จากประสบการณ์การทำงานด้านเกษตรอินทรีย์ และการทำนาแบบแปลงสาธิตมาระยะหนึ่ง ทำให้ผมได้ข้อสรุปถึงสาเหตุอย่างน้อย ๑๕ ประการ ที่ทำให้เกษตรกรทั่วไป ไม่ให้ความสนใจในการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ หรือเกษตรอินทรีย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในประเด็นของความพยายามที่กลุ่ม เครือข่ายเกษตรอินทรีย์ได้พยายามพัฒนาระบบเกษตรอินทรีย์จนเป็นวาระแห่งชาติแล้ว แต่การขับเคลื่อนก็ยังค่อนข้างล่าช้า จากหลายภาคส่วน ทั้งในส่วนของราชการ นักวิชาการ กลุ่มเกษตรกร และเกษตรกรโดยทั่วไป ซึ่งมีดังนี้
1. ไม่ภูมิใจในการเป็นชาวนา หรือ พยายามที่จะเป็นชาวนาที่ดี
2. ชอบทำงานที่ง่ายๆ ไวๆ
3. แม้จะเรียกตัวเองว่าชาวนา แต่มักไม่ให้เวลาหรือความสำคัญกับการทำนา
4. ชอบทำงานตามความประเพณี และความเคยชิน มากกว่าการใช้ความรู้
5. มีความรู้บ้าง แต่ไม่ซาบซึ้งในคุณค่าของปุ๋ยอินทรีย์ และการผลิตอาหารที่ปลอดภัย เพื่อการบริโภคหรือเพื่อขาย
6. เกษตรกรส่วนใหญ่คิดว่าปุ๋ยอินทรีย์ให้ผลช้า ได้ผลผลิตน้อย
7. ไม่ใฝ่หาความรู้ในการหา สร้าง และพัฒนาระบบการใช้ปุ๋ยอินทรีย์
8. ไม่มีวัสดุอินทรีย์ที่สะดวก หรือใช้ได้ทันที
9. ไม่จัดระบบ วางแผนชีวิต และระบบการเกษตรให้มีปุ๋ยอินทรีย์ไว้ใช้ในครัวเรือน
10. ไม่ค้นหาแหล่งวัสดุที่ใช้ทำปุ๋ยอินทรีย์
11. เมื่อจะใช้ปุ๋ยอินทรีย์ก็คิดแต่จะซื้อจากผู้อื่น ซึ่งทำให้รู้สึกว่า แพงกว่าการใช้ปุ๋ยเคมี เพราะต้องใช้ในปริมาณมากกว่า จึงจะได้ผลเท่ากัน โดยเฉพาะในปีแรก ๆ หลังจากดินเสื่อมโทรมจากการใช้ปุ๋ยเคมีมานาน
12. มีความรู้บ้าง แต่ไม่แน่ใจว่าการใช้ปุ๋ยและสารเคมีที่ถูกวิธีคืออย่างไร
13. รู้บ้าง แต่ไม่เข้าใจถึงโทษและผลเสียที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ปุ๋ยเคมี และสารเคมีที่ไม่ถูกต้อง
14. รู้บ้าง แต่ไม่ซาบซึ้งถึงข้อเสียของการใช้ปุ๋ยเคมีและสารเคมีที่ไม่ถูกวิธี
15. ไม่พยายามพัฒนาระบบการพึ่งตนเอง มีแต่หวังพึ่งคนอื่น
ใน ๑๕ ประการนี้ ผมคิดว่า เป็นประเด็นสำคัญที่เราจะต้องช่วยกันประคับประคองให้เกษตรกรโดยทั่วไปได้เข้าใจตัวเอง รู้ปัญหาและขีดจำกัดที่เกิดขึ้นในระบบการผลิตทางการเกษตรที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน เพื่อการแก้ไขอย่างถูกต้องทั้งในระยะสั้นและระยะยาว
อยากดูแปลงนาเกษตรอินทรีย์ของอาจารย์ในปีจังครับ ว่าข้าวงามเพียงใด
เชิญเลยครับ
ตอนนี้สูงท่วมหัวแล้ว จะเริ่มเกี่ยวเดือนหน้าครับ
แต่ที่ทราบมา ชาวไร่ ชาวนา ก็หันมาสนใจมากขึ้นนะคะ
แต่คงยังต้องโน้มน้าวกันอีกนานเหมือนกัน
พอดีทำสวนเล็กๆที่บ้าน ลองอ่านดูค่ะ เป็นส่วนที่ย่อยที่สุดแล้ว
เป็นคนกลัวสารเคมีค่ะ
ผมก็กำลังสู้แบบสุดตัวครับ
ตอนนี้กำลังเขียนโครงการสนับสนุน ที่จะดึงชาวบ้านมาร่วมให้ได้มากอีกสักหน่อย
ตอนนี้เสียงเรายังแผ่วเหลือเกิน คนไม่ค่อยได้ยิน ได้ยินก็ไม่ชัด เขียนก็ไม่มีใครอ่าน ทำแปลงให้ดูก็ยังไม่เชื่อ ไม่สนใจ ไม่ทำตาม ด้วยเหตุข้างต้นนั่นแหละครับ
จึงต้องหาทางดิ้นต่อไปครับ