การเป็นพ่อแม่ที่ดีต่อลูก ก็ต้องเตรียมมรดกให้ลูกๆที่เป็นสิ่งมั่นคง ถาวร หรือเป็นทุน เช่นเดียวกัน รัฐบาลที่ดี ที่มองการไกลก็ต้องสร้างสาธารณูปโภคให้พร้อมเพื่ออนาคตของประเทศ วิกฤติน้ำมันเริ่มขึ้นแล้วทั่วโลก และวิกฤติอาหารก็กำลังเริ่มขึ้นแล้วในทวีปอาฟริกา...

 

ประเทศเราเป็นเกษตรกรรม และพยายามก้าวเข้าสู่อุตสาหกรรม แต่ไปได้แค่ไหนก็เห็นๆกันอยู่ ข้อมูลของวิชาการก็บอกว่าแรงงานภาคเกษตรนั้นลดลงอย่างวูบวาบ แล้วไปเพิ่มขึ้นในภาคอุตสาหกรรม และภาคธุรกิจอื่นๆ...

 

ข้าวแพง..?  พืชพลังงาน..? พืชอินทรีย์ เกษตรผสมผสาน พึ่งตนเอง.... ปุ๋ยแพง... โลกร้อน... ฤดูกาลเปลี่ยนแปลง...? สิ่งแวดล้อมเสื่อมโทรม..ฯลฯ  สิ่งเหล่านี้คือความสำคัญระดับไหนที่ หน่วยงานราชการที่รับผิดชอบโดยตรง สถาบันวิชาการ.. และเราจะต้องมาพูดคุยกัน ดีกว่าปล่อยให้นักการเมืองดันวาทกรรมออกมาเพียงเพื่อคะแนนเสียง... ความเหมาะสมเร่งด่วนคืออะไร หากไม่ทำวันนี้อนาคตจะเสียหายขนาดไหน....

 

ผมมีโอกาสได้รับรู้ว่าประเทศของเรากำลังรอการพิจารณา อนุมัติโครงการผันน้ำจากประเทศเพื่อนบ้านลอดแม่น้ำโขงมาภาคอีสานของเรา   หลายคนคงนึกว่า ....โอยเขารู้มานานแล้ว.. ก็จริงครับ โครงการโขง ชี มูล โครงการ Water grid โครงการก่อสร้างเขื่อนต่างๆ.. โครงการ 25 ลุ่มน้ำ โครงการขยายขนาดศักยภาพเขื่อนต่างๆที่มีอยู่แล้วให้มากขึ้น ฯลฯ ผมเองก็ทราบมาเหมือนกัน แต่ที่ผมกำลังจะบอกแก่สาธารณะแห่งนี้คือ โครงการที่กำลังเสนอเพื่อขออนุมัติรัฐบาลก่อสร้าง และผมมีโอกาสได้รับรู้เบื้องต้น

 

 

1=เขื่อนน้ำงึม สปป.ลาว 2= ห้วยโมง จังหวัดหนองคาย

3=ห้วยหลวง จังหวัดอุดรธานี 4=เขื่อนอุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น 5=เขื่อนลำปาว จังหวัดกาฬสินธุ์ 6,7=พื้นที่รับน้ำของโครงการ

 

การผันน้ำที่ทิ้งจากการใช้สร้างกระแสไฟฟ้าที่เขื่อนน้ำงึม ประเทศลาวมาประเทศไทย ย้ำนะครับว่า เป็นน้ำจากเขื่อนน้ำงึมของลาวนั้นที่สร้างขึ้นเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า  น้ำที่ใช้แล้วนั้น โครงการนี้จะขอซื้อลอดแม่น้ำโขงเข้ามาฝั่งไทยที่จังหวัดหนองคาย อ่างห้วยโมง  แล้วต่อมาที่อ่างห้วยหลวงที่จังหวัดอุดรธานี

 

 

 

ไหลลงเขื่อนใหญ่...น้ำจากห้วยหลวงจะถูกนำเข้าสู่เขื่อนใหญ่ของอีสานสองแห่งคือ เขื่อนอุบลรัตน์ที่จังหวัดขอนแก่น และเขื่อนลำปาวที่จังหวัดกาฬสินธุ์  จากนั้นก็จะทำโครงการชลประทานกระจายน้ำเข้าสู่แปลงเกษตรกรรมของเกษตรกรในพื้นที่ของจังหวัด มหาสารคาม ร้อยเอ็ด ยโสธร สุรินทร์ ศรีสะเกษ...

