านบน

·       วิธีที่สอง กองฟางให้สูง ๗๐ ซม. แล้วเอาข้าวเหนียวตำให้แหลกพอสมควรผสมกับรำและแป้งเหล้ามาโรยใส่กองฟาง หรืออาจใช้ส่าเหล้าแทนก็ได้ จากนั้นให้นำต้นกล้วยผ่าสองหรือผ่าสี่มาวางทับเอาฟางคลุมบางๆอีกชั้นหนึ่ง แล้วคลุมด้านบนด้วยใบตองกล้วยหรือทางมะพร้าว

๔.   การดูแลรักษา

·       รดน้ำทุกวันแต่อย่าให้เปียกโชกเกินไป

·       ใช้น้ำจากสระจากท่าได้ แต่ห้ามใช้น้ำจากบวก(ปลักควาย)เด็ดขาด

·       ในฤดูฝนควรทำหลังคาคลุมกองเพาะเห็ด

๕.   การเก็บเห็ด      หากใช้ฟางเก่าเห็ดจะออกดอกหลังจากเพาะประมาณ ๒๕วัน หากเป็นฟางใหม่จะได้เก็บเห็ดภายใน ๖๐ วัน และสามารถเก็บเห็ดได้นาน ๔ เดือนจึงหมด เมื่อฟางเปื่อยหมดแล้วก็ทำการเพาะใหม่ในแปลงเดิมได้และการนำฟางที่เปื่อยออกจากแปลงควรเหลือชั้นฟางเก่าไว้บ้างเพื่อให้เป็นชั้นล่างของกองใหม่”

 

เป็นอย่างไรบ้างครับผมอ่านแล้วคิดว่าน่าลองนะครับ เป็นเห็ดอินทรีย์ปลอดสารไร้พิษทีเดียวครับ สมัยก่อนที่บ้านก็เคยได้ทานเห็ดจากกองฟางเก่าๆอย่างนี้เหมือนกัน รวมถึงเห็ดที่ขึ้นตามกองเปลือกถั่วเหลือง และกองต้นถั่วลิสงที่อร่อยพอๆกับเห็ดโคน ผมเองก็ว่าจะชวนพี่น้องที่หงสาทำตามบ้างเหมือนกัน ที่นี่สั่งเชื้อเห็ดเข้ามายากครับ ทางไกล ลองใช้แบบเก่าๆน่าจะดีครับ