โรคเรื้อรังต้องใช้ยาใจมากกว่าครึ่งหนึ่ง

ทราบข่าวจากหมอฝน (หมอเบาหวานของคนครบุรี) ให้เขียนถึงประสบการณ์การดูแลผู้ป่วยเบาหวานที่อยากเล่า/ แลกเปลี่ยนร่วมกัน จึงได้กลับมานึกถึงชีวิตการทำงานที่ผ่านมา 5 ปี ใต้ชายคาสถานีอนามัยจระเข้หิน หลากเรื่องราวทั้งหัวเราะ ท้อแท้ เม็ดเหงื่อ ทั้งมวลคือความรักที่มีอยู่ในบ้านหลังนี้  ขออนุญาตคุณดอกดิน ที่จะเล่าเรื่องราวบางส่วนของชีวิตคุณ 

ชายผู้นี้มีรูปร่างผอม ผิวขาว มีรอยแผลเป็นตามแขนขา ป่วยเป็นเบาหวานมามากกว่า 10 ปี เริ่มรับยาที่สถานีอนามัยปี 2547 ฉีดยา NPH เช้า เย็น 

ชีวิตของเขา อาศัยอยู่คนเดียวในบ้านไม้ 2 ชั้นกลางแหล่งชุมชนจระเข้หิน มีเพื่อนไปมาหาสู่ไม่ขาด พ่อและแม่เสียชีวิตมาแล้วหลายปี พี่สาวซึ่งดูเหมือนว่าเป็นญาติที่เหลืออยู่เพียงคนเดียวก็แต่งงานและไปทำงานที่กรุงเทพฯ อย่างถาวร ส่งเงินมาให้เดือนละ 2,000 บาท ส่วนตัวเขาเองทำงานขับรถมอเตอร์ไซด์รับจ้างอยู่ที่อำเภอปักธงชัย

“ยาฉีดเช้า – เย็น ฉีดบ้างไม่ฉีดบ้าง วันไหนรู้สึกเหนื่อยกะว่าน้ำตาลสูงถึงจะฉีด ผมต้องทำงาน กลัวจะเป็นลม ผมเคยเป็นลมอยู่ที่ บขส.ใหม่ในโคราชอยู่ครั้งหนึ่ง ไม่รู้ใครนำส่งโรงพยาบาลให้”
 
“โดยปกติผมไม่ค่อยชอบไปหาหมอ ไปที่ไหนก็ถูกด่ามาทุกที”

คำพูดข้างต้นคือคำพูดครั้งแรกที่มารับบริการที่สถานีอนามัย

ก็เป็นเรื่องน่าคิดว่าผู้ป่วยหลายคนแปลความหมายคำว่า advice ของหมอเหมือนกับคำด่าที่ชาวบ้านพูดกันและผู้ป่วยที่รู้สึกแบบนี้มีอยู่จำนวนไม่น้อย ในตอนนั้นเรายังไม่ได้มีการให้ผู้ป่วยไปเจาะเลือดที่บ้าน ซึ่งน่าจะช่วยให้คุณดอกดินสามารถปรับยาฉีดได้ตามกิจกรรมของเขาเองที่บ้าน

รูปแบบการให้บริการโรคเรื้อรังที่นี่จะให้บริการวันพฤหัสบดี ยกเว้นพฤหัสบดีที่ 3 เพราะแพทย์ต้องไปที่สถานีอนามัยอื่น เราในฐานะหมออนามัย จะกอบโกยโอกาสอันดีนี้นัดผู้ป่วยโรคเรื้อรังทุกคนให้ได้พบแพทย์ (เบาหวาน 223 คน ความดันโลหิตสูง 318 คน โรคจิต 25 คน โรคลมชัก 11 คน โรคหัวใจ 15 คน โรคเก๊าท์ 18 คน โรคหอบหืด 17 คน โรคธัยรอยด์เป็นพิษ 12 คน โรคอัมพฤกษ์ 38 คน) รวมถึงผู้ป่วยซับซ้อนที่ไม่ฉุกเฉินไม่พร้อมที่จะไปโรงพยาบาล ก็จะนัดพบแพทย์ในวันนี้ด้วย ดังนั้นปริมาณผู้ป่วยในวันนี้จะอยู่ราว 120 – 150 คน อัตรากำลัง แพทย์ 1 คน พยาบาล 1 คน เภสัชกร 1 คน เจ้าหน้าที่ 1 คน

เราพยายามจัดระบบบริการให้ดีที่สุด ปรับเปลี่ยนระบบอยู่บ่อยๆ จนผู้ป่วยงง จากการปรับเปลี่ยนโดยความช่วยเหลือของทีมสหวิชาชีพของโรงพยาบาลครบุรี ทำให้เรามีเวลาพูดคุยกับผู้ป่วยให้ได้มากขึ้น เพราะเรารู้ว่าโรคเรื้อรังต้องใช้ยาใจมากกว่าครึ่งหนึ่ง และก็พบว่าผู้ป่วยพึงพอใจต่อการปรับระบบบริการมากขึ้น และด้วยความโชคดีของการเป็นสถานีอนามัยอย่างหนึ่ง คือ ตั้งอยู่ในชุมชน เราจึงอาศัยช่วงบ่ายของวันอื่นๆ ไปเยี่ยมและพูดคุยกับผู้ป่วยที่บ้าน

3 – 4 เดือนผ่านไป ด้วยการพูดคุยฉันท์เพื่อน เราก็พบว่าดอกดินเริ่มดูแลสุขภาพ และมาปรึกษาสุขภาพอย่างต่อเนื่อง เหมือนเราเป็นเพื่อนที่ห่วงใยสุขภาพกายและใจ ดอกดินเริ่มเล่าเรื่องที่เคยดื่มสุราบ่อยจากความเครียดที่มีชีวิตอยู่คนเดียว เมื่อเครียดก็ดื่มสุรา เวลาไปงานเลี้ยงต่าง ๆ ก็กินน้ำอัดลม ดื่มสุรา

คุณดอกดินมารับบริการกับสถานีอนามัยของเรามาตลอด 3 ปี ไม่เคยขาดนัด แม้ไม่ใช่วันนัด ถ้ามีอาการผิดปกติ ก็จะขี่รถมอเตอร์ไซด์คู่ใจจากปักธงชัยมาเล่าให้ฟัง ขอคำปรึกษา เล่าเรื่องราวทั้งทุกข์ – สุข เรามีมิตรภาพที่ดีระหว่างกัน คำพูดครั้งสุดท้ายที่พอจะจำได้ “ผมอยากให้หมอที่อื่นพูดเหมือนหมอที่นี่”

แล้วคุณดอกดินก็จากเราไป ในช่วงที่ฉันลาคลอด 3 เดือน เพื่อนบ้านเล่าว่า “เขาดื่มสุราจำนวนมาก ทั้งวัน แล้วก็น๊อคเสียชีวิตที่บ้าน”

ถึงแม้วันนี้คุณดอกดินจะเสียชีวิตไปแล้ว แต่คุณเป็นคนหนึ่งที่เป็นเสมือนแรงผลักดัน กำลังใจให้เราปรับปรุงงานบริการของสถานีอนามัยต่อไป เพราะจุดประสงค์ของเราคือผู้รับบริการพึงพอใจ ผู้ป่วยเรื้อรังมีชีวิตอย่างปกติสุข 

พาฝัน แขนสันเทียะ พยาบาลวิชาชีพ
ศูนย์สุขภาพชุมชนจระเข้หิน อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา