1. สื่อ ( Media )   

         สื่อ   หมายถึง  สิ่งใดก็ตามที่บรรจุข้อมูลเพื่อให้ผู้ส่งและผู้รับสามารถสื่อสารกันได้ตรงตามวัตถุประสงค์  แต่เมื่อมีการนำมาใช้ในการเรียนการสอน จึงเรียกว่า " สื่อการสอน "   

    2.  สื่ออิเล็กทรอนิคส์  

          สื่ออิเล็กทรอนิคส์ จะใช้ใน  E - Learning  มีหลายรูปแบบ ได้แก่ เอกสารไฮเปอร์เท็กซ์  ไฮเปอร์มีเดีย  หนังสืออิเล็กทรอนิคส์  สไลด์อิเล็กทรอนิคส์  รวมทั้งมัลติมีเดียปฏิสัมพันธ์ ได้แก่  CAI  ,   WBI 

      3.   E - book  ( Electronics  -   Book )

          E - book หนังสืออิเล็กทรอนิคส์  เป็นคำเฉพาะที่ใช้สำหรับผลิตภัณฑ์ที่เป็นสิ่งพิมพ์ด้านอิเล็กทรอนิกส์และมัลติมีเดีย โดย เฉพาะอย่างยิ่งผลิตภัณฑ์ที่เป็นแผ่นจานข้อมูลเสียง (Optical disc) เช่น ซีดีรอม และซีดีไอ และเป็น ซอฟต์แวร์ (ในรูปของดิสก์ขนาด 8 ซม.) เป็นคำที่ใช้ในการอธิบายตัวอักษรที่มีลักษณะคล้ายคลึงกับหนังสือ อยู่ในรูปแบบดิจิตัล โดยแสดงให้เห็นบนจอคอมพิวเตอร์ เป็นหนังสือถูกนำมาจัดพิมพ์ในรูปแบบดิจิตอล ไม่บังคับการพิมพ์ และการเข้าเล่ม แผ่นซีดีรอมสามารถจัดเก็บข้อมูลได้จำนวนมากในรูปแบบของตัวอักษร ทั้งลักษณะภาพ ดิจิตอล ภาพอนิเมชั่น วิดีโอ ภาพเคลื่อนไหวต่อเนื่อง คำพูด เสียงดนตรี และเสียงอื่นๆ ที่ประกอบตัว อักษรเหล่านั้น

            ข้อเปรียบเทียบถึงความแตกต่างระหว่างหนังสืออิเล็กทรอนิคส์และหนังสือจริง

          

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์

                     หนังสือจริง
ต้องการ battery
ไม่ต้องการการ reboot
หยุดได้หากต้องการให้หยุด
การอ่านครั้งสุดท้ายเกือบจะคงอยู่ตลอดไป
สามารถอ่านในความมืดได้
ต้องการแสงไฟในการอ่านเวลากลางคืน
มีคำอธิบายที่สะดวกและสะดวกในการค้นหาคำ
การ browse เนื้อหาทั้งหมดง่ายกว่า
จดจำไว้เมื่อไม่ใช้งาน
ต้องการ bookmark
การแสดงภาพกราฟิกไม่ค่อยสวยงาม
ต้นฉบับมีคุณภาพสูง
ประหยัดเนื้อที่และน้ำหนัก
สามารถพกพาได้สะดวก
มีอิสระในการอ่านเนื้อหา
สะดวกในการให้ยืมหรือขาย
ราคาเริ่มต้นสูง
ไม่ต้องการอุปกรณ์ประกอบ
การอ่านตัวอักษรอาจมีเสียงประกอบ
ต้องการทางเลือก “เทปบันทึกเสียง”
ประหยัดเนื้อที่และน้ำหนัก
ตัวพิมพ์มักจะมีความคมชัด
บางวันอาจมีชื่อหนังสือหลายพันชื่อ
ปัจจุบันมีจำนวนหลายล้านชื่อเรื่อง
อาจมีเสียงเตือน
ไม่ต้องการเสียงเตือน
สะดวกถึงมือผู้อ่านทันทีที่เมื่อมีการ download
ราคาถูกกว่า แล้วแต่ผู้ผลิตจะกำหนดราคา
ถือเป็นหนังสือฉบับส่วนตัวที่สามารถแก้ไขได้
จับต้องได้และเกิดความอบอุ่นใจในการอ่านมากกว่า
เอื้อประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อม
ผู้อ่านทุกคนสามารถอ่านได้
เหมือนการอ่านหนังสือจริง ๆ
เมื่อวางบนชั้นดูสวยงาม และเหมาะจะเป็นของขวัญสำหรับผู้ที่รักการอ่าน

