พระธุดงค์หลงป่า

ผู้เขียนบวชปี ๒๕๒๘ หลังจากออกพรรษาและสอบนักธรรมตรีแล้ว ท่านเจ้าอาวาสวัดกระดังงาก็ส่งให้มาร่วมปฏิบัติธรรมเทิดพระเกียรติที่พุทธมณฑล นครปฐม ซึ่งจัดขึ้นเป็นปีแรก... หลังจากเสร็จงานแล้วก็มีหนังสือเดินทางให้กลับภูมิลำเนาหรืออาจใช้สิทธิไปยังสถานที่ใดก็ได้ ผู้เขียนเลือกที่จะไปเชียงใหม่เพื่อต่อไปยังอำเภอปาย แม่ฮ่องสอนเมืองในหมอกตามความฝัน พักอยู่ที่วัดแพมกลาง ซึ่งเป็นชาวไทยใหญ่อยู่หลายเืดือน ก็กลับมาแล้วก็เดินออกจากเชียงใหม่ ผ่านลำพูน มาถึงลำปาง... มาเจอน้องเณรใจดีกลางทาง บอกให้รถจอดแล้วก็ชวนไปพักที่วัดม่อนธาตุ ตำบลกล้วยแพะ เมืองลำปาง พักได้ ๒-๓ วัน ท่านเจ้าอาวาสก็แนะนำว่า น่าจะไปอยู่วัดดอยม่วงคำ ซึ่งขณะนั้นได้ร้างมาหลายเดือนแล้ว ผู้เขียนก็ตอบตกลง...

วัดดอยม่วงคำ เป็นวัดที่มีอาณาเขตกว้างมาก กินพื้นที่หลายดอย แม้จะตั้งอยู่ในตำบลกล้วยแพะ อำเภอเมือง แต่ทางเข้าอยู่อำเภอแม่ทะ จากถนนราดยางเข้าไปประมาณ ๒ กิโล เมื่อข้ามทางรถไฟแล้วก็จะถึงวัด (ทางรถไฟ เป็นเส้นแบ่งเขตอำเภอ) เมื่อเข้าเขตวัด ด้านหน้ามีศาลาหลังใหญ่อยู่ ๒ หลัง ขึ้นบันไดไปอีกประมาณสองร้อยเมตรก็จะถึงเชิงดอย เป็นที่ราบ มีวิหารพระนอน กุฏิไม้เก่าๆ และห้องน้ำตามสภาพ ซึ่งผู้เขียนพักอยู่ที่นี้...

ถัดจากเชิงดอยขึ้นไปก็จะมีบันไดนาคลาดชันขึ้นไปประมาณ ๕๐๐ ขั้น ต่อจากนั้นก็จะเป็นทางเท้าลาดโค้งไปจนถึงยอดดอย... บนยอดดอยนั้นจะมีวิหารขนาดกลางรูปทรงสวยงาม จากลานวิหารบนยอดดอยมองทิวทัศน์ลงมาจะเห็นตัวอำเภอเมืองลำปาง และอำเภออื่นๆ โดยรอบ.... ถัดลงไปอีกด้านก็จะเป็นทางลูกลังแคบๆ ลงไปแล้วก็ขึ้นไปยังอีกดอยหนึ่ง ก็จะมีศาลาเล็กๆ อีกหลังหนึ่ง.... และถัดจากเขตวัดออกไปโดยรอบ ประมาณ ๒ กม. จะไม่มีบ้านคนอยู่ โดยมากจะเป็นป่า...

ผู้เขียนก็ไปอยู่ที่วัดนี้รูปเดียว (ครั้งแรกน้องเณร ๒-๓ รูปไปส่งแล้วก็กลับ) ตอนเช้าก็ออกไปบิณฑบาตที่หมู่บ้านใกล้สถานีรถไฟแม่ทะ ซึ่งมีบ้านเรือนอยู่ประมาณ ๗-๘ หลังคาเรือน โดยอาศัยเดินตามทางรถไฟ พอเจอบ้านโยม ก็ไปยืนหน้าบ้านให้เค้าเห็น ท่องบทยถาปัจจยัง ๓ จบ ถ้าไม่ใส่ก็แผ่เมตตาแล้วก็เลยไปอีกบ้าน... ก็ใส่อยู่ ๓- ๕ บ้าน (บางบ้านไม่เคยใส่เลย แต่ผู้เขียนก็ยืนทุกวัน) อาหารที่ได้มาประจำ นอกจากข้าวเหนียวแล้วโดยมากก็จะเป็น ปลาแห้ง เนื้อย่าง และแคบหมู ส่วนขนมหรือผลไม้นั้นจะมีเพียงบางวันเท่านั้น แต่ก็พอฉัน พออยู่ได้... ใช้เวลาเดินทางไปกลับก็ชั่วโมงกว่าเกือบสองชั่วโมง...

