นี่เป็นครั้งที่ ๒ ที่ผมไปอำเภอแม่สอด จ. ตาก อำเภอที่ใหญ่กว่าตัวจังหวัด ไปครั้งแรกเมื่อปี ๒๕๓๖ โดยไปกับคณะ วปรอ. ๓๕๕ ได้ข้ามไปฝั่งเมียวดีของพม่า มีการต้อนรับด้วยการแสดงฟ้อนพม่า ที่มีการรำเท้าตวัดชายผ้านุ่งอย่างชำนาญ และมีการแสดงที่แสดงความเป็นนักรบที่ห้าวหาญของชายพม่า เป็นครั้งแรกในชีวิตที่ผมได้ชมการแสดงของพม่า ช่วงนั้นเราได้รับการต้อนรับจากทางทหารพม่าเป็นพิเศษ เพราะเพื่อนร่วมรุ่นของเรา พลโท สนั่น ขจรกล่ำ (ต่อมาเป็นพลเอก) สนิทสนมกับทางการทหารพม่าเป็นพิเศษ พลโทสนั่นบอกพวกเราตั้งแต่ตอนนั้นว่าผู้มีอำนาจแท้จริงคือขิ่นยุ้น ซึ่งอยู่หลังฉาก ไม่ใช่คนที่แสดงตัวเป็นผู้นำในขณะนั้น
ไปคราวนี้ ๑๐ – ๑๑ ส.ค. ๕๑ ตามคำเชิญของชมรมพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย ที่มีคุณจรรยาวัฒน์ ทับจันทร์ เป็นประธาน เพื่อไปฟังการรายงานผลการวิจัยเชิงคุณภาพ เรื่องการดูแลผู้ป่วยใกล้ตาย ที่โรงพยาบาลแม่สอด
เย็นวันที่ ๑๐ เรานั้งเครื่องบินบางกอก แอร์เวย์ส ไปลงที่สุโขทัย แล้วนั่งรถไปอีก ๑๗๐ ก.ม. ใช้เวลา ๓ ช.ม. ท่ามกลางถนนที่คดเคี้ยวและเปียกฝน ระหว่างทางมีป้ายบอกว่าไปทางเดียวกับที่เราไปนี่แหละจะไปถึงน้ำตกทีล่อซู ที่ได้ชื่อว่าสวยงามที่สุดในประเทศ ไทย แต่กลับมาดูแผนที่ที่บ้าน พบว่าต้องไปคนละทางกับแม่สอด คือวกลงใต้ไปทางอำเภออุ้มผางอีกไกลมาก ดูแผนที่แล้วเข้าใจว่าจังหวัดตากเป็นจังหวัดชายแดนติดกับพม่าเป็นระยะทางยาวมาก ทางเหนือจรดจังหวัดแม่ฮ่องสอน ทางใต้จรดจังหวัดกาญจนบุรี ฝั่งพม่าเป็นรัฐกะเหรี่ยง สังคมของอำเภอแม่สอดจึงเป็นสังคมชายแดน มีคนพม่าเข้ามาทำงานพอๆ กับคนไทยในพื้นที่ คนเหล่านี้เข้ามาใช้บริการสุขภาพของอำเภอ โดยที่ทางโรงพยาบาลไม่มีทางไปขอรับงบประมาณจากทางใด เพราะ สปสช. เขาไม่มีงบประมาณเป็นค่าบริการคนต่างด้าว เป็นความยากลำบากของระบบที่ไม่เป็นไปตามสภาพความเป็นจริงของสังคม
เราถึงแม่สอดเมื่อเวลาเลย ๒ ทุ่มไปแล้ว จึงตรงไปยังสถานที่นัดพบ คือสวนอาหาร ข้าวเม่า – ข้าวฟ่าง ที่มีชื่อที่สุดของแม่สอด และไปเปิดสาขาที่เชียงใหม่อีก ๑ แห่ง การตกแต่งต้นไม้ของสวนอาหารสวยงามมาก เราไปเห็นกลางคืน สวยแบบหนึ่ง เขาว่ากลางวันสวยกว่ามาก อาหารก็อร่อย ที่แปลกคือปลาดุกฟูผัดพริกขิง ปลาเมยนึ่งซีอิ๊วทรงเครื่อง และต้มโคล้งปลากรอบก็อร่อยมาก ท่านผู้อำนวยการโรงพยาบาลแม่สอด พญ. กนกนาถ พิศุทธกุล กรุณาไปเลี้ยงอาหารต้อนรับ
เราพักค้างคืนที่ วัฒนา วิลเลจ รีสอร์ท ๓๗๓/๑ ถ. พระธาตุผาแดง โทร. ๐๕๕ ๕๓๓ ๔๖๘ – ๗๐ ซึ่งอยู่ห่างจากตัวอำเภอออกไปราว ๕ – ๖ ก.ม. ฝนตกตลอดคืน ชาวแม่สอดบอกเมื่อตอนกลางวันของวันที่ ๑๑ ว่าฝนตกติดต่อกันมาเป็นวันที ๕ แล้ว จึงได้ความรู้ว่าที่นี่ได้รับอิทธิพลจากมรสุมฝั่งทะเลอันดามัน เมื่อลมฝนพัดมาโดนภูเขาก็ตกที่แม่สอด คล้ายๆ กับที่ระนองนั่นเอง คนที่แม่สอดคุยให้ฟังเรื่องความชื้นตอนหน้าฝน เหมือนที่ผมเคยพบที่สงขลาไม่มีผิด
