คำเรียกที่แตกต่างกันนี้กำหนดโดยลักษณะพิธีสถาปนา

เจริญพร สมาชิกทุกท่าน

ประเทศไทยเป็นดินแดนแห่งพระพุทธศาสนานับเนื่องกันมาแสนนาน ครั้งกรุงสุโขทัย มีปรากฏในศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราช หลักที่ ๑ กล่าวถึงศาสนาว่า"มีปู่ครู มีเถร มีมหาเถร สังฆราชปราชญ์เรียนจบปิฎกไตร"

มาสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ปรากฏในราชกิจจานุเบกษาว่า ตำแหน่งที่สมเด็จพระสังฆราชมีคำเรียกเป็น ๓ อย่าง คือ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า สมเด็จพระสังฆราชเจ้า และสมเด็จพระสังฆราช

คำเรียกที่แตกต่างกันนี้กำหนดโดยลักษณะพิธีสถาปนา ซึ่งประมวลได้เป็น ๒ ลักษณะ คือ พระราชพิธีสมณุตมาภิเษก และพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช

คำเรียก สมเด็จพระมหาสมณเจ้า นั้นหมายถึง พระบรมวงศานุวงศ์ผู้ได้รับ มหาสมณุตมาภิเษก ทรงเศวตฉัตรลายทอง ๕ ชั้น

คำเรียก สมเด็จพระสังฆราชเจ้า นั้นหมายถึง พระบรมวงศานุวงศ์ผู้ได้รับสถาปนา แต่มิได้รับมหาสมณุตมาภิเษก ทรงเศวตฉัตรลายทอง ๕ ชั้น

คำเรียก สมเด็จพระสังฆราช นั้นหมายถึง ท่านผู้ได้รับสถาปนาที่มิใช่พระบรมวงศานุวงศ์ ทรงเศวตฉัตร ๓ ชั้น

สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรินายก (สุวฑฺฒโน เจริญ คชวัตร ป.ธ. ๙) รับสถาปนาเป็นสมเด็จพระสังฆราช องค์ที่๑๙ แห่งกรุงรัตนโกสิทร์ ณ วันที่ ๒๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๓๒ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช โปรดเกล้าฯ ให้มีพระราชพิธีสถาปนา สมเด็จพระสงัฆราช ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เสด็จสถิต ณ วัดบวรนิเวศวิหาร นับแต่บัดนั้นเป็นต้นมาจวบจนปัจจุบัน

วโรกาสที่จะทรงมีพระชนมายุ ครบ ๙๕ พระพรรษา ณ วันที่ ๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ นี้ สมควรที่พุทธศาสนิกชนคนไทยทั้งมวลจะได้ประพฤติดี ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ สำแดงกตเวทิตาคุณถวายแด่ สมเด็จพระสังฆราช โดยพร้อมเพรียงกัน.

ที่มา เอกสารเผยแพร่โครงการเผยแผ่พระเกียรติคุณ