|
...
ผลจากการศึกษาวิจัยพบว่า คนไทยเรากินแมลง 44-196 ชนิด
ในจำนวนนี้เป็นแมลงยอดนิยม 20-25 ชนิด
คนภาคอีสานและภาคเหนือมีเมนูอาหารแมลงมากกว่าภาคอื่นๆ
ต่อมาความนิยมในการกินแมลงได้แพร่กระจายไปทั่วประเทศ
ช่วงเวลาที่แมลงเหล่านี้ชุกชุมได้แก่
ช่วงเมษายน-สิงหาคม แมลงบางชนิดมาจากการเลี้ยงหรือการทำฟาร์ม เช่น
หนอนไหม ผึ้ง จิ้งหรีดไข่(จิ้งหรีดขาว) ฯลฯ
...
เดิมคนไทยเรากินแมลงในรูปการยำ ห่อหมก
อู๋(อาหารมีน้ำปรุงนิดหน่อย หรือขลุกขลิกทางอีสาน) น้ำพริก นึ่ง ลวก
แกง ปิ้ง ย่าง และคั่ว
ต่อมามีการนำวิธีผัด
ทอดมาใช้ และประยุกต์เข้ากับอาหารตะวันตก เช่น เบอร์เกอร์ แซนด์วิช
ฯลฯ
...
กล่าวกันว่า อาหารแมลงช่วยให้คนจำนวนมากคลายจากอาการ
"คิดถึงบ้าน" ได้
เช่นเดียวกับนักท่องเที่ยวตะวันตกที่ส่วนหนึ่งอาศัยเบอร์เกอร์
หรือแซนด์วิชช่วยบรรเทาอาการ "คิดถึงบ้าน" ได้เช่นกัน
ทุกวันนี้แมลงตามธรรมชาติในไทยมีไม่พอต่อความต้องการ(อีกต่อไป...)
จึงต้องนำเข้าจาก "พี่แขมร์" ผ่านตลาดโรงเกลือ อำเภออรัญประเทศ
จังหวัดสระแก้ว สรุปคือ อาหารแมลงส่วนหนึ่งเป็นของนอก หรืออาหารนำเข้า
(import)
...
ท่านอาจารย์ ผศ.ดร.จินตนา หย่างอารี ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการ
แห่งสถาบันวิจัยโภชนาการ
มหาวิทยาลัยมหิดลได้กล่าวถึงข้อดีข้อเสียของอาหารแมลงไว้อย่างเป็นระบบ
ผู้เขียนขอนำคุณสมบัติของอาหารแมลงมาเล่าสู่กันฟังทั้งข่าวดี
(ซึ่งมักจะมาพร้อมกับข่าวร้าย)ครับ
...
(1). โปรตีนสูง
- แมลงดิบ
100 กรัมให้โปรตีน 9-65 กรัม ใกล้เคียงโปรตีนจากไข่ไก่ หมูบด
หรือเนื้อไก่ดังตาราง
...
| อาหาร |
โปรตีน
(กรัม) |
| ไข่ไก่ 1 ฟอง |
13 กรัม |
| หมูบด 100 กรัม |
18 กรัม |
| เนื้อไก่ 100 กรัม |
28 กรัม |
| แมลงดิบ 100 กรัม |
9-65 กรัม |
...
- แมลงที่มีโปรตีนค่อนข้างสูงได้แก่
ปาทังก้า (27) แมงมัน (65)
- แมลงส่วนใหญ่มีโปรตีนใกล้เคียงกับหมูบด
เช่น หนอนไม้ไผ่ (9) จิ้งหรีด (17) แมงกระชอน (15) กินูน
(13)
(หน่วยโปรตีน =
กรัมต่ออาหาร 100 กรัมหรือ 1 ทัพพีเล็ก)
...
-
ถ้ามองคุณภาพของโปรตีน
(ดีที่สุดคือ ร่างกายนำไปใช้ได้มากเทียบเท่าไข่) หนอนไหมมีคุณภาพดีที่สุด
รองลงมาเป็นหนอนไม้ไผ่ จิ้งหรีด ตัวต่อ และปาทังก้า
โปรตีนจากแมงกินูนมีคุณภาพค่อนข้างต่ำ
- ภาพรวมของโปรตีนจากแมลงคือ
ดีปานกลาง
...
(2). กำลังงาน
- แมลงอาจแบ่งเป็น 2
กลุ่มได้แก่ กลุ่มให้กำลังงานสูง
และกลุ่มให้กำลังงานปานกลาง
...
- กลุ่มให้กำลังงานสูงได้แก่
กลุ่มไม่มีเปลือกหนา เช่น หนอนไหม หนอนไม้ไผ่ ตัวอ่อนผึ้ง ตัวต่อ
ไข่มดแดง ฯลฯ > ให้กำลังงานประมาณ 140-230 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม
(ประมาณ 1 ทัพพีเล็ก) หรือประมาณ 2-3 เท่าของข้าว 1 ทัพพีเล็ก (80
กิโลแคลอรี)
...
