พลังเจาะที่เจาะทั้งเลือดและเจาะทั้งใจ และเรื่องของป้า งอ.งู

               

        การสร้างเสริม หมายถึง การเข้าไปเอื้ออำนวย ส่งเสริม เสริมพลัง (empower) ไม่ใช่เข้าไปสอนหรือถ่ายทอดความรู้ นี้ คือ หัวใจของการจัดการความรู้ในพื้นที่ของเรา  

เรื่องราวครั้งนี้เป็นเรื่องของ คนต้นแบบเบาหวาน(รุ่นที่ 1 ปี 2549) ที่ผันตัวเองจากป่วยเป็นโรคเบาหวาน เป็นมือวางอันดับที่ 1 ในการเจาะเลือด พี่สำรวย คนต้นแบบ 1 ใน 4 ของตำบล ที่ค้นพบกับตัวเองว่า พี่สำรวยมีความสุขมากๆ ในการได้ช่วยเจาะเลือดให้คนที่มารับบริการ และบริการไปเจาะเลือดให้แก่คนป่วยที่บ้าน เราให้พี่สำรวย เป็นคนต้นแบบในการช่วยคัดกรองโรคและช่วยทำ SMBG ในกลุ่มเบาหวานที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำบ่อยๆ

        แล้วเราก็พบกับป้างอ.งู (ขออนุญาตข้าม.คอ ควาย เพราะฟังไม่ไพเราะเสนาะหูจ้า..) เราไปเยี่ยมบ้านเพราะ ป้าเข้าพักรักษาตัวด้วยภาวะน้ำตาลต่ำอยู่เป็นประจำ..จากประวัติที่ส่งมาหาเราบ่อยๆ ย้อนหลังปี 50 ป้าเข้าโรงพยาบาล 5 ครั้ง แต่ป้าก็ยังรักเรา (ประชดหน่ะ..)เพราะ ป้างอ.งู เหมือนจะเลือกเกิดอาการ คือ ไม่ admit ด้วยภาวะน้ำตาล ภายใน 24 ช.ม.หลังจำหน่ายจาก ร.พ.แต่ก็นั่นแหละ ป้าป้างอ.งู ทำเองเราครั่นเนื้อครั่นตัว อยากออกเยี่ยมอยู่เรื่อยๆ

ป้างอ.งู เฉียดตายมาหลายรอบ  ทายซิคะ สภาพชีวิต ป้างอ.งู เป็นอย่างไร.....คะ...เราคิดผิด

 ป้างอ.งู นอนยิ้มได้..อยู่บ้านแบบสบายอารมณ์ เพราะป้างอ.งู ไม่มีอาการน้ำตาลต่ำ น๊อคสถานเดียว เป็นลม สบายใจ มาร.พ ป้างอ.งู อยู่บ้านกับสามีที่เป็นอัมพฤต Brianinfaction แขนขาซ้ายอ่อนแรงเกรด 3 แต่ยังเดินยิ้มได้ หุงข้าวให้ป้ากินได้ อยากหวังความรู้เชิงลึกที่ถ่ายทอดให้ลุงดูแลป้า.. เพราะดูแววตาที่นั่งยิ้มคนเดียวอย่างมีความสุข บอกได้ว่า ข้าว 1 ถ้วย ใส่น้ำ 2 ถ้วย ได้เท่านั้นจ้า..

        ส่วนป้างอ.งู ก็มีภาวะความจำเสื่อมหน่อยๆ จำได้ประเดี๋ยว ประด๋าว และตาก็มองไม่ชัด การเจาะเลือดด้วยตนเองทีบ้าน ก็ต้องโบกมือบ๊าย บาย เราได้พี่สำรวยคะ มาทำ SMBG   และในวันนี้ที่เราออกเยี่ยม

เราพบป้างอ.งู นอนเล่นท่าเจ้านาง..โดยมีเรานั่งเป็นนางสนมอยู่ข้างป้า..เฮ้ย ไม่ใช่... ป้านอนยิ่มอย่างมีความสุขที่ใต้ถุน เวลาที่เราไปเยี่ยมเป็นเวลาเกือบบ่ายสาม ป้าบอกไม่หิว ยังไม่ได้กินข้าว พี่สำรวยเจาะเลือดพบ ระดับน้ำตาล 48mg% พี่ดูหน้าป้านอนยิ้มสลับกันมองตัวเลขในเครื่อง และพี่สำรวยก็เจาะใหม่ พร้อมสอนเทคนิคการเจาะเลือดใหม่ว่า เจาะแบบนี้ บีบเลือดเม็ดโตๆ หน่อย ปรับปากการะดับ 3 ดูดเลือดใส่แผ่นให้พอ (ป้องกันผลเลือดต่ำจากเทคนิกผิด) ผลได้ 51mg%  อ้อนิ่งดูว่าจะทำอย่างไร

