สวัสดีครับ ผมเคยเกริ่น เกี่ยวกับเรื่อง การสร้างสรรค์ดนตรัพื้นบ้านล้านนา สะล้อ ซึง ด้วยทักษะกระบวนการ ซึ่งนับว่ามีส่วนสำคัญในการที่จะพัฒนาทักษะกระบวนการด้านต่างๆให้กับนักเรียน เช่น ทักษะการปฏิบัติ ทักษะกระบวนการ 9 ประการ ทักษะกระบวนการกลุ่มฯ ซึ่งเป็นทักษะที่มีความจำเป็นในการดำรงชีวิตของนักเรียน แต่ก่อนที่จะใช้ดนตรีพื้นบ้านล้านนา สะล้อ ซึง มาพัฒนาทักษะกระบวนการเหล่านี้ ผมขอแนะนำเกี่ยวกับประเภท ดนตรีพื้นเมือง หรือดนตรีพื้นบ้านล้านนา ให้ทราบโดยสังเขปก่อนนะครับ
วงดนตรีพื้นเมือง อาจจำแนกตามประเภทของเครื่องดนตรีได้ดังนี้
1. ประเภทวงเครื่องสายพื้นเมือง เรียกว่า วง สะล้อ ซอ ซึง ประกอบด้วย สะล้อ ซึง ปี่หรือขลุ่ยพื้นเมือง
(หรือขลุ่ยหลีบ) ใช้กลองพื้นเมือง (กลองป่งป้ง) และฉาบ เป็นเครื่องประกอบจังหวะ สำหรับฉิ่งไม่นิยม
ใช้กับวงประเภทนี้ แต่จะนำมาใช้ก็ได้
2. วงปี่จม เป็นวงประเภทเครื่องเป่า จะมีปี่ขนาดต่างๆ กัน เล่นรวมกัน 3 -4 เลา หรืออาจจะเล่นถึง 5 เลาโดยมีซึงเป็นเครื่องประกอบ ซึ่งจะทำหน้าที่เป็นเครื่องประกอบทำนองและจัีงหวะ จะไม่ใช้เครื่องประกอบ จังหวะอย่างอื่นมาร่วมเล่นด้วย วงปี่จุมจะใช้ประกอบการซอ
3.วงป้าดก๊อง หรือวงเท่งติ้ง มีลักษณะคล้ายวงปี่พาทย์ จะมีระนาด ป๊าด(ฆ้องวง) ปี่แน ฉาบใหญ่(สว่า) กลองเท่งติ๊ง (ตุ้มปิ้ง)
4. วงก๊องก๋อง เป็นวงประเภทที่ใช้กลองเป็นเครื่องดนตรีหลัก ในการบรรเลง มีหลายประเภท เช่น
4.1 วงก๋องตึ่งนง หรือ ตึ้งบ้ง มีกลองแอว กลองตะล๊ดป๊ด และฉาบใหญ่ (สว่า) มีการนำปี่แนมาประกอบ ใช้บรรเลงประกอบการฟ้อนเล็บและขบวนแห่ครัวทาน
4.2 วงกลองปู่จา (บูชา) มีกลองสองหน้าขนาดใหญ่และขนาดเล็ก เรียกว่า ลูกตุบ อีกประมาณ 3 ลูก เวลาตีจะมีผู้ตีใช้ไม้เรียวเล็ก ๆ ตี ข้างกลอง ตีให้จังหวะ เรียกว่า ตีแสะ บางแห่งอาจจะนำฆ้องใหญ่
ฆ้องโหม่งขนาดกลาง และฉาบใหญ่ เป็นเครื่องประกอบจังหวะ นิยมใช้ตีเมื่อเป็นสัญญาณบอกเหตุ
เรียกประชุม แจ้งเหตุฉุกเฉิน ตีเป็นสัญญาณบอกวันโกน ตี เป็นพุทธบูชาในวันพระ หรือ ตีเป็น
มหรสพในงานบุญของวัด
4.3 กลองสะบัดชัย เป็นกลองที่ย่อส่วนมาจากกลองในข้อ 4.2 โดยลดขนาดตามความยาวของตัวกลอง ลง แล้วใส่คานหาม ใช้คนหาม 2 คน เพื่อให้สะดวกต่อการเคลื่อนย้าย เพื่อนำมาประกอบในขบวนแห่ การตี ผู้ตีกลองจะฟ้อนเชิง (เจิง) ตบมะผาบ และใส่ลีลาการต่อสู้ เช่น การใช้ หมัด เท้า เข่า ศอก
ประกอบการตี ทำให้น่าชมยิ่งขึ้น
4.4 วงกลองซิงฆ้อง คล้ายวงกลองยาวของภาคกลาง หรือกลองยาว ของชาวไต ในแคว้นสิบสองปันนา