- กลุ่มให้กำลังงานปานกลางได้แก่
กลุ่มที่มีเปลือกหนา เช่น จิ้งหรีด ตั๊กแตน ปาทังก้า แมงตับเต่า ฯลฯ
และเด็ดปีกออก > ให้กำลังงานประมาณ 90-150 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม
(ประมาณ 1 ทัพพีเล็ก) หรือประมาณ 1-2 เท่าของข้าว 1 ทัพพีเล็ก
(80 กิโลแคลอรี) ดังตาราง
...
| อาหาร |
กำลังงาน
(กิโลแคลอรี) |
| ข้าว 1 ทัพพีเล็ก |
80 |
| แมลงไม่มีเปลือกหนา |
140-230 |
| แมลงมีเปลือกหนา |
90-150 |
...
- แมลงที่ผ่านการทอดจะมีกำลังงานเพิ่มขึ้นประมาณ
3-4 เท่า ถ้าชุบแป้งทอดจะดูดซับน้ำมันได้มากมายมหาศาล
และจะให้กำลังงานเพิ่มขึ้นสูงกว่านี้มาก
- ตัวอย่างดังตาราง (คิดต่อ
100 กรัม หรือประมาณ 1 ทัพพีเล็ก)
...
| กำลังงาน
(กิโลแคลอรี) |
กำลังงาน
(กิโลแคลอรี) |
| หนอนไม้ไผ่ดิบ > 230 |
หนอนไม้ไผ่ทอด > 644 (2.8 เท่า) |
| จิ้งหรีดดิบ > 133 |
จิ้งหรีดทอด > 465 (3.5 เท่า) |
...
(3). ไขมัน
-
แมลงที่มีไขมันสูงได้แก่
หนอนไม้ไผ่มีไขมัน 20% แมลงที่เหลือมีไขมันปานกลางได้แก่
ไขมัน 4-12% ได้แก่ ปาทังก้า จิ้งหรีด หนอนไหม และตัวต่อ
(ไขมันในที่นี้คิดจากน้ำหนัก)
- อาหารทั่วไปควรมีไขมันไม่เกิน
27-30% จะเห็นว่า
อาหารแมลงที่ไม่ผ่านการทอดหรือผัดจะมีไขมันค่อนไปทางต่ำ
(4-20%)
...
- แมลงกลุ่มหนอน
(แมลงเด็กหรือดักแด้) ดูดซับน้ำมันได้มากกว่าแมลงที่โตแล้ว
(แมลงผู้ใหญ่) ประมาณ 2.5 เท่าตัว
- แมลงผู้ใหญ่ดูดซับน้ำมันจากการทอดหรือผัดได้ 13-17% ส่วนแมลงเด็ก
เช่น หนอนไม้ไผ่ หนอนไหม ฯลฯ ดูดซับน้ำมันจากการทอดหรือผัดได้ 35%
(ไขมันในที่นี้คิดจากน้ำหนัก)ดังตาราง
...
| ไขมันในแมลงก่อนทอดหรือผัด |
ไขมันในแมลงหลังทอดหรือผัด |
| แมลงดิบ 4-12% |
เพิ่มขึ้น 13-17% เป็น 17-29% |
| หนอนไม้ไผ่ (20%) หรือหนอนไหม |
เพิ่มขึ้น 35% เป็น 55% |
...
- ความสามารถในการดูดซับน้ำมันจะเพิ่มขึ้นมากถ้ามีการทำอาหารแบบชุบแป้งทอด
(ดูดซับมากกว่าการนำไปผัดหรือทอดโดยไม่ชุบแป้งก่อน)
- สรุปคือ
แมลงที่ผ่านการทอดจะเปลี่ยนสภาพจากอาหารไขมันต่ำ
กลายเป็นอาหารไขมันปานกลาง (กรณีหนอนผู้ใหญ่) สูงจนถึงสูงมาก
(กรณีหนอนเด็ก ดักแด้ หรือหนอนที่ผ่านการชุบแป้งทอด)
...
(4). โคเลสเตอรอล
- การกินโคเลสเตอรอลมากเกินอาจทำให้ไขมันในเลือดสูงขึ้นได้
จากการศึกษาพบว่า จิ้งหรีดมีโคเลสเตอรอลสูง (105)
...
- แมลงอื่นๆ
มีโคเลสเตอรอลสูงปานกลาง เช่น ปาทังก้า (66) แมงกินูน (56) หนอนไม้ไผ่
(34) ฯลฯ (หน่วยโคเลสเตอรอล = มิลลิกรัมจากอาหาร 100 กรัม)
ดังตาราง
...
| แมลง |
โคเลสเตอรอล
(มิลลิกรัมจากอาหาร 100 กรัม)
|
| จิ้งหรีด |
105 |
| ปาทังก้า |
66 |
| แมงกินูน |
56 |
| หนอนไม้ไผ่ |
34 |
...
