เวลานี้ในประเทศไทยมีหลักสูตรปริญญาเอก ๒ แบบ  

1.     หลักสูตร PhD เน้นวิจัย    อาจารย์ที่ปรึกษาต้องเป็นผู้ทำวิจัยเชี่ยวชาญ ในสาขานั้นๆ   และนักศึกษาเข้าไปร่วมทำวิจัย ฝังตัวทำงานวิชาการ ร่วมกับอาจารย์ที่ปรึกษาอย่างเข้ข้น   ตัวอย่างของการจัดการเรียนการสอน และการฝึก นศ. ป. เอกอย่างจริงจังเข้มข้นอ่านได้ที่ http://gotoknow.org/blog/sirisuhk    เป็นตัวอย่างจาก Michigan State University

2.     หลักสูตร PhD เน้นเพื่อไปทำงาน   อาจารย์ที่ปรึกษาของมหาวิทยาลัยไม่มีความรู้ ไม่มีประสบการณ์ ไม่มีผลงานวิจัย ในหัวข้อที่ นศ. ป. เอกทำวิทยานิพนธ์    นศ. ต้องขวนขวายหาอาจารย์ที่ปรึกษาร่วมจากภายนอกเอาเอง   ไม่มีกิจกรรมฝึกทักษะวิชาการให้แก่ นศ. อย่างที่ อ. ศิริสุข รักถิ่น เขียนเล่าไว้ใน บล็อก ข้างบน

 

ผมเข้าใจว่า มีหลักสูตรปริญญาเอกแบบที่ ๓ อยู่ในหลายประเทศ   รวมทั้งในสหรัฐอเมริกา   ที่น่าจะเรียกได้ว่าเป็นการขายปริญญา   ไม่ได้เอาใจใส่คุณภาพของการศึกษาเลย   ตัวนักศึกษาก็ไม่ได้ต้องการฝึกฝนตนเองด้านวิชาการอย่างเข้มข้น   สิ่งที่ต้องการจริงๆ คือใบปริญญา และคำนำหน้าที่ผู้คนเรียกว่า ด็อกเตอร์  

 

มหาวิทยาลัยควรรับบุคคลที่ได้รับปริญญาเอกตามแบบที่ ๑ เท่านั้นเข้ามาเป็นอาจารย์ประจำ    แต่ควรรับบุคคลทุกแบบที่มีความรู้จริงในเรื่องนั้นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความรู้ปฏิบัติ มาร่วมเป็น อาจารย์ เฉพาะกิจ 

 

วิจารณ์ พานิช

๑๖ พ.ย. ๕๑