องค์ความรู้ภาษาไทย

'พาน'หรือ'พาล'

กระดานสนทนาในเว็บไซต์ของราชบัณฑิตยสถาน คือ www.royin.go.th ได้มีผู้ตั้งคำถามเกี่ยวกับภาษาไทยในแต่ละวันจำนวน    มิใช่น้อย “พานจะเป็นลม” หรือ “พาลจะเป็นลม” เป็นคำถามหนึ่งที่มีผู้สอบถามมา ดังนั้น     ผู้เขียนขอใช้บทความนี้ตอบคำถามดังกล่าว   พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้อธิบายคำว่า “พาน” ไว้ดังนี้   ๑. เป็นนาม หมายถึง    ๑.๑ ภาชนะมีเชิงประเภทหนึ่ง มีหลายชนิด บางชนิดมีรูปทรงคล้ายจาน บางชนิดมีรูปทรงคล้ายขัน เชิงมีรูปร่างต่าง ๆ กัน ใช้สำหรับใส่สิ่งของมีดอกไม้ธูปเทียนเป็นต้น    ๑.๒ ตอน, บั้น, (ใช้แก่สิ่งของบางชนิด) เช่น พานท้ายปืน พานท้ายเรือ    ๑.๓ ฐานของนมหรือเต้านมเกิดเป็นไตแข็งขึ้นเริ่มอาการแห่งความเป็นหนุ่มสาว, เรียกอาการของนมหรือเต้านมที่    มีลักษณะเช่นนั้นว่า นมขึ้นพาน หรือ นม     แตกพาน   ๒. เป็นวิเศษณ์ หมายถึง ทำท่าว่า เช่น พานจะเป็นลม พานจะตาย พานจะโกรธ, พี่ก็พานแก่ชราหูตามัว (สังข์ทอง)   ๓. เป็นกริยา หมายถึง พบปะ มักใช้เข้าคู่กับคำ พบ เป็น พบพาน หรือ พานพบ, เช่น ไม่ได้พบพานเสียนาน; ขวาง, กีดขวาง, ขึงขวาง, เช่น เอาเชือกมาพานไว้ เมื่อคนมาปะทะก็จะล้มลง, กั้นไว้ เช่น พานคน    ข้างหลังไว้, ระให้หมดไป เช่น เอาไม้กวาดพานหยากไย่   ตกลงได้คำตอบแล้วใช่ไหมครับว่า     “พานจะเป็นลม” หรือ “พาลจะเป็นลม”   ผู้ที่ต้องการสอบถามปัญหาในการใช้ภาษาไทยติดต่อได้ที่ราชบัณฑิตยสถาน โทร. 0-2356-0466-70, http://www.royin.go.th หรือส่งคำถามมาที่ แผนกการศึกษา เดลินิวส์ [email protected]