- สรุปคือ
แมลงส่วนใหญ่มีโคเลสเตอรอลปานกลาง
ยกเว้นจิ้งหรีดมีโคเลสเตอรอลสูง
- น้ำมันที่ใช้ทอดในไทยส่วนใหญ่เป็นน้ำมันปาล์มกับน้ำมันหมู
น้ำมันเหล่านี้มีกรดไขมันอิ่มตัวค่อนข้างสูง
และอาจทำให้ร่างกายสร้างโคเลสเตอรอลเพิ่มขึ้นได้ (โคเลสเตอรอล 80%
สร้างในร่างกาย 20% ได้จากอาหารที่ทำจากสัตว์)
...
(5). คุณภาพของกรดไขมัน
- จากการศึกษาพบว่า
แมลงดิบได้แก่ จิ้งหรีด จิโปม ปาทังก้า
และจินูนมีสัดส่วนกรดไขมันไม่อิ่มตัวตำแหน่งเดียว
กรดไขมันไม่อิ่มตัวหลายตำแหน่ง และกรดไขมันอิ่มตัวในสัดส่วน
1:1:1
...
-
สรุปคือ
ไขมันในแมลงดิบเป็นไขมันที่ดีกับสุขภาพคล้ายน้ำมันชั้นดี เช่น
น้ำมันรำข้าว ฯลฯ ถ้าไม่กินมากเกิน
(น้ำมันทุกชนิดไม่ดีกับสุขภาพถ้ากินมากเกิน)
- ถ้ากินแมลงทอด...
น้ำมันชนิดดีในแมลงจะซึมออก น้ำมันที่ใช้ทอด
ซึ่งส่วนใหญ่เป็นน้ำมันที่ไม่ค่อยดีได้แก่ น้ำมันปาล์มและน้ำมันหมู
จะซึมเข้าในเนื้อแมลง
ทำให้ได้น้ำมันชนิดไม่ค่อยดีเข้าไปแทน
...
(6). สารไคติน
-
แมลงมีสารไคติน
ซึ่งเป็นสารที่พบในเปลือกกุ้ง
ปู และแมลง
...
- สารไคตินช่วยจับไขมันได้ในระดับหนึ่ง
ซึ่งจะช่วยลดระดับไขมันในเลือด (โคเลสเตอรอล และไตรกลีเซอไรด์) ได้
(ถ้าไม่กินมากเกิน และไม่ผ่านการทอดหรือผัด)
- ข้อควรระวังของการกินสารชนิดนี้คือ
ถ้ากินมากเกินหรือเคี้ยวไม่ละเอียด
อาจทำให้เกิดอาการระคายเคืองบริเวณโคนลิ้นได้
...
- นอกจากนั้นสารวุ้นจากการย่อยไคติน
(ไคโทซาน) อาจรบกวนการดูดซึมวิตามินที่ละลายในน้ำมันได้แก่ วิตามิน A,
D, E, K ได้ถ้ากินเป็นประจำ หรือกินติดต่อกันนาน
- ถ้าร่างกายดูดซึมวิตามิน D
ได้น้อยลงจะทำให้การดูดซึมแคลเซียมลดลง
กระดูกและฟันจะไม่แข็งแรง
...
(7). แร่ธาตุ
- แมลงมีแร่ธาตุโพแทสเซียม
(potassium) และฟอสฟอรัสสูง
...
- สารโพแทสเซียมช่วยป้องกันโรคความดันเลือดสูง
และป้องกันอาการอ่อนเพลียจากการทำงานออกแรง-ออกกำลังได้ดี
- สารฟอสฟอรัสช่วยบำรุงกระดูกและฟัน
...
(8). วิตามิน
- แมลงมีวิตามิน B1,
B2 เล็กน้อย สรุปง่ายๆ คือ
แมลงไม่ได้มีคุณค่าทางอาหารโดดเด่นในด้านวิตามิน
...
(9). ยาฆ่าแมลง
- โอกาสได้รับยาฆ่าแมลงหรือสารกำจัดศัตรูพืชจากแมลงมีค่อนข้างต่ำ
เนื่องจากเป็นอาหารราคาค่อนข้างสูง
...
- จากการศึกษาพบว่า
พ่อค้าแม่ค้าจะเลือกซื้อแมลงที่มีชีวิตหรือสด
เพื่อลดการเน่าเสียของแมลงที่ตายระหว่างการขนส่ง
- สรุปคือ
แมลงเป็นอาหารที่มีระดับสารเคมีค่อนข้างต่ำ
เนื่องจากแม่ค้าพ่อค้านิยมตัวแมลงเป็นๆ ไปขาย
ทำให้ต้องคัดเลือกตัวแมลงที่แข็งแรง
ไม่ตายจากสารเคมีมาจำหน่าย
...
