คืนนี้... ระวังเปรตมาเยี่ยม !

วันนี้... แรมค่ำ ๑ เดือน ๑๐ ถือกันว่าเป็นวันสารททำบุญเดือนสิบหนแรก และวันแรม ๑๕ ค่ำ เดือนสิบก็จะเป็นวันสารททำบุญเดือนสิบหนหลัง ซึ่งเรื่องวันสารทนั้น ผู้เขียนเคยเล่าไว้บ้างแล้ว (ผู้สนใจคลิกที่นี้)... วันสารททำบุญเดือนสิบปักษ์ใต้นี้ เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า วันชิงเปรต โดยวันทำบุญหนแรกเรียกว่า วันรับเปรต ส่วนวันทำบุญหนหลังเรียกว่า วันส่งเปรต

การทำบุญเดือนสิบหรือวันชิงเปรตนี้ เกิดขึ้นเมื่อไหร่ ผู้เขียนก็ไม่ทราบประวัติ รับรู้กันแต่เพียงว่าการทำบุญเดือนสิบเพื่ออุทิศไปให้เปรตผู้เป็นญาตินั้นมีเค้าเงื่อนที่มาจากติโรกุฑฑสูตร ซึ่งเรื่องราวจะเป็นไปอย่างไรนั้น ผู้สนใจจะทราบก็ คลิกอ่านที่นี้ สำหรับบันทึกนี้จะเล่าเฉพาะเรื่องราวปรำปราของปักษ์ใต้บ้านเราเท่านั้น...

ฟังมาตั้งแต่จำความได้ว่า พอถึงเดือน ๑๐ แรมค่ำ ๑ ของทุกปี ยมบาลก็จะปล่อยให้เปรตกลับมาเยี่ยมญาติได้กึ่งเดือน ดังนั้น วันนี้จึงมีการทำบุญครั้งแรกเพื่อต้อนรับเปรตที่กลับมาเยี่ยม (วันรับเปรต) และพอเปรตจะกลับในวันแรม ๑๕ ค่ำ ก็จะมีการทำบุญอีกครั้งเพื่อเลี้ยงส่งพร้อมของฝากแก่บรรดาเปรตที่จะจากไป (วันส่งเปรต)...

จำได้ว่า สมัยก่อนตอนเป็นเด็กนั้น ตอนเย็นๆ พวกเราซึ่งวิ่งเล่นอยู่ที่บริเวณลานข้างบ้านนั้น มักจะถูกผู้ใหญ่ที่ผ่านไปผ่านมา บอกว่า แค่ค่ำแล้ว หลบบ้านได้แล้ว เค้าปล่อยเปรตมาคืนนี้... ซึ่งพวกเราก็มักจะกล้าๆ กลัวๆ (ถ้าอยู่กันเยอะก็กล้า แต่ถ้าเล่นอยู่ ๒-๓ คน ไม่นานก็จะแยกย้ายกันกลับ 5 5 5...) และในช่วงกึ่งเดือนนี้ สังเกตได้ว่า ตามลานข้างๆ บ้านนั้น เด็กๆ ค่อนข้างจะเลิกวิ่งไล่จับกันเร็วเป็นพิเศษ... แต่พอทำบุญส่งเปรตแล้ว พวกเด็กๆ ก็จะเล่นกันจนผู้ใหญ่มาตามอีกครั้ง โดยอ้างว่า ยมบาลพาเปรตกลับหมดแล้ว (5 5 5...)

แต่นั้นแหละ ! บางครั้งเลยวันทำบุญส่งเปรต ๒-๓ วันแล้ว ถ้าวิ่งเล่นอยู่น้อยคน ก็อาจถูกผู้ใหญ่ที่ผ่านมาล้อว่า เฮ หลบขึ้นเรือนได้แล้ว เปรตยังหลบไม่หมดที แลกเดียวเห็นเงาสูงๆ ผ่านไปวาบๆ ... พวกเราเด็กๆ ก็มาคิดกันว่า เออ ! น่ากลัว ยังมั้งเหลย... จึงแยกย้ายกันกลับบ้านอีกครั้ง (5 5 5....)

แม้ว่าข้ออ้างที่ผู้ใหญ่บอกเรื่องเปรต อาจใช้หลอกให้เด็กๆ ขึ้นเรือนได้ก่อนเวลาปกติก็จริง แต่บางครั้งเรื่องเปรตก็อาจเป็นข้ออ้างที่เด็กใช้โต้กลับผู้ใหญ่ได้เหมือนกัน กล่าวคือ บางครั้งผู้ใหญ่ต้องการให้เด็กไปซื้อของหรือเอาบางสิ่งบางอย่างจากเรือนใกล้ๆ กันในเวลากลางคืน... เด็กก็ปฏิเสธไม่ไปโดยอ้างว่า กลัวเปรต... (5 5 5...) คราวนี้ แม้บางครั้งผู้ใหญ่จะอ้างว่าเปรตไม่มีจริง แต่เด็กบางคนก็ยืนยันว่าไม่ไปเด็ดขาดเพราะกลัวเปรต ดังนั้น ผู้ใหญ่จึงต้องไปเอง (5 5 5...)

สมัยก่อน เรื่องเปรตในช่วงเดือนสิบนี้ มักจะมีสำนวนที่อ้างถึงอยู่เสมอ เช่น บางคนที่เกียจคร้านการงานไม่ค่อยทำ ก็อาจถูกสั่งสอนว่า ทำงานทำการเสียบ้าง ช่วงนี้เปรตมาเยี่ยม บัดสีพวกเปรตมั้ง ! (5 5 5...) สำหรับบางคนที่เกะกะเกเร หรือเมามายไม่เป็นเรื่องเป็นราว ก็อาจถูกตำหนิว่า  เดือนสิบแล้ว หยุดเสียมั่ง ! เหม่อ ! ไม่อายเปรต ! (5 5 5...)

สมัยก่อนสังคมไม่ซับซ้อน ในสังคมหนึ่งมีวัฒนธรรมเดียว ข่าวสารก็ไม่หลากหลาย ดังนั้น เมื่อถึงเดือนสิบ คำหนึ่งที่มักอ้างถึงก็คือ เปรต... แต่ปัจจุบันสังคมซับซ้อน มีความหลากหลายสูงเป็นพหุวัฒนธรรม การบริโภคข่าวสารก็มาจากทั่วโลก อย่างไรก็ตาม คงจะไม่โบราณจนเกินไปนัก ถ้าจะเตือนว่า...

  • คืนนี้... ระวังเปรตจะมาเยี่ยม