แนวทางการดำเนินการส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมของสถานศึกษาในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ
กรทรวงศึกษาธิการได้จัดประชุมหน่วยงานเกี่ยวข้องและผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อจัดทำแผนส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมเด็กและเยาวชนไทยเมื่อวันที่14 ตุลาคม 2548 และได้รายงานคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2548 โดยได้กำหนดเป็นนโยบายดังนี้
(1) ประกาศนโยบายให้สถานศึกษา และหน่วยงานในสังกัดทุกแห่ง ถือเป็นความรับผิดชอบที่จะเป็นแกนนำ ในการรณรงค์แก้ปัญหาสังคมที่เกี่ยวกับเด็กและเยาวชน เป็นพื้นที่ปลอดบุหรี่ ปลอดสุรา และปลอดอบายมุขทุกประเภท และเป็นศูนย์กิจกรรมสร้างสรรค์ของชุมชนโดยเริ่มดำเนินการในทันที
(2) กำหนดเป้าหมายและแนวทางที่จะวางระบบดูแลนักเรียน ระบบดูแลความปลอดภัย ปรับปรุงหลักสูตรและกิจกรรมสร้างสรรค์โดยเริ่มในปีการศึกษา 2548 และให้แล้วเสร็จในทุกโรงเรียนภายในปีการศึกษา 2549 โดยจะกำหนดให้มีการประเมินมาตรฐานเป็นรายโรง และรายพื้นที่
(3) รณรงค์และจัดทำคู่มือเพื่อแก้ปัญหาเยาวชนในแต่ละประเด็นให้เหมาะสมกับระดับชั้นและวัยของนักเรียน โดยรวบรวมรูปแบบดีเด่นที่ได้ผลจากสถานศึกษาเผยแพร่อย่างกว้างขวาง
(4) สนับสนุนให้สถานศึกษาจัดตั้งพัฒนาเครือข่ายผู้ปกครองที่เข้มแข็ง และสื่อสารกับผู้ปกครอง กรรมการสถานศึกษาและผู้นำชุมชนในเรื่องจิตวิทยาเด็กและวัยรุ่น การใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่วิถีชีวิตของสังคมยุคใหม่เพื่อลดช่องว่างระหว่างเด็ก เยาวชนและผู้ใหญ่
(5) ขอความร่วมมือจากจังหวัดในการพัฒนาเครือข่ายเจ้าหน้าที่ส่งเสริมความประพฤติ นักเรียน โดยมีสัดส่วนอย่างน้อยสิบคนต่อหนึ่งโรงให้แล้วเสร็จภายในปีการศึกษา 2548 เพื่อร่วมกับสถานศึกษา X–ray สภาพปัญหาเป็นพื้นที่เพื่อจัดทำแผนที่ (GIS) แสดงจุดเสี่ยงที่จะใช้ในการกำหนดยุทธศาสตร์และกำกับ ติดตามการแก้ไขปัญหาต่อไป
(6) ร่วมมือกับสื่อ และภาคเอกชนในการรณรงค์ปลุกจิตสำนึกและสร้างความรู้สึกร่วมรับผิดชอบในการแก้ปัญหาสังคม ตลอดจนส่งเสริมการจัดทำรายการโทรทัศน์เพื่อการศึกษาและสื่อที่ทันสมัย ตรงประเด็นและโดนใจเยาวชน
2. การดำเนินงานในระดับกระทรวงและองค์กรหลัก
2.1 ได้จัดทำปฏิทินเพื่อเป็นกรอบทิศทางในการดำเนินงานปีงบประมาณ 2549ที่ดำเนินงานโดยกระทรวงศึกษาธิการเป็นเจ้าภาพหลักและมอบให้องค์กรหลักที่เกี่ยวข้องรับผิดชอบ
(เอกสารหมายเลข 1) ทั้งนี้ได้จัดทำแผนปฏิบัติการโดยปรับกิจกรรมให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และเลือกกิจกรรมที่มีน้ำหนักความสำคัญเชิงคุณภาพมากกว่าปริมาณ (เอกสารหมายเลข 2)
2.2 มอบให้องค์กรหลักดำเนินการโดยใช้งบประมาณปกติขององค์กรหลักในลักษณะดังต่อไปนี้
2.2.1 ดำเนินงานเป็นเจ้าภาพหลักในประเด็นที่ได้รับมอบหมาย (เอกสารหมายเลข 2)
- 2 -
2.2.2 ดำเนินงานและติดตามผลตามมติคณะรัฐมนตรี ตามประเด็นปัญหาตามภารกิจของ
องค์กรหลักเพื่อให้เกิดผลในเชิงปฏิบัติอย่างจริงจัง
2.2.3 ในเบื้องต้นเสนอให้แต่งตั้งคณะทำงาน 1 ชุดก่อน ได้แก่ คณะดำเนินงานบริหารยุทธ
ศาสตร์และการจัดการความรู้
2.2.4 ให้มีการติดตาม ประเมินผล รายงานความก้าวหน้าในการประชุมผู้บริหารองค์กร
