วันอาทิตย์เช้าไปธุระแถวหลักสี่ มีเวลาไม่ถึงชั่วโมงระหว่างรอ แวะไปร้านเสริมสวยเพื่อตัดผม เจ้าของร้านออกมาทักทายแล้วบอกว่า “พี่นั่งรอก่อนนะ ขอกินข้าวก่อน” ฉันรอไม่ได้จริงๆ ก็เลยเดินออกมา
ทำให้หวนนึกไปถึงเช้าวันหนึ่งเมื่อ ๔๐ กว่าปีก่อน วันที่ลูกค้ามาขอซื้อตะปู ๔ ตัวที่ร้านของก๋ง
ร้านของก๋งเป็น “ห้างสรรพสินค้า” ของหมู่บ้าน ขายทุกอย่างยกเว้นของกิน ก๋งไม่มีวันยอมให้ลูกค้าแม้แต่คนเดียวเดินออกไปจากร้านโดยไม่ได้สินค้ากลับไป สองสิ่งที่ก๋งกรอกใส่หูฉันคือ
“เงินทุกสตางค์ของลูกค้ามีค่า”
“ลูกค้าที่เข้าร้าน เป็นผู้มีบุญคุณ”
ฉันเชื่อว่า ลูกหลานจีนทุกคนจะถูกสอนแบบนี้ ลูกหลานจีนจึง มัธยัสถ์ ขยัน อดทน สู้งาน
ห้างสรรพสินค้าของก๋งเป็นห้องแถวไม้ชั้นเดียวแคบๆ
ฟากหนึ่งของร้านเป็นตู้กระจกสูงจรดเพดาน ห่างออกมาประมาณคนเดินเข้าไปได้ วางตู้กระจกสูงระดับเหนือเอวผู้ใหญ่ บรรจุสินค้าวางเรียงเป็นหมวดหมู่ ตั้งแต่สมุด ดินสอ สบู่ ยาสีฟัน ด้าย เข็ม บุหรี่ ไพ่ ผ้าอนามัย ฯลฯ
อีกฟากเป็นตู้เครื่องมือช่าง อุปกรณ์ก่อสร้าง เช่น เลื่อย ค้อน ลวด มีด ขวาน ตะปู จารบี น้ำมันก๊าด ตะเกียง ฯลฯ
ลังตะปูขนาดต่างๆ วางที่พื้นซ้อนเหลื่อมกัน งานที่ฉันชอบมากที่สุดคือการใช้ซ่อมเหล็กตักตะปูชั่งแล้วห่อกระดาษห่อละ ๑ ขีดวางไว้ในลังแต่ละลัง ชั่งจาระบีห่อละ ๑ ขีดวางไว้บนฝาถัง เวลาคนมาซื้อหยิบขายได้ทันที
ก๋งเข้มงวดกับการชั่งน้ำหนักสินค้ามาก กำชับให้ชั่งพอดิบพอดี ไม่ขาดไม่เกิน ก๋งยอมให้ฉันชั่งเกินขีดได้เล็กน้อยถ้าจำเป็น แต่ห้ามขาด เพราะเป็นการคดโกงลูกค้า
ทุกเช้าฉันจะช่วยก๋งยกของที่วางตามทางเดินออกไปแขวนโชว์ไว้กับประตู บ้างวางเรียงหน้าร้าน เปิดทางเดินพอให้ลูกค้าเดินเข้ามาได้
เช้าวันหนึ่ง ก๋งนั่งพุ้ยข้าวต้มอยู่ ลูกค้าเดินเข้ามาแล้วร้องบอกว่า “เจ๊กซ้อง ซื้อตะปู ๔ ตัว ขายมั้ย” ชาวบ้านเรียกก๋งแบบนั้น “เจ๊ก” เป็นคำเรียกคนจีน ก๋งชื่อ ซ้อง แซ่อึ้ง มาจากซัวเถาตั้งแต่อายุ ๑๖
เป็นการซื้อที่แปลก ก๋งละจากชามข้าวมาต้อนรับ ถามได้ความว่าจะเอาไปตอกผูกสายมุ้ง ก๋งก้มลงหยิบตะปูขนาดสองนิ้ว ๖ ตัว พลางพูด “แถมให้” เดินไปเปิดถังจารบี จิ้มตะปูทุกตัวลงในจารบี อธิบายว่า “เวลาตอกเข้าไม้จะได้ไม่งอ” ห่อกระดาษส่งให้ลูกค้า “สลึง” คือราคาตะปูห่อนั้น
ลูกค้าออกไปแล้ว ก๋งคีบเหรียญสลึงอยู่ตรงหน้าฉัน พูดว่า “ลูกค้าเข้าร้านต้องได้ของกลับไป สลึงเดียวก็คือเงิน จำไว้”
อาทิตย์ ๑๒ ตุลาคม ๒๕๕๑
ขอบคุณที่ให้กำลังใจค่ะหมอนน