ผมเพิ่งรู้จัก 2 + 2 program คือหลักสูตรปริญญาตรีที่เรียนในเมืองไทย ๒ ปี และเรียนในมหาวิทยาลัยต่างประเทศ ๒ ปี จบปริญญาตรีได้ปริญญาจาก ๒ มหาวิทยาลัย หลักสูตรแบบนี้คุณค่าที่แท้จริงคือการฝึกเป็น “พลเมืองโลก” (Global Citizen) มีทักษะในการอยู่ร่วมกับคนหลายชาติหลายภาษาหลายวัฒนธรรม โดยไม่รู้สึกเกร็งหรือเครียด มีเพื่อนอยู่ในหลายประเทศหลายสังคม
ผมมองว่า ยิ่งนับวัน หลักสูตรปริญญาตรีก็จะต้องหาวิธีส่งเสริมหรือเปิดโอกาสให้ นศ. ได้เรียนรู้ ได้สัมผัส และคุ้นเคย กับสังคมของประเทศอื่น โดยมีวิธีการที่แตกต่างหลากหลาย มหาวิทยาลัยจะต้องแข่งขันกันให้บริการการเรียนรู้เกี่ยวกับประเทศอื่น สังคมอื่น วัฒนธรรมอื่น นี่คือแนวคิดเรื่อง Higher Education Globalization โดยเน้นที่ตัวนักศึกษาหรือบัณฑิต
ประเทศที่เขามีอุดมศึกษาที่คุณภาพดี เขาใช้กระแส Higher Education Globalization เพื่อหารายได้เข้าประเทศ จากการดึงคนไปเรียนและจ่ายค่าลงทะเบียน และเพื่อดึงดูดสมองชั้นเลิศจากประเทศอื่นเข้าไปใช้สร้างสรรค์วิชาการของประเทศเขา เราต้องเข้าใจเรื่องนี้ และอย่าหลงจ่ายเงินส่งสมองไปให้ประเทศพัฒนาแล้วใช้งานฟรีๆ หรือแถมเงินค่าลงทะเบียนให้เขา
ในอุดมศึกษาสมัยใหม่ สมองระดับอัจฉริยะคือสุดยอดทรัพยากร (resource) หรือเป็น “สินทรัพย์” (assets) ของแผ่นดิน เราต้องรู้จักแปลงสินทรัพย์เป็นทุน (capital) เอามาใช้สร้างความเจริญก้าวหน้าแก่แผ่นดิน ทั้งที่เป็นความก้าวหน้าทางวิชาการ และด้านความอยู่เย็นเป็นสุขของคนในสังคม
วิจารณ์ พานิช
๑๙ มิ.ย. ๕๑