เนื่องจากทางรถไฟเป็นวิถีโค้ง ผู้เขียนจึงพยายามค้นหาทางลัดเพื่อจะไปกลับได้เร็วขึ้น โดยการสำรวจเส้นทางตอนเดินกลับจากบิณฑบาต ซึ่งผู้เขียนก็ค่อยๆ ลัดเส้นทางได้ครั้งละนิดละหน่อย... จนกระทั้งวันหนึ่ง ผู้เขียนเกิดหลงทางกลับไม่ถูก... จำได้ว่า วันนั้น ออกไปบิณบาตตอนหกโมงเช้า กว่าจะหาทางกลับถึงวัดก็เกือบสิบเอ็ดนาฬิกา และเหตุการณ์วันนั้น ผู้เขียนจำไม่ลืมเลย...

ยี่สิบกว่าปีก่อน แถวอำเภอแม่ทะ ยังมีเกวียนใช้อยู่พอสมควร การค้นหาทางลัดก็อาศัยตามรอยเก่าของทางเกวียน... วันที่หลงนั้น ผู้เขียนตามทางเกวียนเก่าๆ เข้าไป ซึ่งย่อมมีทางเกวียนที่แยกไปซ้ายบ้างขวาบ้างตามธรรมดา ซึ่งในฐานะผู้สำรวจก็ต้องตัดสินใจเลือกและลองผิดลองถูกเอาเอง.... วันนั้น ยิ่งเดินไป ทางเกวียนเก่าก็กลายเป็นทางเกวียนร้าง และทางเกวียนขาดในที่สุด... กลายเป็นว่า พื้นล่างก็มีหนามมากมาย (ไม่สวมรองเท้า) รอบข้างก็มีแต่ป่ารก มองไปด้านบนก็ไม่เห็นท้องฟ้า หนามก็เกี่ยวจีวรอยู่เสมอ บางทีก็ฉีกขาด มือก็ต้องอุ้มบาตร ไม่อาจจะทิ้งบาตรไปได้ นับว่าน่าเวทนายิ่งนัก...

ผู้เขียนค่อยๆ แทรกตัวออกมา จนกระทั้งทะลุมายังที่โล่ง ซึ่งเป็นเนินสูง เป็นป่าหิน และมีกอไผ่อยู่เป็นหย่อมๆ... ขณะนั้น ตะวันโด่งแล้ว น่าจะเก้านาฬิกากว่าๆ ผู้เขียนก็นั่งพัก เปิดบาตรฉันข้าวแก้โรคหิวไปส่วนหนึ่ง ก็ค่อยๆ เดินสังเกต จนกระทั้งเจอยอดดอยม่วงคำ ซึ่งมีวิหารเป็นที่่สังเกตได้จากระยะไกล จึงค่อยๆ คิด และเดินกลับวัด (5 5 5....)

 

ตอนไปครั้งแรก ผู้เขียนอยู่วัดดอยม่วงคำ ๒-๓ เดือน หลังจากกลับมาสงขลา ก็ขึ้นไปอยู่อีกเป็นบางครั้งบางคราวในช่วงประมาณปี ๒๕๒๙- ๒๕๓๑ ก็คุ้นเคยกับสถานที่แถวนั้นพอสมควร... ก่อนเข้าพรรษาในช่วงนั้น ท่านอาจารย์วิสุทธิ์ เจ้าอาวาสวัดเมืองศาสน์ ซึ่งตอนนั้นท่านเป็นเจ้าคณะตำบลกล้วยแพะ (ปัจจุบันท่านเป็นพระครู...) เคยเขียนจดหมายมาให้ผู้เขียนไปจำพรรษาที่นั้น เพื่อจะได้ตั้งเป็นรักษาการเจ้าอาวาส แต่ผู้เขียนเป็นห่วงโยม ไม่่อยากร่อนเร่ให้ทางบ้านเป็นห่วง จึงพักจากการเที่ยวมาเริ่มเรียนบาลีเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา...

ประสบการณ์ในวัดตอนสมัยเที่ยวแบกกลดร่อนเร่นั้น นอกจากเรื่องหลงป่าตอนอยู่วัดดอยม่วงคำนี้แล้ว อีกเรื่องก็คือพระธุดงค์ซ้อนท้ายจักรยาน ซึ่งนึกถึงอดีตก็ขำๆ ค่อยนำมาเล่าต่อไป...