วิพากษ์กิจกรรมการศึกษาดูงาน
๑. ด้วยประสบการณ์ด้านการจัดการศึกษาดูงานในต่างประเทศและการมีเครือข่ายทางการวิจัยที่เข้มแข็ง ทำให้ได้รับความสะดวกในการเข้าศึกษาดูงาน อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาถึงระดับของการศึกษา ดูงานในครั้งนี้ ประเด็นของการนำเสนอการดำเนินงานฝ่ายญี่ปุ่น เป็นประเด็นที่อาจไม่สอดคล้องกับเป้าประสงค์ของโครงการอบรมหลักสูตรสร้างนักวิจัย “ต้นกล้าวิจัย” เท่าที่ควร เนื่องจาก ขาดโอกาสในการเรียนรู้ในระดับนโยบายและวิสัยทัศน์ของการพัฒนาบุคลากรด้านการวิจัยของประเทศญี่ปุ่น แผนการพัฒนาระดับชาติ ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว รวมทั้งแนวคิดในการพัฒนาเครือข่ายระหว่างนักวิจัย/หน่วยวิจัย ซึ่งปรากฏในวัตถุประสงค์ของโครงการฝึกอบรม เวลาส่วนใหญ่หมดไปกับการฟังผลงานของนักศึกษา/นักวิจัยของสถาบัน
๒. การกำหนดห้วงเวลาในการศึกษาดูงาน ณ ประเทศญี่ปุ่นไม่เหมาะสม เนื่องจากวันที่เดินทางไปถึงประเทศญี่ปุ่นเป็นวันชาติญี่ปุ่นสถานที่ราชการหยุดทำการ ทำให้เสียเวลาในการศึกษาดูงานในหน่วยงานวิจัย แต่ วช. ได้จัดกำหนดการทดแทนด้วยการศึกษาดูงานด้านศิลปะวัฒนธรรม นอกจากนี้ยังเป็นช่วงที่มหาวิทยาลัยโตเกียวอยู่ระหว่างรับนักศึกษาใหม่จึงไม่เปิดรับคณะศึกษาดูงาน ทำให้พลาดโอกาสศึกษา ดูงานเกี่ยวกับระบบการศึกษาที่มีประสิทธิภาพแห่งหนึ่งของโลกรวมทั้งการศึกษาดูงานงานวิจัยทางห้องทดลอง หรือรับฟังการบรรยายเกี่ยวกับผลงานวิจัยที่แสดงถึงนวัตกรรมที่ประเทศญี่ปุ่นและมหาวิทยาลัยโตเกียวนับว่าเป็นสถาบันที่มีชื่อเสียง
๓. การแจ้งชื่อสถานที่ศึกษาดูงานแก่ผู้เข้ารับการฝึกอบรมล่าช้ามาก ส่งผลให้การสืบค้นเอกสารที่เกี่ยวข้องกับสถานที่และผลงานของสถาบัน/หน่วยงานไม่สามารถดำเนินการได้ รวมทั้งกระบวนการบริหารจัดการเกี่ยวกับการเดินทางที่รีบด่วน เช่น หนังสือเดินทาง วีซ่า ทำให้ขาดการทบทวนวรรณกรรมก่อนไปศึกษาดูงานในสถานที่จริง ส่งผลให้การจัดกรอบความคิดร่วมกันของคณะศึกษาดูงานเพื่อเตรียมทำรายงานการศึกษาดูงานของรุ่นเป็นไปอย่างเร่งด่วน ขาดคุณภาพ การเก็บข้อมูลจากการดูงาน และการเขียนรายงานอย่างมีกรอบคิดจึงยังไม่สะท้อนผลสัมฤทธิ์ของการศึกษาดูงาน
๔. การบรรยายผลงานวิจัยของสถานที่ศึกษาดูงาน คณะศึกษาดูงานจำนวนน้อยที่สามารถนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์เนื่องจากเป็นประเด็นเฉพาะเจาะจงเรื่องการเกษตร แต่คณะศึกษาดูงานมีพื้นฐานที่หลากหลาย ทั้งสายสังคม การศึกษา วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และภาคการเกษตร (พืชและการประมง) อีกทั้งการแปลผ่านล่ามทำให้ใช้เวลาในการฟังบรรยายมาก การซักถามเพิ่มเติมจึงมีน้อย
อย่างไรก็ตาม การศึกษาดูงาน ณ ประเทศญี่ปุ่นเสริมสร้างประสบการณ์เรียนรู้ที่สำคัญให้กับ
ผู้เข้ารับการอบรม การมีโอกาสได้พบเห็นความทันสมัย ของการพัฒนาทางวิชาการของประเทศที่ต้องการเป็นผู้นำโลกด้านการศึกษาวิจัยและการเป็นแหล่งความรู้ สร้างแรงบันดาลใจที่สำคัญให้กับผู้เข้ารับการอบรม
ประโยชน์การศึกษาดูงานกับการพัฒนางานด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด
๑. การศึกษาวิจัย การศึกษาเอกสารวิชาการอย่างเป็นระบบตามระเบียบวิธีที่ถูกต้องส่งผลต่อการพัฒนางานทุกสาขา ตัวอย่างที่เห็นจากประเทศญี่ปุ่นยืนยันความสำคัญของ “การศึกษาวิจัยอย่างเป็นระบบ” รวมถึงการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์และการตอบแทนสู่ชุมชน โดยปัจจัยสำคัญคือการกำหนดหัวข้อวิจัยที่ตรงกับปัญหาและความต้องการใช้ประโยชน์โดยปราศจากการแทรกแซงกระบวนการศึกษาวิจัยจากหน่วยงานและแหล่งทุนต่อตัวนักวิจัย
๒. ปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้กระบวนการศึกษาวิจัยมีความต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพคือการเตรียมความพร้อมของข้อมูลก่อนการศึกษาวิจัย และความต่อเนื่องของตัวนักวิจัย (เช่นที่สถาบัน IDE เตรียมข้อมูลให้นักวิจัยในรูปห้องสมุด และการมีนักวิจัยรุ่นพี่เป็นพี่เลี้ยงแก่นักวิจัยรุ่นใหม่)สำนักงาน ป.ป.ส. ในฐานะหน่วยอำนวยการด้านการพัฒนาวิชาการจำเป็นต้อง “สร้างและพัฒนาระบบอำนวยการ” เพื่อส่งเสริมการศึกษาวิจัยและการมีนักวิจัยในเครือข่าย โดยอาจประกอบด้วย “ระบบข้อมูลที่ครอบคลุม” และ “ระบบนักวิจัยเครือข่าย/พี่เลี้ยง” ที่มีความเข้มแข็ง มั่นคง
๓. การติดต่อสื่อสารแลกเปลี่ยนข้อมูลวิชาการระหว่างประเทศมีความสำคัญและเป็นพื้นฐานของการเป็นเครือข่ายวิชาการร่วมกัน เพื่อร่วมกันพัฒนาองค์ความรู้และการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ระหว่างประเทศต่างๆ