หลัก และสื่อสารกับสังคมอย่างต่อเนื่อง
3. ในระดับสถานศึกษา
3.1 นโยบายกระทรวงศึกษาธิการในการส่งเสริมกิจกรรมคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียน
นักศึกษา
3.1.1 การส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนนักศึกษาถือเป็นภารกิจสำคัญของ
กระทรวงศึกษาธิการ ในการพัฒนาศักยภาพนักเรียนนักศึกษาให้มีความรู้คู่คุณธรรม
อย่างสมดุล
3.1.2 องค์กรหลัก/ หน่วยงานของกระทรวงศึกษาธิการต้องกำหนดแผนงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมเด็กและเยาวชนไทยเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินงานโดยสนับสนุนงบประมาณทั้งจากงบปกติและการขอสนับสนุนจากเครือข่าย/หน่วยงานอื่น
3.1.3 ยุทธศาสตร์หลักในการส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมเด็กและเยาวชนไทย ได้แก่
ยุทธศาสตร์ที่ 1 การสร้างเสริมความเข้มแข็งของสถานศึกษาและนักเรียน
นักศึกษา
ยุทธศาสตร์ที่ 2 การสร้างเครือข่ายให้สังคมมีส่วนร่วมดำเนินงาน
ยุทธศาสตร์ที่ 3 การใช้สื่อสร้างสรรค์เพื่อปลุกกระแสสังคมให้ช่วยตรวจสอบ
ติดตาม
ยุทธศาสตร์ที่ 4 การจัดการความรู้และประเมินติดตามผลที่มีศักยภาพ
ยุทธศาสตร์ที่ 5 การแก้ไขปัญหาพฤติกรรมเยาวชนในกรณีฉุกเฉิน
3.2 มาตรการในส่วนของถานศึกษาทุกสังกัดและทุกระดับ
3.2.1. สถานศึกษาและสถาบันการศึกษาควรจัดโครงสร้างและการบริหารจัดการระบบ
กิจการและสวัสดิการนักเรียนนักศึกษา โดยมีบุคลากรเจ้าหน้าที่รับผิดชอบโดยตรง
การจัดทำฐานข้อมูล ตลอดจนมีเงินอุดหนุนการจัดกิจกรมนักเรียนนักศึกษา การ
จัดทำแผนงาน การดำเนินงานโดยมียุทธศาสตร์และการติดตามประเมินผลประจำ
ทุกปี
3.2.2 สถานศึกษาและสถาบันการศึกษาควรจัดสิ่งแวดล้อมที่ร่มรื่นและทันสมัย รวมทั้งมี
ระบบความปลอดภัยเพื่อสร้างบรรยากาศแห่งการเรียนรู้สำหรับนักเรียนนักศึกษา
และเป็นผู้นำสร้างสรรค์สังคมแห่งการเรียนรู้ของชุมชน
- 3 -
3.2.3 ส่งเสริมให้สร้างความเข้มแข็งของการสร้างประชาธิปไตยในสถานศึกษา สภานักเรียน
องค์กรนิสิตนักศึกษา ให้มีระบบที่เอื้อให้นักเรียน นักศึกษาเข้ามาร่วมกิจกรรมและทำงาน
โดยวางเกณฑ์กิจกรรมที่สถานศึกษาสนับสนุนให้นักเรียนนักศึกษาเข้าร่วมดังนี้
- เป็นกิจกรรมที่มีคุณค่าในการพัฒนาตนเอง/ เห็นคุณค่าของผู้อื่น/ มี ความคิด
สร้างสรรค์
- ฝึกปฏิบัติจากการลงมือทำโดยใช้กิจกรรมสร้างสรรค์สู่จิตสาธารณะ
- เป็นการบูรณาการแบบองค์รวม ให้พึ่งพาตนเองตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง และ
การทำงานเป็นหมู่คณะ
- มีการพัฒนาการบริหารจัดการโครงการ ทำให้เกิดทักษะการเขียนโครงการ การ
วางแผนการบริหารจัดการ การลงมือทำ และการติดตามประเมินผล
- มีการสร้างองค์ความรู้ใหม่ ๆ หรือมีการถ่ายทอดความรู้ไปขยายผลได้
3.2.4 แนวทางในการสนับสนุนโครงการที่นักเรียนนักศึกษาเป็นผู้รับผิดชอบในการ
ดำเนินงานของสถานศึกษา
- กำหนดหลักเกณฑ์ให้ชัดเจนเพื่อเป็นแนวปฏิบัติในการจัดสรรเงินอุดหนุนโครงการ/
กิจกรรมที่นักเรียนนักศึกษาเป็นผู้รับผิดชอบดำเนินการ
- เผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร รายงานผลการดำเนินกิจกรรม
- มีการประกาศยกย่องโครงการดีเด่น/ ชมรมหรือสโมสรที่มีผลงานดีเด่น
- มีครูคณาจารย์/ อาจารย์ที่ปรึกษาให้คำแนะนำในการเขียนโครงการและการ
วางแผนงานดูแลความปลอดภัยในการดำเนินงาน
