น้ำบริสุทธิ์เป็นเครื่องดื่มทั่วไปของชาวสยาม
ชาวต่างชาติที่มาเยือนเมืองไทยนับตั้งแต่ สมัยกรุงศรีอยุทธยาจวบจนต้นรัตนโกสินทร์ มักจะกล่าวต่อๆกันว่า คนไทยแต่เดิมไม่สู้ ดื่มสุราเท่าใดนัก นักสังเกตการณ์สมัยพระนารายณ์ เช่น ลาลูแบร์ แชรแวส และสังฆราช แห่งเบริธ กล่าวเหมือนกันว่า น้ำบริสุทธิ์ เป็นเครื่องดื่มทั่วไปของชาวสยาม[ลาลูแบร์: 91, แชรแวส : 95, เดอบูรช์ : 49] เครื่องดื่มที่นิยมรองลงมาคือ น้ำชา และถือว่าเป็นเครื่องดื่มที่ควรแก่การต้อนรับแขกผู้มาเยี่ยม [ลาลูแบร์ : 93 , เดอร์บูรช์ : 49] ธรรมเนียมต้อนรับดังกล่าวยังตกทอดมาถึงสมัยรัชกาลที่ 4 และ 5 เป็นอย่างน้อย [ปาลเลกัวซ์ :198, ยัง :356] และใช่ว่าจะจำกัดเฉพาะแวดวง สามัญชนก็หาไม่ เครื่องดื่มที่เสนาบดีไทย สมัยรัชกาลที่ 2 ใช้รับรองคณะราชฑูตของจอห์น ครอว์เฟิด ก็คือน้ำชา [เบาวริง : 7]
ข้อความข้างต้นเป็นเนื้อหาส่วนหนึ่งของหนังสือ ประวัติศาสตร์การบริโภคสุราในสังคมไทย ซึ่งเขียนโดย พระไพศาล วิสาโล ตีพิมพ์เมื่อ ปี 2536 กระผมหยิบหยกเรื่องนี้มาเขียน เพื่อชวน “ตั้งคำถาม”ต่อสิ่งที่เราชอบพูดกันว่า การดื่มเหล้าเป็นวัฒนธรรมของสังคมไทย หรือ เหล้าอยู่คู่กับสังคมไทยมาช้านานนั้นจริงหรือไม่ และเมื่อในอดีตคนไทยไม่ค่อยดื่มเหล้า ทำไมสิ่งที่เรียกว่า “เหล้า” ในปัจจุบันมันทำให้เรารู้สึกเหมือนกับว่าสังคมเราจะขาดมันไม่ได้
มีความจริงอะไรที่เราไม่รู้ หรือ มีความไม่จริงอะไร ที่ลวงตา เราอยู่
นายมาดี / 29 ก.ค. 51