       4.  CD - Rom  ( Compact  Disc - Read only Memory )

          CD-Rom   คือ วัสดุที่บันทึกข้อมูลทั้งที่เป็น ตัวอักษร ภาพกราฟิก ภาพเคลื่อนไหว เสียง ในรูปแบบของพลาสติกทรงกลมแบนราบ ผู้ใช้สามารถนำข้อมูลต่างๆ ที่เก็บไว้อย่างมากมาย ไปเปิดใช้ได้อย่างสะดวก 

                       ข้อแตกต่างระหว่าง สื่อและ CD - Rom        

        จากคำ  4  คำ  ได้แก่   สื่อ  ,  สื่ออิเล็กทรอนิคส์   ,  E - Book  และ  CD- Rom   เมื่อพิจารณาความหมายแล้ว  จะเห็นได้ว่า  คำทั้ง 4  ชนิด ไม่สามารถจะแยกออกจากกันได้อย่างชัดเจน  เนื่องจากมีความสัมพันธ์ต่อเนื่องกัน  กล่าวคือ  CD - Rom  ซึ่งถือว่าเป็นวัสดุชนิดหนึ่ง เมื่อยังไม่มีการบันทึกข้อมูลลงไป      CD- Rom นั้นก็ยังคงเป็นสื่อที่สามารถใช้ในกิจกรรมการเรียนการสอนได้ เช่น ในรายวิชาคอมพิวเตอร์   หรืออีกนัยหนึ่ง  เมื่อมีการบันทึกข้อมูลที่หลากหลายรูปแบบและการใช้งานที่แตกต่างกัน    CD- Rom นั้นจึงเป็นสื่ออิเล็กทรอนิคส์

             5.  CAI  ( Computer Assisted Instruction  ) 

               (Computer Assisted Instruction : CAI)  หมายถึง บทเรียนและกิจกรรมการเรียนการสอนที่ถูกจัดกระทำไว้อย่างเป็นระบบและมีแบบแผน โดยใช้คอมพิวเตอร์นำเสนอและจัดการเพื่อให้ผู้เรียนได้มีปฏิสัมพันธ์โดยตรงกับบทเรียนนั้นๆ ตามความสามารถ 

             6. WBI  ( Web base Instruction   )

                WBI  ( Web base Instruction   )  หมายถึง การเรียนหรือการอบรมภายใต้ระบบเครือข่ายอินเทอร์เนต

               ข้อแตกต่างระหว่าง  CAI  และ   WBI

              CAI  ไม่สามารถติดต่อสื่อสารได้หลากหลายรูปแบบ  การแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างผู้เรียน   ผู้สอน และผู้เรียน ไม่สามารถสื่อสารกันได้แบบทันทีทันใด

              WBI  เป็นระบบการเรียนการสอนที่ใช้ติดต่อสื่อสารระหว่าง  ผู้เรียน  ผู้สอนและผู้เรียน  (  Three  Way )  โดยใช้  E-mail , Webboard  , Chat  ,  ICQ  ,  Conference และ   Eletronic Home Work  ผ่านทางเครือข่ายอินเทอร์เนต


                กล่าวโดยรวม  ข้อแตกต่างระหว่าง   CAI  และ   WBI  ที่ชัดเจนที่สุด คือเรื่องของ การสื่อสาร  นั่นเอง

              สรุป  จากคำทั้งหมดที่กล่าวไป  ได้แก่  สื่อ  ,  สื่ออิเล็กทรอนิคส์  , E - Book , CD - Rom , CAI  และ  WBI  โดยภาพรวมแล้ว ต่างก็เป็น สื่อ ( Media ) ที่ใช้ในการเรียนการสอนและการติดต่อสื่อสารให้เกิดความเข้าใจที่ตรงกับวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้

                                                                                                 ณิษา   สิริปัญญา