 

 

เขื่อนอุบลรัตน์ที่จังหวัดขอนแก่นนั้นเป็นของการไฟฟ้าฝ่ายผลิต(กฟผ.) ใช้น้ำเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าเป็นหลัก เพื่อการเกษตรเป็นรอง

 

 

เขื่อนลำปาวที่จังหวัดกาฬสินธุ์นั้นเป็นของกรมชลประทาน(ชป.)สร้างขึ้นเพื่อการเกษตรเป็นหลัก ผลิตกระแสไฟฟ้าเป็นรอง การผลิตข้าวและพืชไร่ พืชเศรษฐกิจนั้นทำมานาน และปัจจุบันก็กำลังดำเนินการขยายความกว้างของคันเขื่อน รวมทั้งยกระดับเก็บกักให้สูงขึ้น คาดว่าจะเสร็จสิ้นในปลายปี พ.ศ. 2552

 

ข้อสังเกตเบื้องต้น 

 

  • เป็นโครงการที่พยายามหลีกเลี่ยงการก่อสร้างเขื่อนใหม่ แต่ใช้เขื่อนที่มีอยู่แล้วให้เกิดประโยชน์โดยขยายศักยภาพเขื่อนให้สูงขึ้น
  • พยายามลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมส่วนหนึ่ง โดยไปเอาน้ำทิ้งจากการผลิตกระแสไฟฟ้าของเขื่อนน้ำงึม ประเทศลาวมาใช้ประโยชน์เพื่อการเกษตรต่อในประเทศไทย
  • พื้นที่รับประโยชน์จากน้ำเป็นพื้นที่สำคัญที่สุดในการผลิตข้าวหอมมะลิ 105 อันโด่งดังไปทั่วโลก  อาจจะมีส่วนสำคัญในการทำโครงการ Food safety ของประเทศไทยเรา
  • การลงทุนจะน้อยกว่าหลายเท่าตัวจากโครงการ โขง ชี มูลเดิม เพราะใช้ระบบคลองส่งน้ำ มิใช่ท่อส่งน้ำ ยกเว้นช่วงนำน้ำจากเขื่อนน้ำงึมลอดแม่น้ำโขงมาฝั่งหนองคาย
  • ฯลฯ

 

คำถาม อย่างไรก็ตามยังมีคำถามและประเด็นต่างๆมากมายที่ต้องการคำอธิบาย เช่น

  • การจัดการน้ำนั้นไม่ค่อยมีปัญหา แต่การใช้ประโยชน์จากน้ำนั้นมีปัญหามาตลอด
  • แม้ว่าระบบจัดการน้ำโดยคลองจะมีต้นทุนที่ถูกกว่า แต่การบำรุงรักษาก็มีต้นทุนที่ไม่น้อยเช่นกัน หากเกษตรกรไม่มีสำนึกในความรับผิดชอบร่วมกัน
  • ในช่วงที่ปีไหนน้ำมาก น้ำท่วมพื้นที่ใกล้เคียง ระบบชลประทานนี้จะมีส่วนช่วยได้อย่างใดบ้าง
  • แม้ว่าจะดูว่าไม่กระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากนัก แต่การศึกษาเรื่องนี้ก็ควรกระทำและนำออกสู่สาธารณะแบบโปร่งใสด้วย
  • มีกระแสการเมืองพยายามผลักดันให้อีสานเป็น “OPEC พืชพลังงาน ระบบชลประทานนี้จะไปสนองนักการเมือง หรือจะเป็นอิสระที่เกษตรกรจะสามารถเลือกระบบพืชได้เอง
  • เกษตรกรจะมีส่วนร่วมอย่างไรบ้าง ระดับไหน
  • ดูเหมือนว่าระบบนี้ไปขึ้นกับปริมาณฯของเขื่อนน้ำงึมในประเทศลาว เหมือนว่า ยืมจมูกคนอื่นหายใจ มันเป็นความเสี่ยงระดับไหน ต้องประเมินอย่างละเอียด เพราะอาจจะส่งผลให้การลงทุนทั้งหมดล้มเหลวลงได้

 

ทั้งหมดนี้เป็นข้อมูลเบื้องต้น “ยังไม่เหมาะสมที่จะใช้อ้างอิง จนกว่ารัฐจะประกาศงานชิ้นนี้ออกมาอย่างละเอียด แต่คิดว่าเราอาจจะแลกเปลี่ยนกันเบื้องต้นได้ครับ