สรุปคือ แมลงมีแนวโน้มจะเป็นอาหารที่มีคุณค่าทางอาหารสูง
โดยเฉพาะถ้ากินแต่น้อยและกินไม่บ่อยเกิน
เนื่องจากคุณสมบัติดังต่อไปนี้
- โปรตีนปานกลางจนถึงสูง >
เฉลี่ยแล้วสูงกว่าเนื้อ
...
- ไขมันต่ำจนถึงปานกลาง >
ถ้าทอดจะทำให้ไขมันเพิ่มเป็นปานกลาง สูง หรือสูงมาก
โดยเฉพาะถ้าชุบแป้งทอด
- โคเลสเตอรอลปานกลางถึงสูง
...
สรุปง่ายๆ คือ
แมลงเป็นอาหารที่มีความเข้มข้นของสารอาหารอยู่ในระดับปานกลางจนถึงสูง
ถ้ากินน้อยๆ
ไม่เกินครั้งละครึ่งทัพพีเล็ก (40 กรัม) หรือประมาณครึ่งกำมือ
หรือกินนานๆ ครั้ง มีแนวโน้มจะดีกับสุขภาพ
ถ้ามากกว่านั้นจะทำให้เสี่ยงอ้วน
...
การกินอาหารแมลงเป็นประจำ โดยเฉพาะแมลงที่ผ่านการทอด
ทำให้เสี่ยงต่อโรคอ้วน อ้วนลงพุง และไขมันในเลือดสูงเพิ่มขึ้น
โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้ากินเป็นกับแกล้มอาจทำให้กินมากเกินไปจนเสี่ยงอันตรายได้
อาจารย์จินตนาแนะนำว่า
ถ้าเทียบกับไข่แล้ว... อาหารกลุ่มแมลงแพงกว่าไข่
จึงควรกินอาหารแมลงด้วยวิธีดังต่อไปนี้
...
- เลือกชนิดไม่ผ่านการผัดหรือทอดดีกว่าชนิดผ่านการผัดหรือทอด
- ไม่ควรกินมากเกิน
- ไม่ควรกินติดต่อกันนานๆ
- ไม่ควรกินเป็นกับแกล้มเหล้า
(เนื่องจากมักจะทำให้กินเพลินจนอ้วนหรืออ้วนลงพุง)
นั่นคือ
อาหารประเภทนี้ "น้อยไว้ละดี" และ "มากไป-บ่อยไปไม่ดี"
...
ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ
...
ที่มา
...
-
ขอขอบพระคุณ > ท่านอาจารย์ ผศ.ดร.จินตนา หย่างอารี.
เรื่องเด่นจากปก > แมลงกินได้ อร่อย มีคุณค่า แต่... >
หมอชาวบ้าน ปี 30 ฉบับ 353 หน้า 18-25.
...
-
ข้อมูลและการอ้างอิงในบล็อก
"บ้านสุขภาพ" เป็นไปเพื่อส่งเสริมสุขภาพ และป้องกันโรค
ไม่ใช่รักษาโรค
-
ท่านที่มีโรคประจำตัว
หรือมีความเสี่ยงต่อโรคสูง... ควรปรึกษาแพทย์ ทันตแพทย์ พยาบาล
เภสัชกร
หรือหมออนามัยที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้
...
- ขอขอบพระคุณ >
อ.นพ.ศิริชัย ภัทรนุธาพร สสจ.ลำปาง + อ.นพ.โอฬาร ยิ่งเสรี
ผอ.รพ.ห้างฉัตร + อ.อรพินท์ บุญเสริม + อ.อนุพงษ์ แก้วมา +
อ.ณรงค์ ม่วงตานี > สนับสนุนเทคนิค iT.
-
นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ ศูนย์แพทย์ชุมชน (CMU)
แม่สัน-เมืองยาว โรงพยาบาลห้างฉัตร > 14 กันยายน
2551.
...
|
ขอขอบคุณอาจารย์ขจิต...
ขอขอบคุณอาจารย์ขจิต...
โอ้โฮ...พ่อหนูชอบทานมากเลยค่ะ ไปตลาดเป็นต้องได้ติดมือมาทุกที
ต้องปริ๊นท์เอาไปให้พ่ออ่านก่อนค่ะ
พ่อดื้อค่ะ ไม่ค่อยปฏิบัติตาม...แต่โชคดีที่ท่านรักการออกกำลังกาย
ขอบพระคุณมากค่ะ
ขอขอบคุณ.... คุณ your sister...
ภาพรวมแล้ว...