ข้าวที่อยู่ในนาก็อยู่ในระยะพลับพลึงรวงข้าวมีสีทองทั่วทุ่งนา

นาหลั่นป๊อบที่บ้านบวกตำบลดงดำอำเภอลี้ จังหวัดลำพูน

 

เมื่อวันที่ 3-5 พฤศจิกายน  2551 ผมได้มีโอกาสไปเยี่ยมคุณแม่ผม ที่จังหวัดลำพูน ขณะที่ผมขับรถยนต์ส่วนตัว ผ่านอำเภอเถิน จังหวัดลำปาง แล้วผ่านไปทางเขาลี้ อำเภอลี้จังหวัดลำพูน ในขณะที่ผมขับรถลงจากเขาลี้ กำลังจะเข้าสู่ตัวอำเภอลี้อีกประมาณ 3 กม.เศษ ได้ผ่านบ้านบวก ตำบลดงดำ อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน

 

 

          ขณะที่ผมกำลังเข้าเขตบ้านบวกอยู่นั้น ได้มองเห็นนาข้าวที่อยู่ในนาก็อยู่ในระยะพลับพลึง  รวงข้าวมีสีทองทั่วทุ่งนาไปหมด สวยงามมาก ทำให้ผมนึกถึงความทุกข์ยากของชาวนา กว่าจะใช้เวลาตั้งแต่เตรียมดินปลูกข้าว จนถึงการเก็บเกี่ยวรวงข้าวได้นั้นค่อนข้างจะใช้เวลานานพอสมควร อย่างน้อยก็ประมาณ 100-120 วัน บางครั้งของฤดูกาลทำนา ก็จะพบกับปัญหาภัยธรรมชาติ เช่น ฝนแล้ง น้ำท่วม ศัตรูพืชระบาด อยู่เป็นประจำ และบางครั้งในช่วงระยะเก็บเกี่ยวก็จะตรงกับฝนตกหนัก ทำให้เมล็ดข้าวมีความชื้นสูง การจำหน่ายก็จะขายได้ในราคาต่ำ

 

 

 

เรามารู้จักกับการทำนาหลั่นป๊อบ

 

          นาหลั่นป๊อบ มาจากภาษาพื้นบ้านทางภาคเหนือตอนบน หรือเป็นภาษาถิ่น นาหมายถึงการปลูกข้าวแบบปักดำในพื้นที่กระทงนา ป๊อบหมายถึงพื้นที่ของ กระทงนา  หลั่น หมายถึง พื้นที่นาที่เรียงกันเป็นขั้นบันได หากจะให้ความหมายรวมกันก็หมายถึง การทำนาของเกษตรกรชาวนาแบบขั้นบันไดนั่นเอง

 

 

             การทำนาส่วนใหญ่เกษตรกรชาวนาทางภาคเหนือตอนบน จะปลูกข้าวกันปีละ 1 ครั้งในฤดูนาปี โดยจะเก็บไว้บริโภคในครัวเรือน ส่วนที่เหลือค่อยนำไปจำหน่าย นี่หมายถึงเกษตรกรที่ยังรักษาวิถีการปลูกข้าวไว้บริโภค แต่ก็จะหลงเหลืออยู่ไม่มากนัก จะมีเกษตรกรในบางชุมชนเช่น ชุมชนในเขตอำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน  ซึ่งเป็นชุมชนที่ผมอาศัยอยู่ตั้งเด็ก เมื่อก่อนยังจำความได้ว่า เกษตรกรในชุมชนประกอบอาชีพทำนาแต่เพียงอย่างเดียว ต่อมาผ่านไปประมาณ  20  ปีให้หลัง จะไม่มีเกษตรกรชาวนาทำนาหลงเหลืออยู่เลยแม้แต่รายเดียว

 

 

              มันเกิดอะไรขึ้น มันเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว จากพื้นที่การปลูกข้าวเดิม ได้ปรับเปลี่ยนไปปลูกลำไยและมะม่วง เป็นระบบการผลิตหลักของคนที่อยู่ในชุมชน จะเห็นตัวอย่างที่ชัดเจนคือการเปลี่ยนแปลงของชุมชนที่อยู่ในตำบลเหล่ายาว อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน วิถีชีวิตของคนในชุมชน ได้ปรับเปลี่ยนไปจากเดิมมากเลยทีเดียว

 

 

 

              สิ่งที่มันเป็นมุมมอง ที่สะท้อนให้ผมฉุกคิดขึ้นมา ในขณะได้เดินทางผ่าน การทำนาหลั่นป๊อบ ที่บ้านบวก ตำบลดงดำอำเภอลี้ จังหวัดลำพูน น่าชื่นชมต่อการรักษาวิถีชีวิตของเกษตรกรชาวนา ที่ยังรักษาการทำนาแบบนาหลั่นป๊อบ ใว้ให้ลูกให้หลานได้เห็นอีกด้วย หากมีโอกาสดีๆ ผมอยากจะลงไปสัมผัส พูดคุย กับคนที่อยู่ในชุมชนบ้านบวก ตำบลดงดำ อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน  อะไรที่ยังทำให้เขาอนุรักษ์การทำนาหลั่นป๊อบไว้ได้ในชุมชนนั่นเอง น่าศึกษานะครับ( ตอนต่อไป ถอดบทเรียนเจ้าของสวนคูชิตที่บ้านโฮ่ง เชิญติดตามตามอ่านนะครับ)