แนวทางสืบสานภูมิปัญญาไทยใส่ใจด้านสมุนไพร ชุมชนตะเคียนทอง-คลองพลู
นันทวัน ใจกล้า *
บทคัดย่อ
โครงการแนวทางสืบสานภูมิปัญญาไทยใส่ใจด้านสมุนไพรชุมชนตะเคียนทอง-คลองพลู กิ่งอำเภอเขาคิชฌกูฎ จังหวัดจันทบุรี มีวัตถุประสงค์1 )เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาและสภาพทั่วไปของชุมชนตะเคียนทอง-คลองพลู 2) เพื่อรวบรวมข้อมูลต้นทุนทางสังคมในชุมชนด้านภูมิปัญญาในการดูแลสุขภาพและทรัพยากรธรรมชาติด้านสมุนไพรที่มีอยู่และยังใช้ประโยชน์ได้ในชุมชนตะเคียนทอง-คลองพลู และ
3) เพื่อหาแนวทางในการสืบสานภูมิปัญญาพื้นบ้านในการดูแลสุขภาพของชุมชนตะเคียนทองคลองพลู กลุ่มเป้าหมายคือ พื้นที่และประชากรในตำบลตะเคียนทอง-คลองพลู ขั้นตอนการดำเนินงานหลักคือ 1) ติดต่อประสานงานกับแกนนำในพื้นที่ 2) พบตัวแทนและผู้นำชุมชนชี้แจงวัตถุประสงค์ของการดำเนินการวิจัย 3) พูดคุยสัมภาษณ์ประชาชนและผู้รู้ในชุมชนเกี่ยวกับสมุนไพรในการดูแลรักษาสุขภาพ 4) สำรวจสมุนไพรในชุมชนทั้งที่มีอยู่ตามธรรมชาติและที่ประชาชนปลูกไว้ใช้ประโยชน์ 5) ผู้วิจัยและทีมวิจัยร่วมกันศึกษาข้อมูลและทวนสอบความถูกต้องของข้อมูล 6) สรุปผลการศึกษารายงานให้กับตัวแทนชุมชนรับทราบ 7) จัดทำรายงานฉบับสมบูรณ์
จากการศึกษาในครั้งนี้พบว่า ชุมชนตะเคียนทอง-คลองพลู เป็นชุมชนที่ยังมีความสมบูรณ์ของป่าธรรมชาติที่มีสมุนไพรที่ใช้ประโยชน์ในการดูแลสุขภาพ ได้อีกเป็นจำนวนมาก และพบว่าประชาชนในชุมชนยังคงมีวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมในการใช้ดูแลรักษาสุขภาพโดยใช้สมุนไพร นอกจากนี้ชุมชนยังมีต้นทุนทางสังคมที่มีภูมิปัญญาที่น่ายกย่องและมีผลงานด้านการดูแลสุขภาพที่เป็นข้อมูลเชิงประจักษ์ทั้งในชุมชนและนอกชุมชน
ผลการศึกษาครั้งนี้กล่าวได้ว่าสมบัติล้ำค่าของประเทศไทยยังคงมีอยู่ ถ้าพวกเรารู้จักที่จะนำมาใช้ประโยชน์และบำรุงรักษาให้ยั่งยืนสืบไป ก็จะนำไปสู่ความเข้มแข็งและความประหยัดของประเทศชาติสืบไป