 พี่ชาญไปคว้าถุงยาและให้ป้าอธิบายว่าใช้ยาผิดขนาดหรือเปล่ารวมถึงถามเทคนิคการฉีดยา

พี่สำรวยวิ่งไปที่ครัวหาขวดน้ำตาล แก้วน้ำ เตรียมไปชงน้ำตาลให้ป้า และตะโกนถามว่า

 “มีลูกอมไหม”

 ด้วยความเป็นเซียนน้ำตาลต่ำ ป้าตอบเสียงดังฟังชัด

 “ไม่มี..ไม่มีลูกอม น้ำหวานก็ไม่มี” 

โธ่.. ใครว่า ป้าความจำเสื่อม  ศีล 5 ก็ไม่ผิด ป้าไม่ได้ โกหก เพราะไม่มีจริงๆ  555 แต่ยังดีที่มีนมเปรี้ยวอยู่ในตู้เย็นที่มัดอยู่ในถุงแน่นเชียวเหมือนไม่ต้องการจะกินมัน ..แล้วป้า งอ งู ก็นอนท่าเดิม ยิ้มเห็นเหงือกแดงแจ๋...ดื่มนมเปรี้ยว 1 ขวด  สักพักใหญ่ เจาะเลือดใหม่ได้ 81 mg%  คราวนี้คนต้นแบบ..ก็เลยคลายอาการตื่นเต้นไปได้   

ป้างอ งู คงต้องได้รับการดูแลแบบใกล้ชิด ก็จะเป็นใครก็คนต้นแบบของเรา 3 -4 คนจะผลัดกันมาดูแลและอ้อก็จะกลับมาอีกครั้งพร้อมทีม เพื่อวางแผนการดูแลและชักชวนป้าเข้าคลินิกเบาหวาน ป้าจะได้หยุด Shopping การรักษา และมานอนยิ้มได้อย่างไม่มีอาการน้ำตาลต่ำ

        สรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้

1.   ใครว่าป่วยแล้วจะทุกข์ ป้า ง งู อยู่กับโรคได้อย่างมีความสุข ทุกข์กาย อาจจะมี แต่ดูแล้วไม่ทุกข์ใจ ป้า ง งู ยินดีให้ความร่วมมือในการรักษาทุกอย่าง แต่ป้าบอกมันลืมหนะ “บอกอะไรแล้วชอบลืม” ยิ้มเห็นเหงือกแดงแจ๋ เราก็แฮะ แฮะ เน๊อะ ไม่เครียดนะไม่เครียดน่า ปัญหาแก้ได้ก่อนกลับ ป้า งองูถาม

 “เออ.. หมอ.. หมอบอกให้ป้าพกอะไรนะ ป้าลืม” 

 “ป้าค่ะ..พกถุงยางอนามัย  เฮ้ย พกลูกอมจ้า” ฮากันไป ทั้งป้าและเรา

2.   ความเก่งของทีม PCU พลายชุมพลที่เป็นผู้เห็นแววคนต้นแบบและนำมาสร้างเป็นทีมที่เก่งในด้านต่างๆ เจาะเลือด การใช้ยาฉีด อาหาร ที่ทำงานเป็นทีมแบบเข้าขากันดี และเป็นบุคคลสำคัญที่ทำให้เรากลับจากเยี่ยมบ้านอย่างสบายใจว่า ช่วงระยะเวลารอคอยการรักษา ป้า งอ งู ก็จะมีผู้ดูแลที่ยินดี เต็มใจ ให้บริการ ตลอด 24 ชม.

3.  ผลของการทำงานในอีกด้าน..เราต้องยอมรับว่า เราจะมีผู้ป่วยยากๆ แบบนี้มากขึ้นมากขึ้น จากการเจาะและเข้าถึง โดยเฉพาะที่คลินิกเบาหวาน ที่มีผลงานมาฝากอาจารย์วิรัชสัปดาห์ละหลายราย ทำให้ หน้าห้องของอาจารย์วิรัช มีแต่ผู้ป่วยนั่งรถเข็นมาจอดเรียงกันเป็นแถวเหมือนลู่วิ่งรอเข็นรถแข่ง  (จินตนาการตามซิ..เหมือนจริงๆนะ) 

หมายเหตุ

        ครั้งหน้าเรากำลังวางแผนการดูแลช่วยเหลือ ป้า จอ จาน ที่เป็นเบาหวานและมีอาการไตวายระยะสุดท้าย และกำลังจะปฏิเสธการรักษาด้วยหลายเหตุผล..หรืออาจกำลังรอเราแก้ไข.. แต่เชื่อเถอะ..ระบบบริการสุขภาพ ไม่ปล่อยให้คนไข้อยู่ในทางตัน..โดยหาทางออกไม่ได้ และเราจะเชื่อมระบบการดูแลระหว่างเรา- ป้า จอ จาน - สู่หน่วยไตเทียม..ได้อย่างไร ติดตามนะคะ

 (ขอเรียนเชิญ ชมรมเพื่อนช่วยเพื่อนโรคไต พิษณุโลก ไปด้วยกันนะคะ)