เช้ากินข้าวต้มกับผัดยอดฟักแม้ว ผัดถั่วงอก และจับฉ่าย ที่โรงแรม แล้วไปประชุมที่โรงพยาบาลแม่สอดเลย พอกินข้าวเที่ยงเสร็จเราก็ออกเดินทางกลับท่ามกลางสายฝน เนื่องจากฝนตกเราจึงกะให้มีเวลาเดินทางอย่างระมัดระวังมากหน่อย ผมอยากให้รถผ่านไปไปดูตลาดริมเมยแต่ไม่กล้าร้องขอ เพราะต้องออกนอกเส้นทางไป ๖ ก.ม. ไปกลับ ๑๒ ก.ม. แต่ระหว่างทางเราก็ได้แวะตลาดมูเซอร์ ซึ่งอยู่ริมทางห่างจากแม่สอดมาทางจังหวัดตากประมาณ ๔๐ ก.ม. ตลาดนี้ใหญ่มาก น่าจะยาวตามแนวถนนถึง ๑๐๐ เมตร เราลงไปตอนฝนตกหนัก ของจำพวกผักสดและกล้วยไม้ป่าถูกมาก ผักคล้ายๆ กับที่มีขายที่โครงการหลวง แต่ราคาถูกกว่ามาก คุณหม่อง โชเฟอร์ของชมรมพยาบาลชุมชน ซึ่งเป็นชาวโคราช บอกว่าคนขายเป็นมูเซอร์ คนปลูกเป็นกะเหรี่ยง
ระหว่างทางกลับเป็นช่วงบ่ายทิวทัศน์สวยมาก สวยแบบครึ้มฝน ยอดเขามีหมอกคลุม สวยไปอีกแบบ ภูเขามีต้นไม้เขียวชะอุ่ม
เรากลับกรุงเทพด้วยสายการบินบางกอก แอร์เวย์จากสุโขทัย ไปลงที่สุวรรณภูมิ โดยผมหอบมะระหวานกับต้นกระเทียมต้นยาวเท่าแขนขึ้นเครื่องบินกลับมาด้วย กลับมาถึงบ้านมันหอม (เหม็น?) ตลบอบอวล เช้าวันที่ ๑๒ ภรรยาผัดกุ้งให้กิน อร่อยชื่นใจ ต้นกระเทียมมัดละ ๒ ต้น ราคา ๒๐ บาท ส่วนลูกมะระหวาน ๓ กิโล ๒๐ บาท พรุ่งนี้จะผัดไข่กินตอนเย็น
วิจารณ์ พานิช
๑๒ ส.ค. ๕๑
|
ไม้ประดับงามด้วยไฟส่อง ที่ภัตตาคารข้าวเม่า ข้าวฟ่าง
|
ดอกบัวที่บานกลางคืน หุบเวลากลางวัน
|
|
เหง้าไม้ไผ่ ศิลปะธรรมชาติ
|
แม่สอดเมืองภูเขา มีดอกไม้งาม
|
|
สาวพม่า ทำหน้าที่รีเซพชั่นที่วัฒนาวิลเลจรีสอร์ท |
หน่อไม้ไผ่ |






สวัสดีครับ
ผมไม่ได้ไปต้อนรับอาจารย์เพิ่งมาทราบตอนหลังว่าอาจารย์มาเป็นวิทยากรด้วย แต่คิดว่าอาจารย์คงให้เกียรติจังหวัดตากในครั้งต่อๆไปครับ
จังหวัดตากมีความแตกต่างของสองฝั่งตะวันตก/ตะวันออกค่อนข้างมากเหมือนคนละจังหวัด มีชายแดนไทยพม่ายาวที่สุดของประเทศ 560 กิโลเมตร มีพื้นที่ชายแดน ห่างไกล ยากลำบาก คละวัฒนธรรมและชนอพยพชาวต่างด้าวจำนวนมาก กิจกรรมด้านสุขภาพในพื้นที่จึงมีมากทั้งงานปกติและงานที่ทำร่วมกับเอ็นจีโอต่างชาติ
พื้นที่บนดอยหลายแห่งไม่มีบุคลากรสาธารณสุขเช่นที่อุ้มผาง ท่าสองยาง ทางเราต้อจัดฝึกอบรมคนในพื้นที่โดยทำหลักสูตพนักงานสาธารณสุขชุมชน 6 เดือนเพื่อไปอยุ่ใน ศสช.ที่ห่างไกล
ตอนนี้เรากำลังร่วมมือกับวิทยาลัยชุมชนตาก จัดทำหลักสูตรเจ้าพนักงานสาธารณสุขชุมชนโดยการเรียนการสอนที่จัดให้สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ เรียนในพื้นที่ สอนโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในจังหวัดตาก ทางสำนักงานสาธารณสุขอำเภอจะช่วยคัดคนในพื้นที่ที่มีประสบการณ์ช่วยงานด้านสาธารณสุขอยู่แล้ว มีลูกมีครอบครัวอยู่ในพื้นที่เอามาเรียนภาคพิเศษศุกร์-เสาร์-อทิตย์ 2 ปีครึ่ง ตอนนี้ยังไม่ทราบว่าหลักสูตรจะผ่านการอนุมัติของ สกอ.ได้หรือไม่ครับ ถ้าผ่านได้จะช่วยแก้ปัญหาบุคลากรสาธารณสุขในพื้นที่ชายแดนจังหวัดตากได้อย่างมาก เพราะแก้ปัญหาแบบเดิมมาหลายปียังแก้ไม่ได้ การคัดเด็กนักเรียนมัธยมจากอำเภอมาเรียนก้ยังแก้ไม่ได้เพราะเรียนจบแล้วก็ไม่อยากกลับมาอยุ่อำเภอตัวเองเนื่องจากหลายคนชินกับชีวิตในเมืองใหญ่ไปแล้ว